Paşinyanın Putinlə Telefon Danışığı

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan martın 14-də Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə telefon danışığı aparıb. Kremlin məlumatına görə, danışıq Paşinyanın təşəbbüsü ilə baş tutub. Danışıq zamanı ikitərəfli və çoxtərəfli münasibətlər məsələləri müzakirə edilib. Paşinyan Putini Azərbaycanla sülh müqaviləsi barədə əldə olunan razılaşma haqqında məlumatlandırıb.

Kreml bildirir ki, Paşinyan sülh müqaviləsini imzalamağa və sülh prosesini irəli aparmağa İrəvanın hazırlığını ifadə edib. Putin isə vurğulayıb ki, Rusiya Cənubi Qafqazın təhlükəsizliyi və sabitliyi ilə maraqlanır və həm Ermənistan, həm də Azərbaycan Rusiyanın dəstəyinə arxalana bilərlər.

İran və ABŞ Faktorları

Paralel olaraq, Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin Ermənistana gözlənilən səfəri və ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq komissiyasının işi barədə məlumat verib. Bu diplomatik təmaslar fonunda, Ermənistanın həm İran, həm də ABŞ ilə əlaqələrini inkişaf etdirmək cəhdləri müşahidə olunur.

İranın ABŞ-dən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin prezidentinin məsləhətçisi vasitəsilə məktub aldığı barədə məlumatlar və bu məktubun məzmunu ilə tanış olduqlarını bəyan etməsi də diqqət çəkir. Bu, regional gərginliklərin azaldılması istiqamətində müəyyən cəhdlərin olduğunu göstərə bilər.

Nikol Paşinyan və Putinin telefon danışığı, eləcə də Ermənistanın İran və ABŞ ilə diplomatik əlaqələri fonunda Cənubi Qafqazda sülh prosesi yeni mərhələyə daxil olur. Bu hadisələr göstərir ki, regional sülh prosesi təkcə iki ölkə arasında deyil, daha geniş beynəlxalq kontekstdə inkişaf edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Moskva və Vaşinqton Cənubi Qafqazda stabilliyin qorunması və gərginliklərin azaldılmasında maraqlıdırlar. Görünür, hər iki böyük güc regionda fövqəladə hadisələrin baş verməsini istəmir və sabitliyin qorunmasına çalışır.

Azərbaycanın Uğurlu Diplomatiyası

Bütün bu proseslər fonunda Azərbaycanın sülhsevər və praqmatik xarici siyasəti xüsusi qeyd edilməlidir. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə yanaşı, regional sülh və əməkdaşlıq proseslərinin aparıcı qüvvəsinə çevrilib.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkənin xarici siyasəti beynəlxalq hüquqa əsaslanan prinsipial mövqeyini qoruyub saxlayır və eyni zamanda, regional əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratmaq istiqamətində aktiv fəaliyyət göstərir.

Azərbaycan Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün təmin olunması və regional əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün yeni təşəbbüslərlə çıxış edir. Bakının təklif etdiyi regional kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əlaqələrin yenidən qurulması və inteqrasiya proseslərinin dərinləşdirilməsi kimi təşəbbüslər regionun bütün ölkələri üçün faydalı ola bilər.

Hazırda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması üçün münbit şərait yaranıb. Nikol Paşinyanın Putinlə danışığı zamanı sülh müqaviləsini imzalamağa hazır olduğunu bildirməsi müsbət işarədir. Lakin real irəliləyiş üçün Ermənistanın konstruktiv mövqe nümayiş etdirməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam tanıması vacibdir.

Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bildirib ki, sülh müqaviləsi beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə - suverenlik, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığı prinsiplərinə əsaslanmalıdır. Bu prinsiplər Azərbaycanın xarici siyasətinin təməl daşlarıdır və danışıqlar prosesində güzəştə gedilməyən “qırmızı xətt” hesab olunur.

