Təbii ki, böyük qayıdışa Türkiyə hakimiyyəti də dəstək verir. KİV-lərdən biri xarici işlər naziri Hakan Fidanın çıxışını aydın və konkret şəkildə formalaşdırıb: “Qonaq xoşdur, amma onun yeri öz evidir”. Görünür, mümkün siyasi proseslərdə əlavə resurslara sahib olmaq üçün on ildən artıqdır ki, öz ərazisində yaşayan suriyalılar öz vətənlərinə qaytarılır.
İqtidara gələn qüvvələr bildiriblər ki, Suriya bütün azlıqların təmsil olunduğu inklüziv hökumətə malik vahid demokratik, multikultural ölkə olacaq. Lakin nüfuzlu beynəlxalq KİV-lər təkcə sünni silahlı qruplaşmaların səmimiliyinə deyil, həm də Suriyanın iki icmasının – ələvi və kürdlərin onlarla koalisiya yaratmaq istəyinə şübhə ilə yanaşırlar.
Bundan əlavə, ekspertlər bu ehtimalı Rusiyanın ələvilərin yaşadığı bölgələrdə, ABŞ-nin isə kürdlərin nəzarəti altında olan zonada hərbi mövcudluğu ilə əsaslandırırlar. Əslində, Rusiyanın Suriyadan qoşunlarının təhlükəsiz çıxarılması üçün Türkiyə ilə danışıqlar aparması ilə bağlı ilk təəssüratı sıfırlayır. İqtidara gələn qüvvələr Rusiya hərbi bazaları istiqamətində heç bir addım atmayıblar.
Son məlumatlara görə, YPG-nin nəzarət altına altına zonada da geniş miqyaslı toqquşmalar qeydə alınmayıb. Üstəlik, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri sərhəd zonasında bir sıra hədəfləri vurub. Rəsmi əsaslandırma budur ki, İŞİD fürsətdən istifadə edə və yenidən özünü hakimiyyət olaraq elan edə bilər. Əsəd rejiminin devrilməsi, İranın vəkil qruplarının Suriyadan çıxarılması təbii ki, Türkiyənin Yaxın Şərqdə nüfuzlu oyunçuya çevrilməsi üçün şərait yaradır, lakin Suriya dəyənəyinin iki ucu var.
Ankaranın əsas problemi Suriyadakı YPG-nin məhv edilməsidir. Təbii ki, Suriyanın şimal-şərqindəki YPG-nin məhv edilməsinin bütün iştirakçı tərəflər üçün faydalı olmadığı məlumdur. İndiyədək YPG ABŞ-nin siyasi, hərbi, iqtisadi və maddi-texniki dəstəyindən yararlanıb.
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan qarşıdakı 2-3 ayı ölkəsi üçün çox vacib hesab edib. O ümid edir ki, Donald Tramp “vədini yerinə yetirəcək” və ABŞ ordusunu Suriyadan çıxaracaq. Tramp bildirib ki, ABŞ-nin Suriyadakı mövcudluğu məhdudlaşdırıla bilər. Lakin bu onun Əsədin devrilməsindən əvvəl verdiyi seçki kampaniyası vədidir. Ancaq eyni zamanda Tramp Baydeni Əfqanıstanı tərk etdiyinə görə “qorxaq” adlandırıb.
Belə ki, Tramp Ağ Evin Oval Ofisinə qayıtdıqdan sonra, əksinə, İranın Suriyaya qayıtma ehtimalını minimuma endirmək üçün ABŞ-nin oradakı mövcudluğunu artıra bilər. Buna görə də Suriyada heç nə bitməyib. Hər şey yeni başlayır.
Asif Cəfərov
Ordu.az
