Ordu.az xəbər verir ki, hibrid pilotsuz uçuş aparatları həm uzun məsafə qət edə bilir, həm də lazım gəldikdə səssiz uçuş həyata keçirə bilir.
Müasir müharibələrdə getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanan pilotsuz uçuş aparatları həm Ukraynada, həm də İranda hava hücumundan müdafiə sistemlərini ciddi şəkildə çətin vəziyyətə saldıqlarını nümayiş etdirib. Bu səbəbdən bu sistemlərin daha da inkişaf etdirilməsi istiqamətində bir çox ölkədə işlər aparılır. Bu işlərin ən vacib istiqamətlərindən birini isə istifadə olunan hərəkətverici sistemlər təşkil edir.
Yanacaqla işləyən mühərriklər yüksək güc və uzun uçuş məsafəsi təqdim etdiyi halda, elektrik sistemləri daha səssiz işləməsi və aşağı istilik izi sayəsində gizlilik üstünlüyü təmin edir. Çin isə indi bu fərqi aradan qaldıra biləcək hibrid həll üzərində işləyir.
Çinli mühəndislər tərəfindən hazırlanmış yeni hibrid hərəkətverici sistemi yanacaq əsaslı enerji istehsalı ilə elektrik ötürməsini birləşdirərək pilotsuz uçuş aparatlarının performansını optimallaşdırmağı hədəfləyir. Bu sistemdə yanacaqla işləyən mənbə uçuş zamanı elektrik enerjisi istehsal edir və bu enerji birbaşa elektrik mühərrikini qidalandırır. Beləliklə, daxili yanma mühərriklərinin təqdim etdiyi uzun əməliyyat müddəti ilə elektrik mühərriklərinin aşağı görünürlük üstünlüyü eyni platformada birləşdirilir.
Bu sistemin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri missiya zamanı müxtəlif rejimlər arasında keçid edə bilməsidir. Pilotsuz uçuş aparatı uzun məsafə tələb olunduqda yanacaq dəstəkli enerji istehsalı ilə işləyir, kritik anlarda isə daha səssiz olan elektrik rejiminə keçərək aşkarlanma riskini azaldır.
Bu yanaşma xüsusilə həm gizlilik, həm də dayanıqlığın eyni anda vacib olduğu əməliyyatlarda böyük üstünlük yaradır. Çünki ənənəvi sistemlərdə bu iki xüsusiyyətdən birini seçmək məcburiyyəti var idi. Hibrid quruluş sayəsində pilotsuz uçuş aparatları artıq daha uzun müddət havada qala bilir və lazım gəldikdə aşağı səs və aşağı infraqırmızı iz ilə fəaliyyət göstərə bilir.
Texniki baxımdan sistemin ən mühüm yeniliklərindən biri enerji istehsalı ilə hərəkətvericinin bir-birindən ayrılmasıdır. Çin mərkəzli “Sichuan Tianfu Light Power Technology” tərəfindən hazırlanmış bu sistemdə qaz turbin generatoru işə salaraq batareyaları doldurur. Əsas hərəkət isə elektrik ventilyator sistemi tərəfindən təmin olunur. Bunun sayəsində platforma həm yüksək güc tələb edən hallara, həm də aşağı görünürlük tələb edən ssenarilərə uyğunlaşa bilir.
Əgər bu texnologiya real şəraitdə gözlənilən performansı göstərərsə, bu yalnız Çin üçün deyil, qlobal miqyasda pilotsuz uçuş aparatı dizaynlarının gələcəyi üçün də yeni standart müəyyən edə bilər.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
