Bu bəyanatı BMT Baş Assambleyasının Nyu-Yorkda keçirilən növbəti sessiyasında iştirak etdiyi ABŞ-dən yenicə qayıdan İran prezidenti Məsud Pezeşkian verib. Pezeşkian və İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Nyu-Yorkda kifayət qədər, belə demək mümkündürsə, konstruktiv ritorikada idilər.

Bunun fonunda İsrail nəinki Livana qarşı zərbələri gücləndirdi, hətta Livandakı “Hizbullah” qruplaşmasının liderini də hədəfə aldı və öldürdü. Bu isə İranın “Hizbullah”ın və ümumilikdə Yaxın Şərqdəki “müqavimət hərəkatı”nın gizli himayədarı olduğunu nəzərə alsaq, İran istiqamətində dolayı zərbələrin davam etdirilməsi deməkdir.

Bir neçə gün əvvəl nəşrdə qeyd etdiyimiz kimi, kifayət qədər təəccüblü təzad var: İranın Nyu-Yorkdakı konstruktivliyi və İsrailin Livan və “Hizbullah” istiqamətində hücumlarını gücləndirməsi. İndi İran prezidenti ABŞ və Avropanın onları aldatdığını bəyan edir. Sual yaranır ki, bundan sonra nə olacaq? Bu nə deməkdir, İran İsrailə hücum edəcəkmi, aylardır mütəmadi olaraq elan etdiyi, amma əslində Qəzzada atəşkəs vədinin qarşılığında etmədiyi cavab tədbirini həyata keçirəcəkmi?

İndi prezident səviyyəsində bu vədin yalan olduğu bəyan edilirsə, İsrailə cavab olacaqmı? Yoxsa “yalan vəd” ifadəsi yalandır? Bəyanatın yalan olmadığı mümkün olsa da, İran hələ də zərbə vurmaq üçün səbəb və ya fürsətdən daha çox İsraili vurmaqdan yayınmaq üçün səbəb axtarır. İran son dərəcə ehtiyatlıdır, amma əslində belə çıxır ki, bu ehtiyatlılıq indi Tehranın regiondakı reputasiyası bahasına “xidmət olunur”.

Bu isə dağıdıcı bir prosesdir. Əgər böyük müharibə İran üçün həm xarici, həm də daxili riskləri ehtiva edirsə, əslində İranın reputasiyaya xələl gətirən davranışlar hesabına böyük müharibədən yayınması heç də az riskli deyil.

İranın, şübhəsiz ki, özünəməxsus davranış fəlsəfəsi var ki, bu da illər boyu bu dövlətçiliyin gedişatının təminatlarından biridir. Lakin bir dövlətin prezident səviyyəsində aldadıldıqlarını etiraf etdiyi bütün hallarda bu, “aldatmaq nəticəsində” formalaşmış davranışdan əsaslı şəkildə fərqli olacaq hər hansı bir fəaliyyətin olmalı olduğunu nəzərdə tutur.

Buna görə də sual yaranır ki, İran prezident səviyyəsində aldadıldığını bəyan edirsə, nəyə hazırlaşır? Bu o deməkdirmi ki, Tehran Pezeşkian və Əraqçinin Nyu-Yorkdakı çıxışlarında görünən konstruktiv tondan əl çəkəcək, yoxsa İsrailin etdiyi kimi, öz növbəsində mərci qaldırmağa hazırlaşır?

Asif Cəfərov
Ordu.az