Sülh prosesinin ən mühüm komponentlərindən biri də bölgədə nəqliyyat dəhlizlərinin açılması və iqtisadi əlaqələrin bərpasıdır. Azərbaycanın təklif etdiyi Zəngəzur dəhlizi layihəsi bütün region ölkələri üçün yeni iqtisadi imkanlar yarada bilər.

Bu dəhliz Azərbaycan və Türkiyə arasında birbaşa quru əlaqəsi yaratmaqla yanaşı, Ermənistanın da regional inteqrasiya proseslərinə qoşulmasına və iqtisadi blokadasının aradan qaldırılmasına imkan verə bilər. Beləliklə, layihə “win-win” vəziyyəti yaradaraq bütün tərəflər üçün faydalı ola bilər.

Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə ABŞ, Rusiya və Avropa İttifaqı Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesini dəstəklədiklərini bildiriblər. Lakin bu dəstəyin praktiki nəticələrə çevrilməsi üçün beynəlxalq təşkilatların və böyük dövlətlərin daha fəal mövqe nümayiş etdirməsi vacibdir.

Nəticə

Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi hazırda həlledici mərhələyə daxil olub. Nikol Paşinyanın Putinlə telefon danışığı zamanı sülh müqaviləsini imzalamağa hazır olduğunu bildirməsi və regional aktyorların, xüsusilə Rusiya və ABŞ-nin prosesə göstərdiyi diqqət, sülh müqaviləsinin yaxın gələcəkdə imzalana biləcəyinə ümid verir.

Bu prosesdə Azərbaycanın konstruktiv və prinsipial mövqeyi həlledici rol oynayır. Azərbaycan beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə sadiq qalaraq, regionda davamlı sülh və sabitliyin təmin olunması üçün bütün zəruri addımları atır. Ölkə rəhbərliyi dəfələrlə vurğulayıb ki, Azərbaycan sülh istəyir və regional əməkdaşlığın inkişafı üçün səylərini əsirgəmir.

Regionun geosiyasi mənzərəsi və böyük güclərin maraqları fonunda Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması yalnız bu iki ölkə üçün deyil, bütün Cənubi Qafqaz üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu sülh müqaviləsi regionda uzunmüddətli sabitlik və tərəqqinin təməlini qoya bilər.

Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsindəki qələbəsi və sonrakı diplomatik uğurları, ölkənin regionun aparıcı dövləti kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirib. Artıq beynəlxalq ictimaiyyət də Azərbaycanın haqlı mövqeyini və konstruktiv yanaşmasını qəbul edir.

Ermənistan tərəfi də post-münaqişə dövründə daha realist siyasət yürütmək məcburiyyətindədir. Paşinyanın Putinlə danışığında sülh müqaviləsini imzalamağa hazır olduğunu bildirməsi, Ermənistanın da yeni reallıqları qəbul etdiyini göstərir.

Son nəticədə, Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanacaq sülh müqaviləsi həm iki ölkə arasındakı münasibətləri normallaşdıracaq, həm də bütün region ölkələri üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yaradacaq. Bu proses, həmçinin regionun beynəlxalq layihələrdə daha fəal iştirakına və qlobal əhəmiyyətinin artmasına töhfə verəcək.

Azərbaycan tərəfi sülh müqaviləsinin tezliklə imzalanması üçün səylərini davam etdirir və beynəlxalq ictimaiyyətin bu prosesi dəstəkləməsinə ümid edir. Azərbaycan 30 il davam edən işğala son qoyduqdan sonra bölgədə tamamilə yeni geosiyasi reallıq yaradıb və bu reallığı beynəlxalq ictimaiyyət də qəbul edib. İndi sülh müqaviləsinin imzalanması ilə regionda uzunmüddətli sabitlik və tərəqqi üçün yeni imkanlar açılacaq.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmiz həm hərbi, həm də diplomatik cəbhədə qələbə qazanıb və bu uğurlar regionda Azərbaycanın lider dövlət kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirib. Sülh müqaviləsinin imzalanması isə bu strateji uğurların məntiqi davamı olacaq və Cənubi Qafqazda yeni əməkdaşlıq erasının başlanğıcını qoyacaq.

Firuz Bağırov
Ordu.az