Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “The Washington Post” nəşrində dərc olunan məqalədə qeyd edilib.
Məqalədə bildirilir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp son həftələrdə İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahuya açıq şəkildə təzyiq göstərərək İsrailin Livanda “Hizbullah” hərəkatına qarşı hücumlarının intensivliyini azaltmasına nail olmağa çalışıb. Bu isə İranın əsas tələblərindən biridir.
Ötən həftəsonu Tramp danışıqların yekunlaşmaq üzrə olduğu bir vaxtda Netanyahunun Beyruta zərbələr endirmək qərarını kəskin şəkildə şübhə altına alıb. Bundan əvvəl isə o, gərgin fikir mübadiləsi zamanı israilli lideri “lənətə gəlmiş dəli” adlandırdığını etiraf etmişdi.
Lakin ABŞ prezidentləri ilə İsrail baş nazirləri arasında belə gərginliklər yeni deyil.
1975-ci ildə Prezident Cerald Ford İsrailin o zamankı Baş naziri İsxak Rabinə məktub göndərərək 1973-cü il Yom Kippur müharibəsindən sonra Misir ilə İsrail arasında aparılan danışıqlarda İsrailin mövqeyindən “dərin məyusluq” hiss etdiyini bildirib və xəbərdarlıq edib: “Razılığa gəlmək mümkün olmazsa, bunun münasibətlərimiz üçün qaçılmaz və genişmiqyaslı nəticələri olacaq”.
Məqalə müəllifinin qeyd etdiyi kimi, 1982-ci ildə Beyruta hücumlardan sonra Prezident Ronald Reyqan Baş nazir Menahem Beginə zəng edərək bəyan edib ki, əgər İsrail dayanmasa, “gələcək ikitərəfli münasibətlərimizin hamısı təhlükə altına düşəcək”.
ABŞ Prezidenti Co Bayden də 2024-cü ilin aprelində İsrailin İranın kütləvi raket hücumunu uğurla dəf etməsindən sonra Netanyahuya cavab zərbələri əvəzinə “qələbəni qəbul etməyi” tövsiyə etmişdi.
“ABŞ və İsrailin maraqları bir-birini tamamlayır, lakin tam eyni deyil. Fərqlərin böyük hissəsi belə bir deyimlə izah olunur: “Harada oturmağın harada dayanacağını müəyyən edir”. Həm Tramp, həm də Netanyahu İranla müharibədə uğurlu nəticə əldə etmək zərurətinin təzyiqi altındadırlar. Sıravi amerikalı üçün uğur benzin qiymətlərinin aşağı düşməsi və İranın nüvə təhlükəsinin aradan qaldırılması demək ola bilər. İsrailli, yaxud Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və ya Küveyt vətəndaşı üçün isə uğur həm də raketlərdən, pilotsuz uçuş aparatlarından və ABŞ üçün daha az birbaşa təhlükə yaradan “Hizbullah” raketlərindən qorunmaq deməkdir”, - deyə WP yazır.
Məqalə müəllifinin fikrincə, belə dinamika müttəfiqlər üçün xarakterikdir.
“Sezardan Eyzenhauerə qədər bütün liderlər bunu anlayardılar. Böyük dövlətlər daim daha kiçik tərəfdaşlarının hər zaman göstərişlərə əməl etməməsindən, hətta bəzən böyük tərəfdaşa öz hərəkətlərini qəbul etdirməsindən narahat olurlar. Eyni zamanda, kiçik dövlətlər də resurs və güc istədikləri daha güclü tərəfdaşdan asılı olduqlarını hiss edir, lakin çox vaxt qərarların qəbulunda iştirak edə bilmirlər. ABŞ və İsrail tez-tez bir-birinin fəaliyyətinə cəlb olunurlar və buna məhz sıx tərəfdaşlıqlarına görə uyğunlaşmağa məcbur qalırlar”, - deyə məqalədə bildirilir.
Lakin müəllif qeyd edir ki, bu ziddiyyətlər mühüm bir reallığı gizlədir.
İranla müharibə son onilliklər ərzində ABŞ silahlı qüvvələrinin tərəfdaşı ilə demək olar ki, bərabər səviyyədə fəaliyyət göstərdiyi ilk müharibədir. İsrail ABŞ dəstəyindən asılı olsa da, İran ərazisindəki hədəflərə endirilən zərbələrin əhəmiyyətli hissəsini öz üzərinə götürüb.
Bundan əlavə, İsrail regionun digər hissələrində də ABŞ-nin ümumi düşmənlərinə qarşı böyük ölçüdə müstəqil fəaliyyət göstərir. Bunlardan biri də sentyabrın 11-dək digər hər hansı terror təşkilatından daha çox amerikalının ölümünə səbəb olmuş “Hizbullah”dır.
Bu tərəfdaşlıq sayəsində İsrail Tramp administrasiyasının son Milli Müdafiə Strategiyasında təsbit olunmuş “nümunəvi müttəfiq” statusunu qazanıb.
Məqalədə vurğulanır ki, İsrail ABŞ-nin yerinə hərəkət etməyə həm qadir, həm də hazır olan nadir dövlətlərdən biridir. O, hərbi gücü ABŞ-nin daha böyük ÜDM-yə malik bəzi müttəfiqlərindən daha effektiv şəkildə tətbiq edə bilir.
Bu imkan İsrail cəmiyyətinin unikal xüsusiyyətlərinin, eləcə də onun hərbi potensialının və ABŞ ordusu ilə uyğunluğunun gücləndirilməsinə yönəlmiş uzunmüddətli ikipartiyalı strategiyanın nəticəsi hesab olunur.
“Bu uğuru nəzərə alaraq, Tramp iki təhlükəli cazibədən uzaq durmalıdır”, - deyə məqalədə qeyd olunur.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
