Təsdiqlənmiş məlumata görə, ABŞ dövlət katibi İsrail, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər və Səudiyyə Ərəbistanına səfər edəcək. Səfərin məqsədi ABŞ prezidentinin Qəzza ilə bağlı planını müzakirə etməkdir. Belə görünür ki, İsraillə problem olmamalıdır. Baş nazir Benyamin Netanyahu Vaşinqtondan qayıdan kimi artıq ilkin şərt qoyub: HƏMAS-ın silahlı qanadının liderləri Qəzzanı tərk edərsə və onları qəbul etməyə hazır olan digər ölkələrə deportasiya edilərsə, HƏMAS-la vasitəçiliklə danışıqlar davam etdiriləcək.

Rubionun Yaxın Şərq turnesi ilə əlaqədar olaraq Dövlət Departamentinin “yüksək vəzifəli rəsmisi” bildirib ki, onilliklər boyu davam edən status-kvo qəbuledilməzdir, çünki “hər şey vaxtaşırı başlanğıca qayıdır”. Aydındır ki, amerikalı diplomat İsrail-Fələstin nizamlanmasının “mümkünsüzlüyünü”, müvəqqəti atəşkəsin ardınca yeni bir gərginlik mərhələsinin gəldiyini və bu “sehrli zəncir”in bölgəni təlatümə saldığını nəzərdə tutub.

ABŞ prezidenti, məlum olduğu kimi, Qəzza əhalisinin getməli olduğunu, anklavın isə ABŞ-nin yurisdiksiyasına keçməli olduğunu bəyan edib. Bu halda Qəzzada genişmiqyaslı yenidənqurma və inkişaf proqramları həyata keçiriləcək, on minlərlə iş yeri açılacaq. Donald Trampın ideyası tənqid edilib. Ağ Ev açıqlamalar verərək izah edib ki, HƏMAS getdikdən sonra fələstinlilər geri qayıdaraq, Qəzzada yaşaya biləcəklər.

Heç kim bu izahlara inanmır. Bu fonda Türkiyənin ABŞ dövlət katibinin Yaxın Şərq turnesinin coğrafiyasından kənarda qalması diqqət çəkir. Bu arada, vəzifəsini tərk edən dövlət katibi Entoni Blinken HƏMAS ilə razılaşmanın Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın vasitəçiliyi ilə əldə edildiyini xüsusi vurğulayıb. Tramp prezident kimi jurnalistlərlə ilk görüşündə Ərdoğanı “dost” adlandırıb.

ABŞ dövlət katibi Yaxın Şərqə elə bir vaxtda səfər edir ki, Türkiyə xarici işlər naziri Hakan Fidan artıq regionun nüfuzlu ölkələrindən olan həmkarları ilə müzakirələr aparıb. Rubionun Fidanla müzakirə edəcəyi məsələ yoxdur, yoxsa Vaşinqton əvvəlcə Qəzza məsələsində ərəb ölkələrinin razılığını almağa, sonra isə bu resursdan istifadə edərək, Ankara ilə danışmağa çalışır?

Türkiyə İsrail-Fələstin nizamlanması üçün yeganə məqbul variantın müstəqil Fələstin dövlətinin yaradılması olduğunu bəyan edərək, Qəzzada davamlı atəşkəs əldə edildikdən sonra bu məsələ ilə bağlı müzakirələrə başlamağı təklif edib. ABŞ prezidenti əslində Qəzzanı Fələstin ərəblərindən boşaltmağı planlaşdırır. Hər halda, ictimai sahədə Vaşinqton və Ankaranın yanaşmaları ziddiyyətlidir, lakin Səudiyyə Ərəbistanı da eyni dərəcədə sərt bəyanatla çıxış edib.

Asif Cəfərov
Ordu.az