Nazir Van İ iki dövlət arasında əlaqələrin dinamik inkişafından məmnunluqla bəhs edib, bütün istiqamətlərdə, o cümlədən iqtisadi sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib.
Tərəflər bir-birlərinin müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı şəkildə dəstəklənməsi ilə bağlı prinsipial mövqeyi bir daha vurğulayıblar. Telefon danışığı zamanı beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq, habelə, qarşılıqlı maraq doğuran regional və digər məsələlər müzakirə edilib.
Lakin qeyd edək ki, daha öncə Çin naziri erməni həmkarı Ararat Mirzoyanla telefon danışığı aparıb. Məlumata görə, onlar ikitərəfli münasibətlərlə bağlı məsələləri, eləcə də regional reallıqları müzakirə ediblər. O cümlədən, yayılan məlumatda qeyd edilib ki, iqtisadi əməkdaşlıq sahəsində böyük potensialdan istifadə, investisiyaların təşviqi, infrastrukturun inkişafı, maddi-texniki problemlərin aradan qaldırılması üçün istifadə edilib. Bu kontekstdə regionun nəqliyyat və iqtisadi infrastrukturunun blokdan çıxarılmasının zəruriliyi vurğulanıb.
Bu telefon danışıqlarından əvvəl baş vermiş iki halı nəzərə alsaq, bunun kifayət qədər əhəmiyyətli zənglər olduğunu demək olar.
Çin bu yaxınlarda Almaniyaya yeni yük marşrutu elan etdi və bu marşrut Çinin Sian əyalətindən Almaniyanın Manheym şəhərinə qədər uzanacaq. Marşrut dəniz-dəmir yolu adlanan yol olacaq, uzunluğu təqribən 13 min km olacaq, Rusiyadan yan keçəcək yol Orta Asiyadan, Azərbaycandan, ola bilsin ki, Gürcüstandan keçəcək. İlk qatar aprelin 13-də Siandan yola düşüb.
Çin Rusiyadan yan keçmək məsələsində başqa variantlarıı nəzərdən keçirir? Rusiyadan yan keçməsi isə təbii səbəblərlə bağlıdır? Çinin yeni marşrutu Azərbaycana çatsa, onun Azərbaycandan Avropaya iki marşrutu var: ya Gürcüstan, ya da İran vasitəsilə. Və buna görə də “Gürcüstan vasitəsilə mümkün” variant formalaşdırılır, çünki bu, İran vasitəsilə də mümkündür. Üstəlik, bu kontekstdə bir neçə həftə əvvəl Bakı ilə Tehran arasında İrandan keçməklə Naxçıvana kommunikasiya marşrutları ilə bağlı əldə olunmuş razılıq xüsusilə vacibdir. Çinin seçimi nə olacaq - Gürcüstan, yoxsa İran? Burada müxtəlif hallar mümkündür və bunun fonunda Çinin xarici işlər nazirinin həmkarları ilə telefon danışığı kifayət qədər əhəmiyyətlidir. Bu, Moskvada Paşinyan-Putin görüşündən və onların kifayət qədər geniş birgə bəyanatından bir gün sonra baş verir. Bəyanatda regional kanalların blokunun açılması prosesi üzərində işləyən üçtərəfli işçi qrupunun fəaliyyətinin aktivləşdirilməsindən bəhs edilir.
Üstəlik, Ermənistan-Rusiya yüksək səviyyəli birgə bəyanatında Moskvanın regional magistral yollarının bağlanması kontekstində Ermənistanda dəmir yolu kommunikasiyalarının təmiri və ya tikintisində iştirak etməyə hazır olmasından bəhs edilir. Avropaya gedən marşrut Çin üçün vacibdir, xüsusən Ukrayna müharibəsi Pekinin Rusiyadan keçmə imkanları baxımından faktiki logistik problemlər yaradır. Eyni zamanda, maddi-texniki cəhətdən Rusiyadan yan keçməklə Pekin bu məsələdə şübhəsiz ki, siyasi cəhətdən maraqlı deyil. Beləliklə, Qafqazı Çin-Rusiya “logistik kommunikasiyası”nın müvəqqəti və ya ehtiyat variantı adlandırmaq olarmı?
Asif Cəfərov
Ordu.az
