“Milliyet” Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri Numan Kurtulmuşun tam nitqini təqdim edib.
Buna əsasən, Fələstin paytaxtı Qüds olan müstəqil və suveren dövlət kimi tanınmayana və tam əraziyə malik olmayana qədər Yaxın Şərqdə sülh bərqərar olmayacaq. Türkiyə parlamentinin sədri hakim partiyanın əsas simalarından biri, Prezident Ərdoğanın siyasi tərəfdarı və dəstəkçisidir. Kurtulmuş İsrailin 1967-ci ildən nəzarət etdiyi əraziləri “işğal edilmiş” və yəhudi köçkünləri “işğalçılar” adlandıraraq, birbaşa dövlətin mövqeyini ifadə edir.
Kurtulmuş onların tarixən fələstinlilərə məxsus olan torpaqları dərhal tərk etmələrini tələb edib. O, İsrailin müttəfiqlərini qətiyyətlə pisləyib və ABŞ-nin “şərikliyi”ni xüsusi vurğulayıb. Türkiyə parlamentinin sədri deyib ki, bütün dünya uşaqları səhər oyanıb süd içirlər, Qəzzada isə fələstinli uşaqlara qan verirlər.
Bu və digər ifadələri təbliğat hesab etmək olar, amma yüksək rütbəli bir Türkiyə məmuru peşəkar araşdırmaların nəticələrini yayımlayıb. Onun təqdimatına görə, Asiya ölkələri dünya əhalisinin 60 faizini təşkil edir, onların illik ÜDM-si 37 trilyon dollar təşkil edir, ticarət dövriyyəsi isə dünya əhalisinin 35 faizini ötür.
Aydındır ki, Türkiyə özünü Asiyada görür və Qərb sivilizasiyasını yad hesab edir. Beynəlxalq mətbuatın bir çox nəşrlərində açıq şəkildə və ya alt mətnlə qeyd edilir ki, yeni dünya nizamı uğrunda mübarizədə Türkiyənin türk dünyası adlanan oriyentasiyası prinsipial əhəmiyyət kəsb edir.
Antalyada keçirilən tədbirdə Rusiya parlamentinin nümayəndə heyəti də iştirak edib. Azərbaycan Fələstin məsələsində çox ustalıqla davranır. Rəsmi olaraq Bakı İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının müzakirələrində iştirak etməklə yanaşı, İsraillə münasibətlərini də inkişaf etdirir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Mərkəzi Asiya Ölkələrinin İqtisadiyyatları üçün Xüsusi Proqramının (SPECA) Bakıda təşkil edilən sammiti, sanki, Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin soyuqluğunu aradan qaldırmaq üçün siyasi mənadan çox praktiki məna daşıyır. İlham Əliyev, belə demək mümkünsə, Asiya seçimini Avropa İttifaqı ilə enerji, kommunikasiya və logistika sahəsində əməkdaşlığa hazır olması ilə balanslaşdırmağa, bura Gürcüstan və Aİ üzvü Macarıstanı da cəlb etməyə çalışır.
Türkiyənin münaqişədən sonrakı Fələstində rol almaq təklifi, görünür, ABŞ tərəfindən qəbul edilmir. Türkiyə xarici işlər nazirinin Ərdoğanın həftələr əvvəl elan etdiyi Vaşinqton səfəri baş tutmur. Əvəzində ABŞ-nin maliyyə naziri Brayan Nelson HƏMAS-ın maliyyə fəaliyyətini müzakirə etmək üçün Türkiyəyə səfər edir. Bu o deməkdir ki, Vaşinqtonda Türkiyənin HƏMAS-a maliyyə dəstəyinə dair güclü sübutlar var.
Ankaranın mövqeyinin sərtləşməsi, hətta Numan Kurtulmuşun Qüdsün Fələstinin paytaxtı kimi tanınması ilə bağlı bəyanatı bəlkə də Birləşmiş Ştatlara edilən işarədir ki, Vaşinqton sözdən hərəkətə keçərsə və sanksiyalar tətbiq edərsə, Yaxın Şərqdə vəziyyət birdəfəlik dəyişə bilər. Türkiyə mətbuatı yazıb ki, ötən il və cari ildə Ankara Rusiyaya həm mülki, həm də hərbi məqsədlər üçün istifadə oluna bilən 45 adda məhsul satıb. Bu həm də yəqin ki, ABŞ-yə ünvanlanmış siqnaldır.
Asif Cəfərov
Ordu.az
