Ordu.az xəbər verir ki, SIPRI-nin illik hesabatında Çinin nüvə döyüş başlıqları ehtiyatının 2026-cı ildə təxminən 620-yə çatdığı bildirilib.
Hesabatda qeyd olunur ki, Çin nüvə arsenalını dünyadakı bütün digər ölkələrdən daha sürətli tempdə genişləndirir. Tədqiqatçılara görə, Pekin yalnız döyüş başlıqlarının sayını artırmır, eyni zamanda yeni nəsil nüvə sistemlərinin hazırlanmasını da davam etdirir.
SIPRI ekspertləri hesab edirlər ki, mövcud artım tempi qorunarsa, Çin 2030-cu ilə qədər qitələrarası ballistik raketlərin (QBR) sayına görə ABŞ və Rusiyanın səviyyəsinə yaxınlaşa bilər.
Məlumata görə, Çin son illərdə raket infrastrukturuna böyük sərmayələr yatırıb. Hesabatda bildirilir ki, ölkənin şimal bölgələrində yerləşən üç iri raket şaxtası kompleksində yüzlərlə raket yerləşdirilib. Bundan əlavə, şərqdəki dağlıq ərazilərdə yeni şaxta sahələrinin tikintisi davam etdirilir.
Pekin bu sistemlərin mühüm hissəsini 2025-ci ildə keçirilən hərbi paradda nümayiş etdirmişdi.
ABŞ və Rusiya hələ də liderdir
Çinin sürətli inkişafına baxmayaraq, ABŞ və Rusiya nüvə arsenalının həcminə görə açıq fərqlə lider mövqedə qalırlar. SIPRI-nin məlumatına görə, ABŞ-nin hərbi ehtiyatlarında təxminən 3700, Rusiyanın isə 4400 nüvə döyüş başlığı mövcuddur.
Hesabatda vurğulanır ki, Çin 2030-cu ilə qədər 1000 döyüş başlığı həddini keçsə belə, bu göstərici yenə də ABŞ və Rusiyanın arsenalının təxminən dörddə biri səviyyəsində olacaq. Ekspertlərin fikrincə, əsas diqqət çəkən məqam Çinin böyümə sürətinin digər nüvə dövlətləri ilə müqayisədə daha yüksək olmasıdır.
Dünyada 12 mindən çox nüvə döyüş başlığı var
SIPRI hesabatı qlobal nüvə silahlanma tendensiyası ilə bağlı da mühüm xəbərdarlıq edir. Araşdırmaya görə, hazırda dünyada ümumilikdə təxminən 12 min 187 nüvə döyüş başlığı mövcuddur. Onların 9745-i aktiv hərbi ehtiyatlarda saxlanılır.
Təxminən 4012 döyüş başlığının isə raket sistemləri və hava platformalarında yerləşdirildiyi qeyd olunur. Hesabatda Hindistanın da nüvə ehtiyatlarını artırdığı bildirilir. Məlumata görə, ölkənin nüvə döyüş başlıqlarının sayı təxminən 190-a çatıb və onlardan 12-si aktiv yerləşdirilmiş sistemlərdə saxlanılır.
Böyük Britaniya, Fransa və Pakistan kimi digər nüvə dövlətlərində isə son dövrdə əhəmiyyətli artım müşahidə olunmayıb.
ABŞ və Rusiya modernləşməni davam etdirir
Hesabatda diqqət çəkilən digər məqamlardan biri ABŞ və Rusiyanın istismardan çıxarılmış nüvə döyüş başlıqlarının məhv edilmə sürətinin azalmasıdır. Soyuq müharibənin başa çatmasından sonra qlobal nüvə ehtiyatlarının tədricən azalmasını təmin edən bu prosesdə ilk dəfə ciddi ləngimənin yarana biləcəyi vurğulanır.
SIPRI hesab edir ki, ABŞ və Rusiya hazırda arsenalını kəskin şəkildə artırmasa da, hər iki ölkənin həyata keçirdiyi genişmiqyaslı modernləşdirmə proqramları gələcəkdə daha böyük və daha müxtəlif nüvə arsenalının formalaşmasına səbəb ola bilər.
Diplomatik əlaqələrin zəifləməsi narahatlıq yaradır
SIPRI mütəxəssislərinin fikrincə, ən ciddi problem nüvə dövlətləri arasında diplomatik əlaqələrin zəifləməsidir. Xüsusilə ABŞ və Rusiya arasında strateji nüvə silahlarını məhdudlaşdıran “New START” sazişinin gələcəyinin qeyri-müəyyən qalması yeni silahlanma yarışının sürətlənməsinə səbəb ola bilər.
Hesabatda qeyd edilir ki, “New START”dan sonrakı dövrdə nüvə dövlətləri öz arsenalını daha da genişləndirə bilər. SIPRI tədqiqatçısı Matt Korda bildirib ki, şəffaflığın azalması və böhranların idarə olunmasına yönəlmiş diplomatik kanalların zəifləməsi ciddi qeyri-müəyyənlik yaradır.
Onun sözlərinə görə, bəzi nüvə dövlətlərində avtoritar meyillərin güclənməsi də bu riskləri daha da artırır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bütün bu proseslər dünyanın yeni və uzunmüddətli nüvə silahlanma yarışının astanasında olduğunu göstərir. Xüsusilə Çinin sürətli yüksəlişi yalnız Asiya-Sakit okean regionundakı qüvvələr balansına deyil, qlobal təhlükəsizlik arxitekturasına da birbaşa təsir göstərə bilər.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
