Unikal Balakliya-Kupyansk Əməliyyatı: Hadisələrin Ardıcıllığı, Mexanika və Nəticələr

2022/09/1664440320.jpg
Oxunub: 1908     19:58     29 Sentyabr 2022    
Ukrayna qüvvələrinin Balakliya-Kupyansk hücum əməliyyatı (6-12 sentyabr) çox güman ki, Ukraynanın təşəbbüsü ələ aldığı Rusiya-Ukrayna müharibəsində dönüş nöqtəsi kimi qəbul edilə bilər. Təxminən bir həftə ərzində Ukrayna Xarkov vilayətindəki suveren ərazisinin 6000 kvadrat kilometrdən (km) çoxunu azad edib. Bu, Rusiyanın 2022-ci il aprelin ortalarından bəri ələ keçirə bildiyindən xeyli çoxdur. Müşahidəçilərin əksəriyyəti üçün hadisələrin gözlənilməz dönüşü olsa da, hücum möcüzə deyil, əksinə Rusiya qüvvələrinin artan deqradasiyasının və Ukrayna birləşmələrinin təkmilləşdirilmiş peşəkarlığının və müstəsna heyət işinin eyni vaxtda nümayişi idi, çünki uğurlu əks-hücumlar ən çətin manevrlərdən biridir.

Balakliya-Kupyansk hücumu klassik İkinci Dünya Müharibəsi əməliyyatlarının şablonuna uyğun olaraq həyata keçirilirdi. Hücum iki fərqli mərhələdən ibarət idi: düşmənin taktiki müdafiəsinin dərinliyə nüfuz edilməsi və sonrakı qrupla nüfuz edilən ərazinin istifadə edilməsi. Nüfuz mərhələsində (6-7 sentyabr) Ukrayna qüvvələri Balakliyadan şimal və şimal-şərqdə - Verbivka və Voloxiv Yar yaxınlığında Rusiya cəbhə xəttini pozmağa müvəffəq oldular. Rusiyanın müdafiəsindəki bu dəlik vasitəsilə Ukrayna qüvvələrinin həmlə edəcək qrupu kritik P07 yolu ilə Şevçenkove-Kupyansk oxuna doğru yönəldi.

Sentyabrın 9-da irəliləyən Ukrayna bölmələri Kupyanska - İzyumdakı rus qüvvələrinin geniş şəkildə asılı olduğu əsas dəmir yolu və avtomobil qovşağına çatdı. Ukrayna qüvvələri Kupyanska çatarkən ayrı-ayrı birləşmələr Oskil su anbarı boyunca cənub-şərqə doğru hərəkət edərək, Rusiyanın İzyum qruplaşmasının nizamlı geri çəkilmə üçün istifadə edə biləcəyi keçidlər hesab edilən yerləri (Senkove və Xoroxovatka) azad etdi. Nəticədə, İzyumdakı ruslar sentyabrın 10-da ağır silah və sursatlarının əksəriyyətini Ukrayna qüvvələri üçün müharibə qəniməti olaraq tərk edərək hadisə yerindən qaçdılar. Daha sonra Ukrayna qüvvələri şimala doğru dönərək sentyabrın 12-dək Rusiya ilə sərhədə yaxın Velikiy Burluk və Vovçanski azad etdilər.

Balakliya-Kupyansk hücum əməliyyatının bir sıra nəticələri xüsusilə diqqəti cəlb edir. Birincisi, Ukrayna qüvvələrinin Rusiyanın taktiki müdafiəsinə dərindən nüfuz etmə sürəti olduqca təsiredici idi. Bu, rusların “dərinlikdə müdafiə” yaratmaq üçün lazımi heyətinin olmaması ilə izah edilə bilər. Cəbhə xətti ilk növbədə mütəşəkkil cinayətkarlıq və terrorizmlə mübarizə üçün yaradılmış və yüksək intensivlikli dövlətlərarası müharibə üçün nəzərdə tutulmayan (Rosqvardiya tabeliyində olan) Xüsusi Çevik Müdaxilə (SOBR) bölmələri ilə zəif formada təchiz edilmişdi. Bu arada Ukraynanın cəbhə xəttinə sızması qüvvələr üstünlüyü yaratdı.

İkincisi, Ukrayna qüvvələrinin ikinci mərhələdə çevikliyi daha bir uğur idi. Bu, əsasən, Moskvanın kifayət qədər hazır ehtiyatlarının olmaması ilə izah oluna bilər – Ukraynanın cənubuna yönləndirilən bir çox Rusiya qüvvələri orada hücumu gözləyirdi. Eyni zamanda, İzyumdakı rus qoşunları Ukraynanın cəbhədən hücumları ilə (Liman yaxınlığında) sıxışdırıldı və bu, qruplaşmanın Kupyansk istiqamətində yenidən yerləşdirilməsinə mane oldu.

