“Boeing” yaxın vaxtlarda MQ-28 “Ghost Bat” Pilotsuz Uçuş Aparatının (PUA) təkmilləşdirilmiş versiyasını təqdim edib. Yeni versiyanın əsas yeniliyi qabaqcıl “hava-hava” raketlərini daşıya bilən daxili silah bölməsinin əlavə edilməsidir.
Gələn il təqdim olunması gözlənilən MQ-28-in “Block 3” versiyası AIM-120 AMRAAM orta mənzilli “hava-hava” raketlərini daxili bölmələrdə daşıya bilir. Bu, onun mübahisəli hava məkanlarında stelslik xüsusiyyətlərini qorumasına və eyni zamanda yüksək zərbə imkanlarını saxlamasına şərait yaradır.
MQ-28 “Ghost Bat”ın texniki xüsusiyyətləri
İstismara qəbul edilməsi: Hələ qəbul edilməyib (2028-ci ildə gözlənilir)
İstehsal olunan say: Məlum deyil (10-dan az)
Uzunluğu: 38 fut (11,7 metr)
Qanad açılımı: 30 fut (9,1 metr)
Çəkisi: 7 000 funt (3 175 kiloqram)
Mühərrik: “Williams International FJ33” turboreaktiv mühərriki
Maksimum sürəti: “Mach 0,9” (saatda 690 mil/1 110 km)
Uçuş məsafəsi: 2 000 dəniz mili (təxminən 2 300 mil/3 700 km)
Praktiki uçuş hündürlüyü: 40 000 futdan çox (12 190 metr)
Silahlanması: AIM-120 AMRAAM, GBU-39/B SDB I, GBU-53 SDB II “StormBreaker”
Ekipaj: Yoxdur
MQ-28 “Block 3” haqqında: Daha böyük, lakin daha gizli
“Boeing” bu həftə Berlində keçirilən ILA aviasiya sərgisində MQ-28 “Ghost Bat Block 3” PUA-sı haqqında daha ətraflı məlumat açıqlayıb. “Bu, Almaniyaya təklif etdiyimiz platformadır”, - MQ-28 proqramının qlobal direktoru Qlen Ferqyuson təqdimat zamanı bildirib.
“Boeing” rəhbəri əlavə edib ki, bu, “Ghost Bat”ın üçüncü versiyasıdır və proqram qrafikə uyğun şəkildə irəliləyir. İlk “Block 3” platformasının gələn il istehsal olunması planlaşdırılır.
Mövcud “Ghost Bat” versiyası ilə müqayisədə “Block 3” modelinin qanad açılımı 25 faiz daha böyükdür. Bundan başqa, onun mühərriki daha çox güc hasil edə bilir və dartı qüvvəsi 12 000 funtadək yüksəlib. “Bu əlavə imkan operatorlara yük və uçuş davamlılığı arasında balans yaratmaq azadlığı verir. Missiyanın xarakterindən asılı olaraq əlavə yanacaq daşımaq, daha çox silah yükləmək və ya hər iki variantı birləşdirmək mümkündür”, - deyə Ferqyuson bildirib.
“Boeing”in məlumatına görə, MQ-28 operatorlarına “qırıcı təyyarə səviyyəsində” performans təqdim edir. Daha böyük ölçüləri sayəsində “Block 3” versiyası əlavə 2 000 funt yanacaq və ya silah daşıya bilir ki, bu da onun ya əməliyyat radiusunu, ya da döyüş imkanlarını artırır.
Hər iki halda “Ghost Bat” xüsusilə Hind-Sakit okean regionunun böyük məsafələri üçün əhəmiyyətli üstünlük yaradan geniş əməliyyat radiusuna malikdir.
Ən vacib məqamlardan biri odur ki, daha böyük ölçülərə baxmayaraq “Ghost Bat” aşağı görünmə xüsusiyyətlərini qoruyur. “Boeing” MQ-28-in kiçik radar əks etdirmə sahəsini təsdiqləyib. Bu da PUA-nın aşkar edilməsini çətinləşdirir və ona məhdud və yarım-məhdud əməliyyat mühitlərində fəaliyyət göstərməyə imkan verir.
Gövdənin hər iki tərəfində yerləşdirilən iki daxili silah bölməsi MQ-28-in həm stelslik xüsusiyyətlərini qorumasını, həm də ciddi kinetik zərbə imkanına malik olmasını təmin edir. MQ-28 “sadiq qanad yoldaşı” (loyal wingman) konsepsiyasına aid PUA-dır. Bu isə onun pilotlu təyyarələrlə birlikdə fəaliyyət göstərmək üçün nəzərdə tutulduğu anlamına gəlir.
Bu platforma AIM-120 AMRAAM raketlərini daxili bölmələrdə daşıya bilən ilk əməkdaş döyüş təyyarəsidir. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin “Collaborative Combat Aircraft” (CCA) proqramında iştirak edən YFQ-42 “Dark Merlin” və YFQ-44 “Fury” platformaları belə imkanlara malik deyil.
2025-ci ilin sentyabrında Avstraliya Kral Hərbi Hava Qüvvələri (RAAF) MQ-28-i uğurla sınaqdan keçirib. Həmin ilin dekabrında isə PUA AIM-120 AMRAAM raketlərinin sınaq buraxılışlarını uğurla yerinə yetirib.
“Ghost Bat” bomba və ya raketlər üçün uyğunlaşdırıla bilər
İki daxili silah bölməsinə əlavə olaraq, “Block 3” versiyası üç xarici asqı nöqtəsinə də malik olacaq. AIM-120 AMRAAM raketinin əvvəlki uğurlu buraxılışı məhz bu xarici asqı nöqtələrindən birindən həyata keçirilib. Buna görə də MQ-28 güclü “hava-hava” konfiqurasiyasında beşədək AIM-120 AMRAAM raketi daşıya bilər. Lakin belə konfiqurasiya stelslik xüsusiyyətlərinin azalmasına səbəb olacaq, çünki xarici asılmış silahlar düşmən radarlarında asanlıqla görünəcək.
“Ghost Bat” yalnız AIM-120 AMRAAM ilə “hava-hava” missiyaları yerinə yetirməklə məhdudlaşmır. Bu insansız hava sistemi həmçinin iki ədəd kiçik çaplı dəqiq idarə olunan planerləşdirilən bomba daşıya bilir. Bunlara GBU-39/B SDB I və GBU-53 SDB II “StormBreaker” daxildir.
Bu sursatlar “hava-yer” təyinatlı silahlardır və istənilən hava şəraitində hədəfləri yüksək dəqiqliklə vurmağa imkan verir. Əhəmiyyətli məqamlardan biri də odur ki, hər iki sursat planerləşmə qabiliyyətinə malikdir. Bu isə “Ghost Bat”ın onları təhlükəsiz məsafədən buraxmasına və sağqalma ehtimalını artırmasına imkan yaradır.
Hətta F-35 “Lightning II” kimi ən qabaqcıl stels döyüş təyyarələri belə münaqişənin ilkin mərhələlərində düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərini zəiflətmək üçün uzaq məsafədən buraxılan sursatlardan istifadə edir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
