Bu yolla Rusiya rəhbərliyi 2022-ci ilin avqustunda “kadr tavanı”nın potensial artırılmasını elan etdi və 2022-ci ilin sentyabrında “qismən səfərbərlik” adlandırılan işə başladı.
Burada əsas məqsədlər aşağıdakılar idi:
(a) qısamüddətli (üç aydan başlayaraq) və standart (iki ildən başlayaraq) müqavilələrinin müddəti bitməyə yaxın olan on minlərlə müqaviləli əsgərin tərxis olunmasının qarşısının alınması;
(b) ehtiyatda olan hərbçilərin səfərbər edilməsi yolu ilə şəxsi heyətin qismən bərpası;
(c) hərbi qulluqçular üçün 137.000 yeni vəzifə əlavə etməklə, ölən və yaralanan hərbi qulluqçulara əlavə döyüş maaşları, avadanlıq və kompensasiyalar üçün müdafiə büdcəsində daha çox vəsaitin ayrılması.
Bundan başqa, 21 dekabr 2022-ci ildə Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu yaxın illərdə Rusiya Silahlı Qüvvələrində hərbi personalın maksimum sayını 1,5 milyona çatdırmaq və müqaviləli əsgərlərin sayını 695 min nəfərə çatdırmaq (2023-cü ilin sonuna qədər 521 minə çatması planlaşdırılır) planını açıqlayıb. Burada problem ondan ibarətdir ki, 2022-ci ilin fevral ərəfəsində müqaviləli əsgərlərin sayı 405.000-i demək olar ki, ötmürdü və əvvəlcə 2027-ci ilə qədər cəmi 500.000-ə çatması planlaşdırılırdı. Buna görə də, belə sürətli artım yalnız fərziyyə olaraq Rusiya cəmiyyətinin kütləvi şəkildə hərbi xidmətə məcbur edilməsi ilə mümkün ola bilər.
Bu məcburiyyətin tədbirləri aşağdakılardır:
(a) bu cür planların rəsmi inkar edilməsinə baxmayaraq, müqaviləli əsgərlərin sayını artıran başqa bir səfərbərlik dalğası (və ya dalğaları);
(b) hərbi xidmətə başladığı andan müqavilələr imzalayan hərbi xidmətə çağırılan əsgərlərin sayını artırmaq üçün səylərin genişləndirilməsi;
(c) kollec və universitetlərdə təhsil proqramları vasitəsilə hərbi xidmətdən qaçan rusiyalı gənclərin sayının azaldılmasına diqqətin artırılması (belə ki, hərbi xidmətə çağırış üçün yaş həddinin 18-27 yaşdan 21-30 yaşadək artırılması nəzərdə tutulur).
Hərbi xidmət müddətinin bir ildən bir il yarımdan iki ilə qədər uzadılması da istisna oluna bilməz. Həmçinin, Rusiya ordusu Rusiya universitetləri daxilində hərbi təhsil mərkəzləri şəbəkəsini genişləndirir, burada 2021-ci ildə 63.000 tələbə 4 illik hərbi təlim proqramlarında iştirak edirdi. Belə mərkəzlərin məzunları da səfərbər oluna və müqavilə imzalamağa məcbur edilə bilər.
Bununla belə, Rusiya Silahlı Qüvvələri komanda-nəzarət sistemində uzunmüddətli problemlərdən əziyyət çəkməkdə davam edir və bu problemlər kiçik zabitlərin artan çatışmazlığı ilə daha da ağırlaşır. Nəticə etibarilə, Rusiya ordusunda şəxsi heyətin sayının nə dərəcədə əhəmiyyətli dərəcədə artırıla biləcəyini və planlaşdırılan bütün yeni bölmələrin praktikada necə işləyəcəyini söyləmək çətindir.
Lakin belə bir artım üçün başqa bir variant da təqdim edilib. Məlumata görə, Rusiya Müdafiə Nazirliyinə məxsus təmir zavodlarında və istehsal müəssisələrində şəxsi heyətin sayının genişləndirilməsinə qərar verilib. 2023-cü ildə belə obyektlərin daha da inkişafı və çətin iqtisadi səfərbərlik şəraitində silah istehsalının artırılması planları nəzərə alındıqda, bu, xüsusilə mümkün görünür. Bu yolla ali təhsilli bəzi rus gəncləri hərbi xidmətə çağırılaraq fəhlə və mühəndis kimi işə götürülə bilər.
Üstəlik, hərbçilərin sayının artması, şübhəsiz ki, milli müdafiə büdcəsinin daha da artırılması deməkdir. Rusiya Silahlı Qüvvələri hərbi personal üçün nəzərdə tutulmuş həddən çox uzaqda qaldığından, 2022-2023-cü illərin fövqəladə hərbi xərcləri, davam edən müharibənin yekun nəticələrindən asılı olmayaraq, şübhəsiz ki, növbəti illər üçün yeni normaya çevriləcək.
Bu arada, Rusiya ordusunun artan çəkisi Kreml üçün siyasi çağırış gətirir və bu, ordunun siyasi loyallığına açıq şəkildə şübhələr yaradır. Və bunu yalnız hüquq-mühafizə orqanlarının və silahlı qüvvələrin, o cümlədən onlarla əlaqəli müxtəlif muzdlu qrupların müvafiq büdcələrini artırmaqla idarə etmək olduqca problemli olardı. Buna görə də Kreml Qərb Hərbi Dairəsini Qərb, Moskva və Leninqrad hərbi dairələrinə bölmək qərarına gəlib. Bu bölmələrin hər birinin öz birləşmiş ordusu və komanda strukturu olacaq ki, bu da Rusiya hakimiyyətinə hər bir rayona nəzarət etmək üçün ən sadiq komandirləri təyin etməyə imkan verəcək.
Nəticə etibarilə Kreml Ukraynaya qarşı müharibəni birdən-birə dayandırmağı qətiyyən düşünmür. Üstəlik, görünür, Rusiya hakimiyyəti müharibəni eyni vaxtda dayandırmağı və mövcud sistemin sabitliyi ilə öz hakimiyyətini necə qoruyub saxlamağı bilmir. Rusiya Silahlı Qüvvələrinin kadr həddinin artırılması təkcə kövrək tarazlığı qorumaq və müharibənin əzabını uzatmaq üçün deyil, həm də Rusiya cəmiyyətinin nəyin bahasına olursa-olsun daxili qarışıqlıq yaratmasının qarşısını almaq üçün bir tədbirdir. Bununla belə, Rusiya hərbi birləşmələrinin elan edilən artırılması hələlik əsasən kağız üzərində qalacaq, çünki Rusiyadakı iqtisadi və demoqrafik vəziyyət belə bir tədbirin həyata keçirilməsinə imkan vermir.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
