Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiyanın “Fondsk.ru” nəşri “ABŞ-nin Ermənistandakı prioritetləri konturlaşıb: Resurs ehtiyatları və İrana şimaldan nəzarət” başlıqlı məqaləsində yazıb.
Overçuk qeyd edib ki, Bakının baxışına görə, Zəngəzur dəhlizi ölkənin iki hissəsi arasında əlaqəni bərpa etmək, Türkiyə ilə birbaşa əlaqə açmaq və Azərbaycanı Avrasiya nəqliyyat və logistika qovşağı kimi inkişaf etdirmək üçün vacibdir.
“Vaşinqton üçün “Tramp yolu” (Zəngəzur dəhlizi-red.) Mərkəzi Asiyadan ABŞ-yə ən vacib mineralların ixracını təmin edən beynəlxalq nəqliyyat dəhlizidir, həmçinin İranın şimal sərhədinə nəzarət baxımından vacibdir. Moskva üçün Mehridən keçən marşrut Avrasiya İqtisadi Birliyinin başqa bir üzv dövləti olan Ermənistanla nəqliyyat əlaqələrini yaxşılaşdırmaq və İran və Türkiyə bazarlarına çıxışı genişləndirmək imkanıdır. Tehran üçün bu, rəqabətli marşrut və ABŞ tərəfindən təhdiddir. Ankara üçün bu, Azərbaycana və Mərkəzi Asiya ölkələrinə ən rahat çıxışdır. İrəvan üçün Mehri hissəsi ölkəni blokadadan çıxarmaq, coğrafi mövqeyinin üstünlüklərini dərk etmək və iqtisadi inkişafa əlavə stimul vermək imkanıdır. Bu məsələdə bizim və Ermənistanın maraqları üst-üstə düşür”, - deyə o bildirib.
Nəşrə görə, eyni zamanda, mütəxəssis beynəlxalq münasibətlər ekspertləri anlayırlar ki, Cənubi Qafqaz regionuna xaricilərin gəlməsi orada mövcud olan təhlükəsizlik balansını pozacaq.
“ABŞ və İran arasındakı müharibə göstərir ki, regionun heç vaxt zərər görə biləcəyini təsəvvür etməyən bütün ölkələri bu hadisələrə nə qədər sürətlə cəlb olunur. Naxçıvana pilotsuz uçuş aparatlarının zərbələri beynəlxalq Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinə dərhal təsir göstərdi və Mehri hissəsinin bərpasına sərmayə qoymaq istəyən investorlar arasında etimad yaratmadı. Əslində, Rusiya ilə əməkdaşlığı dayandırmaq qərarı üzündən Ermənistan əvvəllər üzləşmədiyi yeni, çox ciddi təhdidlər əldə edib.
İrəvanda da ABŞ səfirinin müavini Endryu Conson ABŞ-nin Ermənistanın təbii ehtiyatlarına müstəmləkəçi marağını vurğulayıb və Ağ Evin siyasətinin mahiyyətini ətraflı şəkildə konturlaşdırıb: “...ABŞ və Ermənistan mədənçilik və geoloji kəşfiyyat sahəsində əməkdaşlığı fəal şəkildə müzakirə edir və genişləndirir. Bizim ümumi məqsədimiz məsuliyyətli investisiyalar cəlb edən sənaye yaratmaqdır. Amerika şirkətləri qabaqcıl texnologiyalar, yüksək standartlar, şəffaflıq və hesabatlılıq gətirirlər”, - deyə o bildirib. Buna görə də, səfir davam edib ki, ABŞ-nin Ermənistanın geoloji və mədənçilik potensialını strateji aktiv kimi nəzərdən keçirməsi təəccüblü deyil”, - deyə məqalədə bildirilib.
Nəşr yazıb ki, mövcud məlumata görə, 2025-ci il noyabrın ortalarında ABŞ dövlət katibinin müavini Alison Huker İrəvanda ABŞ-nin maliyyə və texniki yardımı ilə Ermənistanın cənub yataqlarının inkişaf etdirilməsi variantlarını, uzunmüddətli konsessiya təklifi ilə müzakirə edib.
“Ölkənin kiçik ərazisinə baxmayaraq, Ermənistan SSR nadir torpaq yataqları və onlarla əlaqəli xammalın sübut edilmiş ehtiyatları baxımından Sovet İttifaqında aparıcı yerlərdən birini tuturdu. Sovet illərində Zəngəzurda və bir sıra digər yerlərdə uran ehtiyatları aşkar edilmişdi, lakin bir sıra səbəblərə görə onun hasilatı heç vaxt baş tutmamışdı. Geoloji xidmətin böyük marağından başqa, uranın mümkün ehtiyatları mövzusu, ola bilsin, vitse-prezident Cey Di Vensin fevral ayında Ermənistana səfəri zamanı müzakirə olunub.
Mümkündür ki, amerikalı tərəfdaşlar “Liçkvaz-Tey” və “Terterasar” kompleks yataqlarına maraq göstəriblər. Birincisi gələcək TRIPP-in (Zəngəzur dəhlizi-red.) coğrafi mərkəzindən, yəni Mehri şəhərindən 10-12 km şimal-qərbdə yerləşir. “Terterasar” yatağı da yaxınlıqda yerləşir və sovet geoloqlarının 1980-ci illərin sonunda müəyyən etdiyi kimi, “Liçkvaz-Tey” yatağının birbaşa davamıdır və geoloji və mineral quruluş baxımından ona çox bənzəyir. Orada fəaliyyət göstərən mədən istehsalı və mövcud filiz həcmləri barədə məlumatlar fraqmentar xarakter daşıyır. Bununla belə, bəzi məlumatlı analitiklər istisna etmirlər ki, həmin çox “fraqmentar” məlumatlar ABŞ Geoloji Xidməti ilə razılaşdırıla bilərdi. Yuxarıda qeyd olunan yataqlardan başqa, orta müddətli perspektivdə “Meğrasar” qızıl filizi, “Voskezdor”, “Marcan” və “Azatek” qızıl-polimetal yataqları, “Qladzor” polimetal yatağı, “Vayk” mis yataqları, həmçinin “Razdan” və “Abovyan” dəmir yataqlarının sənaye inkişafı istisna edilmir”, - deyə nəşr bildirib.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
