Adı açıqlanmayan ABŞ rəsmilərinə istinadən “Financial Times”ın yaydığı məlumata görə, USS “George H.W. Bush” aviadaşıyıcısı, raketlə silahlanmış üç esmines və təxminən 5 min yüksək hazırlıqlı əsgər bölgəyə doğru hərəkət edir.

Onlar bölgədə artıq mövcud olan azı 24 hərbi gəmi və 50 mindən çox hərbçiyə qoşulacaqlar. ABŞ burada 2003-cü ildə İraqa müdaxilədən etibarən ən böyük qüvvə yığımını həyata keçirib. Bu qoşunların minlərlə üzvü düşmən ərazisində torpaq sahələrinin ələ keçirilməsi üzrə xüsusi hazırlıq keçib.

Əlavə yerləşdirmə Trampın Pakistanın müraciətini nəzərə alaraq İrana hücumları dayandırma müddətini sülh danışıqlarında irəliləyiş əldə edilənə və ya yeni təklif formalaşana qədər uzadacağını deməsindən sonra baş verir. İran bildirir ki, ABŞ təhdidləri altında danışıqlar aparmayacaq. İranın yüksəkvəzifəli müşavirlərindən biri “X” sosial şəbəkəsində bu uzadılmanı “qəfil zərbə üçün vaxt qazanmaq hiyləsi” adlandırıb.

Bu arada Tramp İran limanlarına qarşı ABŞ blokadasını qəti şəkildə davam etdirib və yeni hərbi güc tətbiqi seçimi hələ də masadadır.

O, çərşənbə axşamı bildirib ki, ABŞ yenidən ağır bombardman kampaniyasına başlamağa “hazırdır”, qüvvələr isə “dərhal hərəkətə keçməyə can atır”.

Bölgəyə daha bir aviadaşıyıcının göndərilməsi Trampa bu sözlərini həyata keçirmək və ya hətta müharibəni quru işğalı ssenarisinədək genişləndirmək imkanı verə bilər.

Yaxın Şərqə nə qədər yeni hərbi güc göndərilir?

Hər bir aviadaşıyıcı, o cümlədən USS “George H.W. Bush” minlərlə şəxsi heyətlə təmin olunur, onlarla döyüş təyyarəsini və lazım olan yerə daşına bilən dəqiq silah ehtiyatlarını daşıyır.

Onlar tək hərəkət etmirlər. Aviadaşıyıcını iki və ya üç esmines müşayiət edir. Bu gəmilər İran ərazisinin dərinliklərinə “Tomahawk” kimi uzaqmənzilli raketlər buraxa və aviadaşıyıcını vurmağa çalışan düşmən silahlarını məhv edə bilər.

Üç esmines həm aviadaşıyıcını qorumaq, həm də İrandakı anbarlar və ya komanda mərkəzləri kimi hədəfləri vurmaq üçün ümumilikdə adətən 300-ə yaxın raket ata bilir.

Aviadaşıyıcının özü raket atmır, lakin onun göyərtəsində təxminən 90-a qədər təyyarə yerləşə bilər. Hər təyyarə İran ərazisinə havadan atıla bilən raketlər də daxil olmaqla müxtəlif dəqiq silahlarla yüklənir.

“Bush” Yaxın Şərqə çatdıqda bütün bunları özü ilə gətirəcək və bu birlik ümumilikdə aviadaşıyıcı zərbə qrupu adlanır. Bu, həm ABŞ-nin İrana sərt zərbə endirmək imkanlarını artıracaq, həm də digər aviadaşıyıcılardan biri olan USS “Gerald R. Ford”a dincəlmək imkanı verəcək.

Aviadaşıyıcıların rotasiyası

“Ford” dünyanın ən böyük aviadaşıyıcısıdır və ötən ay göyərtədə baş vermiş yanğından sonra təmir üçün Xorvatiyada dayanmasından sonra yenidən Qırmızı dənizə qayıdıb.

