Makron-Tokayev müzakirələrinin ən mühüm nəticəsi iki prezidentin adından yayılan “Birgə Bəyannamə”dir ki, bu da kifayət qədər tutumludur, mütləq ciddi və hərtərəfli araşdırmaya ehtiyac duyur. Ötəri müşahidədən iki mühüm hal fərqlənir: Makron və Tokayev Rusiya-Ukrayna münaqişəsini də müzakirə ediblər, humanitar nəticələrdən və ən həssas ölkələr üçün ərzaq təhlükəsizliyindən, qlobal iqtisadiyyata mənfi təsirdən narahat olduqlarını bildiriblər.
Bundan əvvəl tərəflər beynəlxalq hüquqa və BMT Nizamnaməsinə, xüsusilə də bütün dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, sərhədlərinin toxunulmazlığına və mübahisəli məsələlərin sülh yolu ilə həlli prinsipinə hörmətlə yanaşdıqlarına sarsılmaz sadiqliklərini bir daha təsdiq ediblər. “Birgə Bəyannamə”nin bizim üçün ikinci və mahiyyətcə daha vacib müddəası Azərbaycan-Ermənistan nizamlanmasına aiddir.
Tərəflər 1991-ci il Alma-Ata Bəyannaməsinə uyğun olaraq, hər iki ölkənin ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşaraq, sabit və ədalətli sülhün bərqərar olmasına imkan verəcək müqavilənin tezliklə imzalanmasına tam dəstəyini ifadə ediblər. Dövlət səfəri ərəfəsində Qazaxıstan prezidenti “Le Figaro” qəzetində müəllif məqaləsi yazıb. Məqalədə o, Astananın mürəkkəb danışıqlarda vasitəçi kimi təcrübəsinə toxunub, Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinə platforma təqdim etmək təşəbbüsünü də xatırladıb.
Əgər Fransa prezidenti ilə danışıqlardan sonra onların “Birgə Bəyannaməsi”nə Azərbaycan-Ermənistan nizamlanması ilə bağlı ayrıca bənd daxil edilibsə, o zaman məsələ kifayət qədər ciddi müzakirə obyekti olub və Fransa-Qazaxıstan əməkdaşlığının tərkib hissəsidir.
Qazaxıstan prezidenti halı həm də ona görə kifayət qədər incədir ki, o, Azərbaycanla demək olar düşmən münasibətləri olan ölkəyə dövlət səfəri edib. Xüsusən də Makron-Tokayev “Birgə Bəyannaməsi”ndə Azərbaycan-Ermənistan nizamlanmasına da xüsusi istinad edilib. Üstəlik, Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında iki ölkənin ərazi bütövlüyünün tanındığı açıq şəkildə vurğulanıb.
Bu, təbii ki, səthi bir təsəvvürdür. Tokayevin Parisə getməzdən əvvəl İlham Əliyevlə ictimai olmayan müzakirələr apardığı istisna edilmir. “Birgə Bəyannamə”də tərəflər Transxəzər nəqliyyat dəhlizinin əhəmiyyətini xüsusi qeyd ediblər. Belə görünür ki, Fransa Bakı-Qars dəmir yolunu Qazaxıstana ən optimal marşrut hesab edir.
Asif Cəfərov
Ordu.az
