O, Türkiyənin əhəmiyyətindən danışıb. Ərdoğanın sözlərinə görə, bunu son hadisələr də göstərib. Ərdoğan bildirib ki, Aİ-dən yeni yanaşmalar gözlənilir. Təbii ki, Türkiyə Aİ-yə daxil olmağın əleyhinə olmaya bilər. Türkiyənin üzvlüyünə Avropa və hər şeydən əvvəl Aİ-nin yeganə nüvə gücü olan Fransa qarşı çıxır. Təbii ki, Türkiyəni Aİ-də görmək istəməyənlərin dairəsi təkcə Fransa ilə məhdudlaşmır. Ancaq Fransa halı bu ölkənin statusu nəzərə alınmaqla, təbii olaraq açardır.
Bu mənada Ankara Avropa Komissiyasının sədrinə Türkiyənin üzvlüyünün strateji məqsədini xatırlatmaqla, əslində üstüörtülü xəbərdarlıq edir. Türkiyənin üzvlüyü yolunda maneələr yaratmaq üçün Aİ təbii olaraq Ankaraya problemlər yaradacaq. Ankara isə bu problemlərdən yayınmaq üçün özünü müdafiə etməyə məcbur olacaq və gərginliyə görə məsuliyyət Avropa tərəfinin üzərində qalacaq.
Bu qeyddə Ərdoğanın Türkiyənin üzvlüyü ilə bağlı Aİ-dən yeni baxış gözlədikləri barədə bəyanatı da var. Sözsüz ki, bu mövzu region üçün həm strateji, həm də taktiki əhəmiyyətə malikdir. Strateji mənada təbii olaraq məsələ ondan ibarətdir ki, Türkiyə faktiki olaraq Aİ ilə Qafqaz arasında yerləşməklə, Aİ-nin özünün hansı dərəcədə “obyektivlik” təsəvvür etməsindən asılı olmayaraq, müxtəlif vasitələrlə Avropanın Qafqaz siyasətinin obyektivlik dərəcəsini mahiyyətcə əvvəlcədən müəyyən edə bilər.
Qeyd etmək lazımdır ki, bu mənada Azərbaycan da Türkiyənin yanındadır. Burada həm də taktiki məsələ var. Qətiyyən istisna deyil ki, Aİ-yə daxil olmaq kimi strateji hədəfini ifadə edən Ankara haqlı olaraq Aİ-nin Ermənistandakı müşahidə missiyasına daxil olmaq məqsədini ifadə edə bilər. Xüsusən də aylar əvvəl ratifikasiya olunmuş Aİ-Ermənistan sazişi Aİ-yə üzv olmayan ölkəni cəlb etmək imkanı verib.
Fransanın birtərəfli və qərəzli mövqeyi ilə mübarizə aparan Azərbaycan etimadın göstəricisi kimi Türkiyə nümayəndələrini də cəlb etməklə, müşahidə missiyası ilə bağlı Aİ ilə razılaşmanın qiymətini müəyyən edə bilər. Aİ isə Azərbaycanla razılaşma olmadan missiyanın Ermənistanda yerləşdirilməsi müddətinin uzadılması barədə qərar qəbul edə bilməz.
Aqil Məmmədov
Ordu.az
