Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “Joğovurd” nəşri “Elektrik şəbəkələrinin tezliyi İranla sinxronlaşdırılıb, Hörmüz boğazı ilə bağlı risklər var” başlıqlı məqaləsində yazıb.
Bu kontekstdə “Joğovurd” qəzeti Ermənistanın Ərazi İdarəetməsi və İnfrastruktur Nazirliyinə rəsmi sorğu ilə müraciət edib ki, Ermənistanın enerji təhlükəsizliyinin mümkün xarici sarsıntılardan nə dərəcədə qorunduğunu anlasın.
“Beynəlxalq ekspert dairələrində Donald Trampın İran əleyhinə sərt addımlar, o cümlədən enerji infrastrukturunun hədəfə alınması ilə hədələdiyi ssenari fəal şəkildə müzakirə olunur, əgər Hörmüz boğazı bağlı qalarsa. Bu, Ermənistan üçün xüsusilə həssas məsələdir, çünki ölkənin enerji sistemi texniki baxımdan İranla qarşılıqlı əlaqəlidir.
Sinxron sistem: risklər və nəzarət
Nazirlikdən 1 ay sonra alınan cavaba görə, “Ermənistan-İran dövlətlərarası elektrik ötürmə xətti vasitəsilə iki ölkənin elektroenergetika sistemlərinin sinxron işi təmin olunur”, həmçinin “tezliyin ilkin tənzimlənməsi İranın daha güclü enerji sistemi tərəfindən həyata keçirilir”.
Bu o deməkdir ki, Ermənistanın elektrik sistemi, şəbəkələrin tezliyi müəyyən dərəcədə İran sistemindən asılıdır. Bununla belə, rəsmi izaha görə, risklər qiymətləndirilib və qarşı tədbir mexanizmləri mövcuddur. Nazirlikdən bildirildiyi kimi: “İranın enerji infrastrukturuna zərbə endirilməsi halında mümkün genişmiqyaslı qəzalar zamanı Ermənistanın elektroenergetika sistemi üçün mümkün risklərin təsirinin qiymətləndirilməsi həyata keçirilib”.
Qəza ssenariləri və əks-tədbirlər
Məsul qurumlar dövlətlərarası əlaqənin pozulması halında “tezlik dalğalanmaları və enerji sistemlərinin ayrılması”nın mümkün olduğunu istisna etmirlər”, - deyə nəşr bildirib.
Müəllif yazıb ki, lakin nazirliyin məlumatına görə, belə ssenarilər üçün əvvəlcədən fəaliyyət planları hazırlanıb.
“Xüsusilə qeyd olunur: “Sistem operatoru tərəfindən müvafiq təlimatlar hazırlanıb və tətbiq olunur, həmçinin sistemə qəza əleyhinə avtomatika tətbiq edilib ki, bu da vəziyyəti mümkün qədər tez sabitləşdirməyə və tezliyi müstəqil şəkildə tənzimləməyə imkan verir”.
Bundan əlavə, sistemin elastikliyini və dayanıqlığını artırmaq məqsədilə əlavə tədbirlər də nəzərdə tutulur.
AES-in dayanması əlavə çağırışdır?
Risklərin müzakirəsi digər mühüm amillə də üst-üstə düşür: Ermənistan atom elektrik stansiyasının planlı dayanması. Nazirlik təsdiq edir ki, bu, 2026-cı il aprelin 1-dən etibarən təxminən 5 ay müddətinə həyata keçirilir və prosesin əvvəlcədən planlaşdırıldığı vurğulanır.
“Dayanma müəyyən edilmiş prosedura uyğun olaraq, 2026-cı il üçün elektrik enerjisinin illik istehsalının proqnozlaşdırılan strukturuna uyğun həyata keçirilib”, - deyə cavabda bildirilir.
Əvəzində sistemin sabitliyini təmin etmək üçün ehtiyat güclər işə salınır. Xüsusilə:
• 467 MVt gücündə “Hrazdan-5” enerji bloku,
• 400 MVt ümumi gücə malik “HrazTES”in iki bloku.
Nazirliyin qiymətləndirməsinə görə, bu resurslar “enerji sisteminin etibarlılığının lazımi səviyyəsini tam təmin edir”.
Hörmüzdə hazırda nə baş verir?
2026-cı il aprelin 30-u vəziyyətinə görə Hörmüz boğazında vəziyyət gərgin olaraq qalır”, - deyə nəşr qeyd edib.
Müəllif yazıb ki, əgər regional hərbi əməliyyatlardan əvvəl boğazdan gündə orta hesabla 125-140 gəmi keçirdisə, son məlumatlara görə bu rəqəm gündə bir neçə gəmiyə qədər azalıb.
“Gəmiçilik əsasən İranın ərazi sularından həyata keçirilir, marşrutların qeyri-müəyyənliyi isə yüksək olaraq qalır. ABŞ-İran atəşkəsinə baxmayaraq, tam razılaşmanın olmaması risklərin yüksək səviyyəsini saxlayır. İran tərəfindən boğazdan keçid üçün ödəniş sisteminin tətbiqi ideyası da müzakirə olunur ki, bu da beynəlxalq ticarət üçün əlavə çətinliklər yarada bilər.
Nəticə
Ermənistanın enerji sistemi qarşılıqlı əlaqəli regional mühitdə fəaliyyət göstərməkdə davam edir, burada xarici riskləri tam şəkildə təcrid etmək mümkün deyil. Rəsmi qurumlar risklərin qiymətləndirildiyini və anti-böhran mexanizmlərinin mövcud olduğunu bildirsə də, eyni zamanda sistemin müəyyən dərəcədə xarici amillərdən, xüsusilə İranın enerji sistemindən asılı olduğu aydındır.
Atom elektrik stansiyasının müvəqqəti dayanması və regional gərginlik birlikdə nəzərə alındıqda, qarşıdakı aylar enerji idarəetmə sistemi üçün ciddi sınaq ola bilər. Onun effektivliyi isə yalnız texniki hazırlıqdan deyil, həm də operativ idarəetmə və çevik reaksiya qabiliyyətindən asılı olacaq.
Qısaca desək, vəziyyət hələ də çox həssas olaraq qalır, çünki İranla enerji asılılığının alternativ proqramı Lori vilayəti üzərindən hələ də reallaşmayıb. Mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, Ermənistanın elektrik şəbəkələrinin tezliyi İranla sinxron vəziyyətdə qalmaqda davam edir”, - deyə məqalədə bildirilib.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
