İran region üzrə şəhərlərə, hərbi bazalara, hava limanlarına və enerji infrastrukturuna minlərlə raket və pilotsuz uçuş aparatı atıb. Altı Körfəz dövləti hücumların böyük əksəriyyətini ələ keçirərək zərəri məhdudlaşdırmağa nail olub.

İranın aqressiyasının miqyasına baxmayaraq, göstərilən dəstəyin detalları azdır. Körfəzlə müdafiə əlaqələri olan ölkələrin əksəriyyəti göndərdikləri vasitələri açıqlamayıb. Təsdiqlənənlər bunlardır:

Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı

Pakistan Səudiyyə Ərəbistanındakı “Kral Əbdüləziz” Hərbi Hava Bazasına qırıcı təyyarələr və dəstək təyyarələri göndərib, bu addım Səudiyyə Müdafiə Nazirliyi tərəfindən 2026-cı il aprelin 11-də təsdiqlənib. Bu, 2025-ci ilin sentyabrında imzalanmış Strateji Qarşılıqlı Müdafiə Sazişinin ilk məlum aktivləşdirilməsi olub və həmin sazişə görə tərəflərdən birinə hücum hər ikisinə hücum kimi qəbul edilir.

Təyyarələr Səudiyyə Ərəbistanının neft mərkəzi olan Şərq vilayətinə enib. Bu ərazi “Saudi Aramco”nun baş qərargahına, “Ras Tanura” neft terminalına və “Əbqaiq” emal müəssisəsinə ev sahibliyi edir. Bu obyektlərin hamısı İran sahillərindən bir neçə yüz kilometr məsafədə yerləşir və müharibə zamanı ən çox hücuma məruz qalan yerlər arasında olub.

Vaxt seçimi diplomatik əhəmiyyət daşıyırdı, çünki ABŞ-nin və İranın rəsmiləri İslamabadda kövrək atəşkəs üzrə danışıqlar aparırdı.

Pakistan Hərbi Hava Qüvvələri F-16 Block 52+ qırıcıları, Çinlə birgə hazırlanmış JF-17 “Thunder” çoxməqsədli qırıcıları və “Mirage III/V” qırıcıları ilə fəaliyyət göstərir və ümumilikdə təxminən 400 döyüş təyyarəsinə malikdir. Təxminən 560 min aktiv hərbi qulluqçusu olan Pakistan ordusu dünyada altıncı ən böyük ordudur.


Böyük Britaniya və Körfəz

Böyük Britaniya Körfəz ölkələrinə təsdiqlənmiş yerləşdirmələr həyata keçirən yeganə digər ölkədir və bunların hamısı müdafiə naziri Con Hili ilə Baş nazir Kir Starmer tərəfindən açıqlanıb.

Onun Səudiyyə Ərəbistanına dəstəyi “Sky Sabre” hava hücumundan müdafiə sistemini əhatə edir (radarlar, idarəetmə mərkəzi, raket buraxılış qurğuları və Kral Artilleriyasına məxsus batareya), bu sistem Səudiyyə və regional hava hücumundan müdafiə şəbəkəsinə inteqrasiya edilib. “Sky Sabre” eyni vaxtda 24 hədəfi məhv edə və 120 km məsafəyədək təyyarələri izləyə bilir.

Böyük Britaniya həmçinin Qətərə əlavə olaraq dörd RAF “Typhoon” qırıcısı göndərib və onlar mövcud birgə 12-ci eskadrilyaya qoşulub. Martın 9-dək Böyük Britaniya Müdafiə Nazirliyi səkkiz təyyarənin Qətər üzərində müdafiə uçuşları həyata keçirdiyini təsdiqləyib. Ölkədə yerləşən “Əl-Udeyd” Hərbi Hava Bazası, yəni Yaxın Şərqdə ABŞ-nin ən böyük hərbi bazası artıq martın əvvəlində İran raketi ilə vurulmuşdu.


Bəhreyndə qısa mənzilli raket sistemi olan “Lightweight Multirole Launcher” Böyük Britaniya mütəxəssisləri tərəfindən ölkənin hava hücumundan müdafiə sisteminə inteqrasiya edilib. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Beşinci Donanmasının yerləşdiyi Bəhreyn müharibənin ilk gecəsində İran hücumlarının ilk hədəflərindən biri olub.

Böyük Britaniya Küveytə “Rapid Sentry” quru əsaslı hava hücumundan müdafiə raket sistemini göndərib. Sistem 1990-cı il Körfəz müharibəsindən etibarən bu ölkədə mövcudluğu olan 34-cü eskadrilya tərəfindən idarə olunur. Britaniya həmçinin RAF-ın ORCUS pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı sistemini göndərib. Bu sistem İranın “Shahed” pilotsuz uçuş aparatlarını erkən mərhələdə aşkar etmək və izləmək üçün xüsusi olaraq hazırlanıb.

Martın sonunda, atəşkəs elan olunmazdan bir neçə gün əvvəl cənab Hili bildirmişdi ki, region üzrə Böyük Britaniyanın ümumi yerləşdirməsi 1000 nəfərə yaxınlaşır və münaqişə başlayandan etibarən Britaniya qırıcıları 1100 saatdan çox müdafiə uçuşu həyata keçirib.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az