Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Nikkei” nəşri məlumat yayıb.
Yaponiya parlamentində keçirilən görüşdə Koizumi Böyük Britaniya, Yaponiya və İtaliya tərəfindən “Global Combat Air Programme” çərçivəsində inkişaf etdirilən döyüş təyyarəsinin dizaynına cavabdeh olan “Edgewing” birgə müəssisəsinin baş direktoru Marko Zoff ilə bir araya gəlib.
Zoff görüş zamanı proqramın sürətləndirilməsinin kritik əhəmiyyət daşıdığını vurğulayaraq layihənin görünməmiş tempdə irəliləməsinin vacibliyini qeyd edib. Bu qiymətləndirmənin 2022-ci ilin dekabrında rəsmi elan edilən GCAP proqramı ətrafında davam edən əsas gərginliyi ortaya qoyduğu bildirilib.
Məlumata görə, üç ölkənin 2035-ci ilə qədər altıncı nəsil görünməz döyüş təyyarəsini xidmətə qəbul etmək məqsədi mürəkkəb mühəndislik və sənaye prosesləri ilə üz-üzədir. Bu çətinliyi idarə etmək üçün yaradılan “Edgewing” müxtəlif milli müdafiə sənayesi strukturlarını və dizayn imkanlarını vahid çətir altında birləşdirir.
Şirkət Böyük Britaniyanın BAE Systems, İtaliyanın “Leonardo” və Yaponiyanın “Japan Aircraft Industrial Enhancement Co.” şirkətlərinin ortaq təşəbbüsü kimi fəaliyyət göstərir.
“Japan Aircraft Industrial Enhancement Co.” tərkibində Yaponiyanın yerli F-2 döyüş təyyarəsini hazırlayan və lisenziya əsasında F-15J parkını istehsal edən “Mitsubishi Heavy Industries” kimi şirkətlər də yer alır. Fərqli mühəndislik ənənələri, sənaye mədəniyyətləri və milli prioritetlərə malik üç strukturun vahid dizayn təşkilatı altında birləşdirilməsi mühüm diplomatik və institusional uğur kimi qiymətləndirilir.
“Edgewing” tərəfindən hazırlanan yeni platformanın Yaponiyada F-2-ni, Böyük Britaniyada “Eurofighter Typhoon”u və İtaliyada mövcud “Eurofighter” parkını əvəz etməsi planlaşdırılır. Üç ölkənin də oxşar zaman təzyiqi ilə qarşılaşdığı qeyd olunur. Mövcud döyüş təyyarələrinin xidmət müddətinin 2030-cu illərin ortalarında başa çatacağı və mövcud təhdid mühitinə uyğun alternativin olmaması GCAP proqramını strateji zərurətə çevirir.
Layihə çərçivəsində inkişaf etdirilən altıncı nəsil platformanın F-35 “Lightning II”nin təmsil etdiyi görünməzlik və sensor inteqrasiyası imkanlarından daha üstün xüsusiyyətlərə malik olması nəzərdə tutulur. Platformanın qabaqcıl şəbəkə mərkəzli müharibə qabiliyyətləri, yönəlmiş enerji sistemləri potensialı və insansız “sadiq qanad yoldaşı” sürülərini idarəetmə imkanları təqdim etməsi planlaşdırılır.
Yaponiya üçün layihənin əhəmiyyətinin yalnız hərbi deyil, həm də strateji və sənaye hesablamalarına əsaslandığı vurğulanır. Tokio uzunmüddətli perspektivdə yalnız ABŞ döyüş təyyarələrindən asılı qalmamaq üçün öz döyüş təyyarəsi hazırlama və saxlama qabiliyyətini qorumağı hədəfləyir. Bununla yanaşı, layihənin vaxt qrafiki ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi qeyd olunur.
Nümunə kimi göstərilən F-35 proqramının konsepsiya mərhələsindən ilk əməliyyat qabiliyyətinə çatması təxminən 20 il çəkib və tam döyüş potensialına çatmaq üçün təhvil sonrası uzunmüddətli proqram təminatı inkişafı tələb olunub.
GCAP rəhbərliyi isə F-35 təcrübəsindən çıxarılan dərslər və müasir rəqəmsal mühəndislik alətlərinin daha sürətli dizayn və sınaq prosesləri təmin edəcəyini bildirərək 2035 hədəfinin real olduğunu müdafiə edir.
Yaponiyanın təhlükəsizlik mühitinin proqramın əhəmiyyətini daha da artırdığı qeyd olunur. Tokio sürətlə modernləşən və beşinci nəsil döyüş təyyarələrini xidmətə qəbul etmiş Çin hava qüvvələri, artan Şimali Koreya raket təhdidi və Ukrayna müharibəsi vasitəsilə müasir hava müharibəsi haqqında real döyüş təcrübəsi qazanan Rusiya hava gücü ilə əhatə olunmuş regionda fəaliyyət göstərir.
Yaponiya Hava Özünümüdafiə Qüvvələrinin 2040-cı illərdən sonra da bu mürəkkəb mühitdə effektiv fəaliyyət göstərə bilməsinin böyük ölçüdə “Edgewing”in 2035-ci ilə qədər təqdim edəcəyi platformadan asılı olacağı vurğulanıb.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
