Azərbaycanın paradda iştirak edən kontingenti, xüsusilə də yeni yaradılmış komando birlikləri, özlüyündə bir neçə qatlı siyasi və hərbi simvolizmi özündə birləşdirirdi. Bu birliklər Vətən Müharibəsindən sonra Azərbaycanın ordu strukturunda həyata keçirdiyi əsaslı islahatların nəticəsi olaraq formalaşdırılıb. Komandoların yaradılması Türkiyə modelinə əsaslanaraq baş tutub və bu birliklərin hazırlanması, təchizatı və doktrinası Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təcrübəsi ilə sıx əlaqəlidir. Bu isə Azərbaycanla Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlığın təkcə təlim və silah alışına deyil, artıq doktrinal səviyyəyə qədər yüksəldiyini göstərir.
Komando birlikləri Azərbaycanda müasir döyüş tələblərinə uyğunlaşdırılmış, çevik, mobil və psixoloji dözümlülüyü yüksək olan xüsusi təyinatlı qüvvələr kimi nəzərdə tutulur. Bu birliklər dağlıq və çətin relyefli ərazilərdə, o cümlədən şəhər mühitində asimmetrik müharibə şəraitində döyüş əməliyyatları aparmaq məqsədilə formalaşdırılıb. Bu isə Azərbaycanın gələcək hərbi əməliyyat ssenarilərini artıq daha çox qeyri-ənənəvi döyüş modelləri çərçivəsində qurduğunu göstərir.
Paradda Azərbaycan hərbçilərinin istifadə etdiyi “Tavor” X95S avtomatları isə geosiyasi baxımdan xüsusilə diqqətçəkicidir. İsrail istehsalı olan bu müasir silahlar Azərbaycanla İsrail arasında uzun müddətdir davam edən hərbi-texniki əməkdaşlığın konkret təzahürüdür. İsrail Azərbaycanın silah tədarükündə strateji tərəfdaşlarından biridir və bu əməkdaşlıq təkcə silah alışına deyil, həm də kəşfiyyat texnologiyaları və müdafiə sənayesi sahəsində təcrübə mübadiləsinə qədər genişlənmiş vəziyyətdədir. Bu silahların Rusiya paytaxtında nümayiş olunması isə Azərbaycanın həm İsrail, həm də Rusiya ilə münasibətlərini eyni vaxtda qoruyub saxlamaq istəyi baxımından olduqca cəsarətli və simvolik addım sayılmalıdır.
Azərbaycan komandolarının həm Türkiyə modelinə əsaslanaraq formalaşdırılması, həm NATO standartlarına uyğun təlim keçməsi, həm də İsrail silahları ilə təchiz olunaraq Rusiyada parad keçməsi bu hadisəyə dərin simvolik qatlar əlavə edir. Bu, Azərbaycanın eyni anda müxtəlif və hətta bir-biri ilə gərgin münasibətlərdə olan güc mərkəzləri ilə tərəfdaşlıq qurma bacarığının və siyasi manevr imkanlarının göstəricisidir. Burada söhbət yalnız hərbi plandan getmir. Azərbaycan bu vasitə ilə özünün çoxvektorlu xarici siyasət kursunu, hərbi neytrallığını və eyni zamanda milli maraqlara əsaslanan praqmatik yanaşmasını açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Bu cür parad çıxışı, klassik diplomatik ritorikanın sərhədlərindən çıxaraq, Azərbaycan üçün hərbi paradları strateji kommunikasiya vasitəsinə çevirir. Bu kommunikasiya Rusiyaya, NATO-ya, Türkiyəyə, İsrailə və bütövlükdə beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanıb. Mesaj aydındır: Azərbaycan müasir, müstəqil və çoxşaxəli tərəfdaşlıqlara açıq olan bir dövlətdir. O, hərbi cəhətdən nə Rusiya, nə NATO, nə də başqa bir güc mərkəzinə tam bağlıdır, əksinə, müxtəlif model və texnologiyaları sintez edərək öz milli müdafiə konsepsiyasını formalaşdırır.
Bütün bu nüansların fonunda Rusiya paytaxtında NATO təlimi keçmiş, İsrail silahları ilə təchiz olunmuş, Türkiyə modelinə uyğunlaşdırılmış komandoların parad keçidi həm də post-sovet məkanında Azərbaycan kimi kiçik, lakin strateji əhəmiyyətə malik bir ölkənin artan regional ambisiyalarını və geosiyasi müstəqilliyini ortaya qoyur. Bu, eyni zamanda Kremlin də regiondakı hərbi-siyasi balansı dəyişdirə biləcək aktorlarla işləməyə hazır olduğunu göstərən bir jest kimi də qəbul edilə bilər.
Azərbaycan bu parad vasitəsilə, yalnız hərbi texniki nailiyyətlərini və modernizasiya səviyyəsini deyil, həm də strateji müstəqilliyini və çoxvektorlu xarici siyasət fəlsəfəsini beynəlxalq auditoriyaya nümayiş etdirdi. Bu nümayiş təkcə güc deyil, həm də diplomatik çeviklik, qərarların milli maraqlar üzərində qurulması və regional liderlik iddialarının açıq ifadəsi idi.
Baş redaktor Şahin Qocayev
Ordu.az
