Onun təyyarə qəzasının qurbanı ola biləcəyi də istisna edilmirdi. Hər halda Suriyada “Bəəs” partiyası və Əsədin sülalə hakimiyyəti devrildi. Silahlı qruplaşmalar ümumi seçkilərin keçirilməsini tələb edir. Dekabrın 5-də Türkiyənin Milli Təhlükəsizlik Şurasının iclasına demək olar paralel olaraq İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu hərbi kabinetin iclasını çağırdı.
Rəsmi açıqlamaya görə, İsrail Suriyadakı hadisələri diqqətlə izləyir və gələcək addımları təhlükəsizlik mülahizələri əsasında atacaq. Məlumatlara görə, Colan təpələrində İsrailin misli görünməmiş hərbi varlığı təmin edilib. Bəzi ərəb mənbələri İsrail qoşunlarının Suriya ərazisinə daxil olması barədə məlumat verirdi. Bundan əvvəl İsrail Hərbi Hava Qüvvələri Dəməşq yaxınlığında konvensial olmayan silahların saxlandığı bir neçə anbarı məhv edib.
Məlumatlara görə, söhbət ekstremist qüvvələrin əldə edə və İsraili təhdid edə biləcəkləri kimyəvi silahdan gedir. Həmin gün İsrail hökumətinin rəsmi nümayəndəsi Yerusəlimin İranın Suriyaya qoşun yeritməsinə icazə verməyəcəyini açıqlayıb. Bir neçə saat sonra İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bildirib ki, Əsədin gələcəyini heç kim proqnozlaşdıra bilməz. Əslində, bu, etiraf idi ki, Tehran Suriya rejiminə heç bir şəkildə kömək edə bilməz və ya bəlkə də artıq kömək etmək motivasiyası yoxdur.
Suriya “dramı” Yaxın Şərqi dəyişdirmək planına sahib olmaqda qarşılıqlı ittihamlar fonunda ortaya çıxıb. Türkiyə prezidenti bir neçə dəfə ictimaiyyətə açıqlama verib ki, müəyyən ölkələr ərazi ilhaqını hədəfləyir, Ankara buna imkan verməyəcək. Görünür, son mərhələdə maraqlı ölkələr YPG-ni işə salıblar, Suriya ərazisinin əhəmiyyətli bir hissəsini nəzarət altına ala biliblər. Türkiyə YPG-yə qarşı antiterror müharibəsi elan edib. Dəməşqə daxil olan silahlı qruplaşmaların özəyini tarixi Hələb qalasında və ələ keçirilmiş şəhərlərdə Türkiyə bayrağını qaldıran türkiyəyönlü qruplar təşkil edir.
Suriyada inklüziv müvəqqəti hökumət qurmaq mümkün olacaqmı? Bu məsələ ilə bağlı özəl danışıqlarda kimlər iştirak edəcəklər? Dohada Rusiya, Türkiyə və İranın xarici işlər nazirləri böyük ehtimalla Astana razılaşmalarının “bioloji ölümünü” qeydə alıblar. Hansı format yaradılacaq? Türkiyə və İran xarici işlər nazirlərinin son görüşündə Hakan Fidan Türkiyə-İran əməkdaşlığının “institusionallaşmaya ehtiyac duyduğunu” bildirib.
Bundan əvvəl Ankara Cənubi Qafqazın “3+3” formatı ilə bağlı eyni şeyi deyib. Lakin Suriyanın dağılması tamamilə yeni bir vəziyyət yaradır. Cənubi Qafqazın son dərəcə kövrək status-kvosunu kim və necə idarə edəcək?
Aqil Məmmədov
Ordu.az