Üçüncüsü, nüfuz edilən ərazilərdən istifadə mərhələsində Ukrayna qüvvələri yol boyu yaşayış məntəqələrini azad etməkdənsə, Kupyanska sürətlə çatmaq üçün əsas yollar boyunca hərəkət sürətinə üstünlük verdilər. Beləliklə, Balakliyanın azadlığı sentyabrın 8-dək tam təmin edildi. Ukrayna bölmələri operativ manevrlər vasitəsilə əməliyyat zonasını təcrid etməyə və nizamlı şəkildə geri çəkilmək üçün əsas yerüstü rabitə xətlərini (QLOC) kəsməyə nail olub. Bu isə Rusiyanın arxa qüvvələri arasında çaxnaşma yaradaraq, onların ağır silah və sursatsız qaçmasına səbəb olub.

Nəhayət, Ukraynanın böyük cinah zərbəsinin istiqaməti olduqca ağıllı seçildi. Balakliyadan şimal və şimal-şərqdən Kupyanska doğru zərbə ilə Ukrayna Balakliyanın cənub-şərqindəki İzyum ərazisini təhdid etdi və bu zərbə ilə Xarkov vilayətindəki bütün Rusiya cəbhə xətti darmadağın edildi. Bu arada, Oskil su anbarının Ukraynanın irəliləyişlərini məhdudlaşdırması və hücum qüvvələrinin Rusiyanın əks tədbirlərindən qorunması, həmçinin rus bölmələrinin İzyumdan mütəşəkkil şəkildə çıxarılması səbəbindən seçimlər çox məhdud idi.

Başqa sözlə, Ukrayna hərbi komandanlığı coğrafi xüsusiyyətlərdən və cəbhə xəttinin konfiqurasiyasından öz xeyrinə istifadə etməyi bacardı.

Balakliya-Kupyansk hücumu ilə Ukrayna qüvvələri manevr döyüşünün üstünlüklərini nümayiş etdirdi. Əsas kommunikasiya xətləri üzrə sürətli hərəkət (Ukrayna qüvvələri 3 gün ərzində Kupyanska doğru 75 km məsafə qət etdi) Rusiya cəbhə xəttinin tamamilə dağılmasına və bölmələrin qeyri-mütəşəkkil şəkildə çıxarılmasına səbəb oldu. Hücumun nailiyyətləri Ukrayna qüvvələrinin hələ də kritik artilleriya və zirehli texnika çatışmazlığı ilə mübarizə aparması və hər hansı bir uğurlu hücum əməliyyatı üçün vacib tələb hesab edilən hava üstünlüyünə malik olmaması fonunda xüsusilə təsiredicidir.

Üstəlik, Balakliya-Kupyansk hücumu Rusiyanın Donbasda 2022-ci ilin aprelindən irəliləyiş cəhdləri ilə tamamilə ziddiyyət təşkil edir. Atəş gücü və zirehli vasitələrdə say üstünlüyünə baxmayaraq, rus bölmələri Ukraynanın taktiki müdafiəsini çoxsaylı yerlərdə dərindən dəf edə bilmədilər və ikinci eşalon Ukraynanın əsas qruplaşmalarını mühasirəyə alıb məhv edə və ya onların qaçmasına səbəb ola bilmədi. Əslində, Rusiya qüvvələri Ukrayna qüvvələrini Popasna, Severodonetsk və Lisiçanskdan yavaş-yavaş sıxışdırıb çıxarmaqdan başqa heç nə edə bilmədi.

Hücum əməliyyatı zamanı Ukrayna tərəfi Xarkov vilayətində itirilmiş ərazilərin əksəriyyətini geri qaytarıb. Eyni zamanda, Slovyansk təhlükəsi aradan qaldırıldı, çünki bu şəhərin üzərində hərəkət edən İzyum təhlükəsi sıfıra endirildi. Ukrayna qüvvələri artilleriya, zirehli vasitə və pilotlu aviasiya çatışmazlığı kimi obyektiv məhdudiyyətlərə baxmayaraq, döyüş manevrləri və əməliyyat sənətində usta olduqlarını sübut etdilər. Ən əsası, Balakliya-Kupyansk hücumu Kiyev üçün böyük strateji qələbə oldu, çünki bölgədəki uğurlu fəaliyyətlər Ukrayna-Rusiya müharibəsinin uzun sürən dalana dirənməsi ilə bağlı konsensusu ləğv etdi, bununla da tərəflərdən heç biri siyasi məqsədlərə böyük hücum əməliyyatları ilə nail ola bilməyəcək. Kiyev nümayiş etdirdi ki, Ukrayna qüvvələrinin qısa müddət ərzində işğal olunmuş bütün əraziləri geri qaytarması və bu müharibədə qalib gəlməsi getdikcə daha çox mümkündür.

Firuz Bağırov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rusiya   Ukrayna   Müharibə  


Bizi "telegram"da izləyin