O, “bəzi üçüncü dövlətlərin” Xəzərdə hərbi mövcudluq nümayiş etdirdiyini deyəndə kimi nəzərdə tutur? Xəzər hövzəsini beş dövlət “bölüşür”: İran, Rusiya, Türkmənistan, Qazaxıstan və Azərbaycan. SSRİ-nin dağılmasından sonra Türkmənistan beynəlxalq neytrallıq statusu qəbul edib. Rusiya halında “üçüncü ölkə”nin olmasından danışmaq yersizdir.
Bəs, İran xarici işlər nazirinin bəyanatı Qazaxıstana, yoxsa Azərbaycana ünvanlanıb? Ötən ilin oktyabrında Qazaxıstanda NATO-nun sülhməramlı mərkəzinin açıldığı barədə məlumat yayılmışdı. Qazaxıstan Müdafiə Nazirliyi bu məlumatı təkzib etməyə tələsib və bildirib ki, açılan infrastruktur NATO sülhməramlı mərkəzi deyil, ölkədə yaradılmış sülhməramlı qüvvələrin təlim mərkəzinin yeni infrastrukturudur, bu, NATO ilə heç bir əlaqəyə malik deyil və BMT-nin sülhməramlı proseslərində iştirak etmək üçün Qazaxıstanın sülhməramlı potensialını artırmaq məqsədi daşıyır.
Təbii ki, Qazaxıstanın təkzibi çoxları tərəfindən inandırıcı sayılmayıb. İran bunların arasındadır, yoxsa yox? Bəs Azərbaycan İranın xarici işlər nazirinin qeyd etdiyi “müəyyən ölkələr” sırasındadırmı? Üstəlik, Abdullahianın NATO-nun Baş katibi Yens Stoltenberqin səfərindən sonra Tehranın Xəzər dənizi ilə bağlı narahatlığını ifadə etməsi diqqət çəkir. Təbii ki, bu səfər regional xarakter daşıyırdı, lakin bunun Azərbaycan hissəsi həm bəyanatların konteksti, həm də səfərin tərkibi ilə seçilirdi.
Ermənistan və Gürcüstandan fərqli olaraq, Azərbaycanda NATO-nun Baş katibi Azərbaycanın müdafiə naziri Zakir Həsənovla da görüşüb. Stoltenberq Bakıda Azərbaycan ordusunun NATO standartlarına uyğunluğu və əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə bağlı sazişin hazırlandığını bəyan edib. Tehranı narahat edən budurmu, İranın xarici işlər naziri Türkmənistanda “bəzi üçüncü ölkələr”in Xəzər dənizində hərbi mövcudluğundan narahatlığını ifadə edərkən bunu nəzərdə tuturmu?
Digər tərəfdən, NATO üzvü olan, Azərbaycanla da hərbi qarşılıqlı yardım müqaviləsi olan Türkiyə uzun müddətdir Azərbaycanda mövcud deyilmi? Lakin Türkiyə mövcud olmaqda yeni deyil. Bəlkə Ankara ilə hərbi mövcudluğun Xəzər dənizi ilə deyil, yalnız Qafqazla bağlı olması ilə bağlı razılaşmalar var?
Aqil Məmmədov
Ordu.az
