Hər halda bu görüşün mümkünlüyü Vaşinqton üçün “saxlanılır” və bəlkə də “xoş iradə”nin məlum birgə bəyanatı onun maddi iştirakı ilə düşünülüb. Dəfnə Vaşinqtona məxsusdur, Brüssel isə əslində yan rolla kifayətlənir. Əvvəlki hallarda da belə idi. Mayın əvvəlində Vaşinqtonda xarici işlər nazirlərinin dörd günlük danışıq-marafonu keçirilib, ondan sonra mayın 15-də Brüsseldə İlham Əliyevlə Paşinyan arasında görüş baş tutub.

İyunun sonunda Vaşinqtonda xarici işlər nazirlərinin üç günlük görüşü baş tutub, bir neçə gün sonra iyulun 15-də isə İlham Əliyev və Paşinyan Brüsseldə görüşüblər. İndi “model”in təkrarlanma ehtimalı yüksəkdir. Təbii ki, Azərbaycan sülh müqaviləsinin bağlanmasının mümkünlüyündə maraqlıdır. Ermənistanın prosesə yanaşması isə kifayət qədər kiçikdir.

İstisna edildiyini söyləmək, əlbəttə, bəlkə də düzgün olmaz və nəticə etibarilə ən azından niyyətlərlə bağlı birgə xoş niyyət bəyannaməsindən daha tutumlu və yüksək səviyyəli sənəd mümkündür. Sonda ola bilsin ki, həmin bəyanatda göstərilən etimad mühitinin qurulmasının davamı məhz belə olsun, yəni növbəti bəyanat birbaşa İlham Əliyev və Paşinyanın adı ilə olsun.

Ancaq belə bir şey olsa belə, bu, əsl sülh müqaviləsi və ya razılaşması olmayacaq, bu, çox az ehtimaldır. Məsələ burasındadır ki, regionun böyük güc mərkəzləri arasında mübarizə davam edir, bunu Azərbaycanın baş nazirinin müavininin ötən gün Moskvada Rusiya Baş nazirinin müavini ilə danışıqlar aparması sübut edir. Bir neçə gün əvvəl Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədində Ermənistan Baş nazirinin müavini Mher Qriqoryanla görüşən Şahin Mustafayev Azərbaycandan Moskvaya gedib. Təbii ki, rəsmi açıqlamaya görə, Moskvada Ermənistan-Azərbaycan problemi yox, İranın da daxil olduğu və Azərbaycan ərazisindən keçən Şimal-Cənub marşrutu ilə bağlı məsələlər müzakirə olunub.

Yeri gəlmişkən, ötən gün İran Prezidenti Moskvada olub və onun Putinlə uzunmüddətli görüşü olduğu qeyd edilib. Paralel olaraq Türkiyə Prezidenti Ərdoğan Yunanıstanda olub, onun qayıtmasından sonra Ermənistan və Yunanıstanın xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı olub. Beləliklə, regionda geosiyasi “məkik” şiddətlə fırlanmaqda davam edir, bu, dayanma tendensiyaları və ya ən azından dövrələrin dayanması meyli təzahür olunmadığı müddətcə, sülh meylindən, real və praktiki sülh meylindən danışmaq, təəssüf ki, çox çətindir.

Buna görə də sülh istiqamətində çalışmaq lazımdır, lakin həm də məhz bu iş çərçivəsində, məşhur formulda olduğu kimi, müharibəyə hazır olmaq lazımdır.

Asif Cəfərov
Ordu.az