Martın 28-də baş tutan sonuncu aksiyada etirazçılar Azərbaycanın dövlət atributunu ön cərgədə daşıyıb, tribunaya sancıblar. Hətta bəzi aksiya iştirakçılarının əynindəki köynəklərin üzərində Azərbaycan və kanak bayraqları olub.

Əlbəttə, Azərbaycan Fransa müstəmləkəçiliyinə qarşı mübarizədə tək deyil, Türkiyə və Avropanın üstünlüyü uğrunda Fransa ilə demək olar əbədi mübarizə aparan Britaniya da uzun müddətdir ki, Fransanın çoxəsrlik ekspansionist siyasətinə qarşı çıxır. Təbii ki, Avropada üstünlük daha böyük oyunun yalnız bir hissəsidir.

Bu mənada Paris Azərbaycanla qarşıdurmanı başqa platformalara, Ermənistan-Azərbaycan danışıqlarına köçürməyə çalışır. Amma hər halda Bakı bunun qarşısını qətiyyətlə alır, bu istiqamətdə qarşıdurmanın yaranmaması üçün hər şeyi edir. Nəticə etibarilə rəsmi Bakı bəyan edib ki, Fransa Qafqazda liderlik uğrunda Azərbaycanla mübarizə aparır.

Bu isə Fransanın Qafqazda strateji oyununu kiminlə quracağı sualını bir daha kəskinləşdirir. Parisin yaxın münasibətlərlə bağlı gərgin ritorikalar səsləndirməsini və eyni zamanda Ermənistan istiqamətində müəyyən addımlar atmasını strateji tərəfdaşlıq kimi qiymətləndirmək mümkün deyil. Biz bir çox məsələlərə cəsarətli və açıq gözlə baxmalıyıq, o zaman aydın olacaq ki, bu gün Ermənistanın Parisin həyata keçirdiyi möhtəşəm strategiya kontekstində tərəfdaşlıq potensialı yoxdur.

Ermənistan sadəcə platforma ola bilər, bundan müəyyən fayda gözləyir. Lakin Paris Qafqazda etibarlı strateji tərəfdaşlıq sistemi qura bilməyəcək, Ermənistan isə platformadan çoxbucaqlıya çevrilmək perspektivi ilə ciddi təhdidlə üzləşəcək. Aydındır ki, Fransa ən azından İranla strateji plan qurmağa çalışır. Təbii ki, Paris bununla kifayətlənmir, Yunanıstanın cəlb olunması gözləntisi ilə paralel olaraq açıq şəkildə İraq və Hindistana baxır.

Lakin burada əsas sual Hindistan və Yunanıstanın regiondan Fransa qədər uzaqda olduqları halda praktiki mənada nə edə biləcəyidir. Parisə İran kimi regionda mövcud mexanizmlərdə manipulyasiya edən tərəfdaş lazımdır. Lakin burada Gürcüstan məsələsi ortaya çıxır ki, bu da onun Türkiyə və Azərbaycanla sıx əməkdaşlığına baxdıqda mümkünsüz görünür. Fransa ABŞ-dən çoxlu dəstəyə arxalana bilər, lakin görünür, Vaşinqton dəstək məsələlərini Fransanın özünə buraxaraq, zəmin yaradır.

Görünür, Fransa Prezidenti Makronun Moskva yaxınlığında baş verən faciəvi terror hadisəsindən Moskva ilə siyasi dialoq telləri hörmək üçün niyə istifadə etməsinin sirri də budur. Xüsusən o, belə bir hazırlıq siqnalını Kremldən terrordan əvvəl, prezident seçkilərindən sonra almışdı. Bu proseslərin vektoru isə Fransanın Azərbaycanla münasibətlərində təslimçilik və güzəştlərini müəyyən edəcək.

Asif Cəfərov
Ordu.az