“Qarşılıqlı maraq doğuran bütün sahələrdə Ukrayna-Azərbaycan tərəfdaşlığının möhkəmlənməsinə töhfə verən şəxsi konstruktiv dialoqumuzu yüksək qiymətləndirirəm. Ona görə də mən Sizin cari ilin iyun ayında İsveçrədə keçiriləcək birinci Sülh Sammitində iştirakınıza, eləcə də Azərbaycanın Ukraynanın Sülh Formuluna fəal şəkildə qoşulacağına ümid edirəm”.

Ukrayna prezidenti ilin əvvəlində İlham Əliyevə analoji mesaj göndərib və Azərbaycan prezidenti Moskvada Vladimir Putinlə görüşdən sonra ona cavab verib: Azərbaycan anti-Rusiya koalisiyasına qoşulmayacaq, Ukraynaya humanitar yardım göstərməyə davam edəcək, lakin heç vaxt silah verməyəcək.

Lakin səfirin bayram təbrikindən belə anlamaq olar ki, rəsmi Kiyev hələ də Rusiyanın açıq şəkildə düşmən münasibət bəslədiyi konfransda şəxsi iştirakı gözləyir. Bu, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin hər iki tərəf tərəfindən qarşılıqlı faydalı, strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik kimi qiymətləndirildiyi bir şəraitdə edilir. Ukrayna prezidentinin Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin dərinliyindən xəbərsiz olduğunu söyləmək sadəlövhlük olardı.

Zelenski, həmçinin Azərbaycanın Sülh Konfransında iştiraka cəlb olunacağına ümid etdiyini bildirib. Zelenski yaxşı anlayır ki, İlham Əliyevin iştirakı digər ölkələrin də varlığını təmin edə bilər. Məsələn, Türkiyə bu ölkələrin başında gəlir. Həmin gün Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Təhlükəsizlik Şurasının iclasını çağırıb, Ukrayna böhranının müzakirəsi əsas olub. Rəsmi açıqlamada yalnız bir ifadə ortaya çıxıb: Ərdoğan deyib ki, Ukraynada humanitar vəziyyət günü-gündən pisləşir.

Rusiya prezidentinin “Vladimir Zelenski artıq legitim deyil, Ukraynada bir qanuni hakimiyyət orqanı - Ali Rada var” bəyanatı problemi daha da artırır. Bundan əvvəl Putin Sülh Konfransının əsas məqsədinin “Zelenskinin hakimiyyətini legitimləşdirmək” olduğunu bildirib. Rusiyalı ekspertlər Putinin müşahidəsini “epoxal” kimi qiymətləndiriblər. Bu mənada belə hesab edilib ki, onun deməyə haqqı var: “Mən danışıqlara hazıram, amma Ukraynada legitim prezident yoxdur”.

Bu, müharibəni qanuniləşdirmək üçün bir fürsətdir. Lakin rəsmi Bakının açıqlaması bir daha sübut edir ki, Azərbaycan heç də sözügedən geosiyasi oyunlarda iştirak etməkdə maraqlı deyil, hər iki ölkəni və xalqı müttəfiq hesab edir. Habelə Prezident İlham Əliyev Moskvadan qayıdaraq deyib ki, Ukrayna müharibəsinin nəticəsini heç kim proqnozlaşdırmır, ancaq atəşkəsə nail olmaq mümkündür.

Türk dünyası Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin həllində vasitəçilik edə bilər. Bu məsələdə Türk dünyası birləşib. Rusiya ilə Türk dünyası arasındakı münasibətlər olduqca sıxdır, hətta inteqrasiya məntiqində inkişaf edir. Amma ən önəmlisi bəlkə də Ukraynanın hərbi-siyasi sponsorlarının, ilk növbədə ABŞ-nin Türk dünyasının vasitəçiliyini qəbul edib-etməməsidir. Bunu qəbul etmək yeni dünya düzənində müstəqil güc qütbü kimi Türk dünyasını qəbul etmək olardı. Bu isə prinsipcə Qərbə sərfəli olmasa da, qarşısıalınmaz prosesdir.

Firuz Bağırov
Ordu.az