O, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı tərifləyərək deyib ki, heç kim elan etməsə də, Suriyanın “açarı” Türkiyənin əlindədir. ABŞ-nin seçilmiş prezidentinin bəyanatı o deməkdirmi ki, Türkiyə Yaxın Şərqdə Trampın siyasətinin “ağırlıq mərkəzi” və ya əsas tərəfdaş olacaq? Bu da öz növbəsində o demək ola bilər ki, beləliklə ABŞ hətta YPG-ni də Türkiyənin öhdəsinə buraxır.

Günlərdir Suriyanı bombalayan və bu ölkənin Əsəd dövründə sahib olduğu hərbi potensialı faktiki olaraq məhv edən İsrail Türkiyənin rolunun bu qədər vurğulanmasına necə reaksiya verəcək? Faktiki olaraq belə çıxır ki, Trampın fikrincə, Türkiyə bunu etməyin “açarı”nı İsrailə verib.

Trampın sözləri, şübhəsiz, İsrailin rolunun Türkiyə ilə əvəzlənməsi kontekstində şərh edilməməlidir, lakin bunlar ən azından sual doğurur ki, ABŞ Türkiyənin rolunu artırmaqla, Yaxın Şərq regionunda İsrailin rolunu tarazlamağa, bununla da Körfəzdəki ərəb ölkələri ilə münasibətlərdə ABŞ üçün yeni məkan açmağa çalışacaq? “Açar”ın Ankarada olduğunu nəzərə alsaq, Trampın Qafqazla bağlı da Türkiyənin rolunu eyni şəkildə təsəvvür etdiyini düşünə bilərik.

Ancaq bu sual bəlkə də daha geniş bir problemin bir hissəsidir. Xüsusilə, Tramp Suriya məsələsini özü üçün prioritet elan etdiyi Ukrayna məsələsinə Yaxın Şərqdən də çox tabe edir? Ola bilsin ki, Türkiyə Ukrayna qarşıdurması ilə bağlı nəzərəçarpacaq dərəcədə genişlənən ünsiyyət kontekstində Yaxın Şərqdə Tramp-Putin razılaşmasının “əks etdirilməsi”dir.

Asif Cəfərov
Ordu.az