Ötən həftə “Ford” 1975-ci ildə Vyetnam müharibəsinin bitməsindən etibarən ən uzun aviadaşıyıcı yerləşdirməsi rekordunu qırıb. Gəmi artıq 300 gündən çoxdur dənizdədir ki, bu da İrana qarşı təxminən səkkiz həftəlik müharibənin yaratdığı gərginliyin göstəricisidir.

USS “George H.W. Bush” aprelin ortalarında Afrikanın cənubundakı Namibiya sahillərində müşahidə olunub. Onun Yaxın Şərqə çatması üçün bir neçə həftə lazım olacağı ehtimal edilir. Lakin bölgəyə çatdıqdan sonra hazırda xidmətdə olan dörd ABŞ aviadaşıyıcısından üçü İrana qarşı müharibəyə cəlb olunmuş olacaq.

USS “Abraham Lincoln” yanvar ayında bölgəyə çatıb, elit ABŞ ordusu əsgərləri, eləcə də iki Amfibiya Hazır Qrupu ilə hərəkət edən təxminən 5 min dəniz piyadası, yəni öz hərbi gəmilərinə malik kiçik aviadaşıyıcı zərbə qrupları daha sonra Yaxın Şərqə yola düşüb.

“Adətən aviadaşıyıcılar altı ay müddətinə yerləşdirilir və bəzən ABŞ-dən yeddi və ya səkkiz ay uzaqda qalırlar”, - deyə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin istefada olan kontr-admiralı və Milli Təhlükəsizlik Şurası heyətində Müdafiə Siyasəti üzrə keçmiş direktor Co Sestak “Newsweek”ə bildirib. Onun sözlərinə görə, “Ford” çox ağır yüklənib.

ABŞ-də yerləşən analitiklər bildirirdilər ki, “Bush” aviadaşıyıcısı beynəlxalq gəmiçilik üçün həyati əhəmiyyət daşıyan, lakin Yəməndə İranın dəstəklədiyi husi üsyançılarının təhdidi altında olan Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, Eritreya və Yəmən arasındakı dar su yolundan, yəni Qırmızı dənizdən yayınmağa çalışırdı.

Adətən dünya neft və qaz təchizatının beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazı həm İran, həm də ABŞ tərəfindən blokadaya alındığı üçün Qırmızı dəniz daha da əhəmiyyətli olub.

Maksimum təzyiq

“Ford” üzərindəki yükün bir hissəsini azaltmaqla yanaşı, yeni aviadaşıyıcı zərbə qrupu Trampın İrana qarşı ən sərt təhdidlərini də gücləndirə bilər. O, körpülər və elektrik stansiyaları da daxil olmaqla İranın mülki infrastrukturunu vurmaqla hədələyib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı bunun beynəlxalq hüququ poza biləcəyini bildirib.

Sestakın sözlərinə görə, “Bush” aviadaşıyıcı zərbə qrupunun bölgəyə göndərilməsi Trampın xəbərdarlıqlarına əlavə çəki verir.

Hazırda Sirakuz Universitetində dövlət idarəçiliyi və beynəlxalq münasibətlər üzrə praktiki professor olan ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin istefada olan vitse-admiralı Robert Murrett “Newsweek”ə bildirib ki, onun yerləşdirilməsi həm də Ağ Evin bölgəyə daha çox gəmi, dənizçi və raket göndərilməsinin “diplomatik həllin daha tez əldə olunmasına gətirib çıxaracağına” inandığını göstərir.

Onun sözlərinə görə, yeni hərbi gəmilər ABŞ-nin İran limanlarına qarşı blokadasına da qoşula bilər.

Hörmüz boğazını blokadaya alan ABŞ gəmiləri keçməyə çalışan gəmiləri izləyə, helikopterlər göndərərək digər gəminin üzərinə eniş edib onun hərəkətini dayandıra bilər. Bu həftə ABŞ qoşunlarının helikopterlərdən kəndirlə enərək İranla əlaqəli iki gəmini ələ keçirməsi zamanı məhz belə olub.

Atəşkəsin uzadılmasına baxmayaraq, ABŞ Hörmüz boğazına qarşı blokadanı davam etdirib. Bu boğaz həyati əhəmiyyətli ticarət marşrutunda İranın mövcud nəzarətinin üzərində yerləşir.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az