Bu barədə Gürcüstanın faktiki və ya ekspertlərin dediyi kimi, kölgə lideri Bidzina İvanişvili bildirib. Mütəxəssislər bu baxımdan mühüm hadisəni qeyd edirlər. Bu günlərdə Gürcüstanın Türkiyədəki səfirliyi sürgündə olan Abxaziya hökumətinin nümayəndələri ilə İstanbul Ekumenik Patriarxatının Ekzarxı Barduqemios arasında görüş təşkil edib.

Abxaziya kilsəsinin müstəqilliyinin tanınması məsələsi müzakirə olunub. Maraqlıdır ki, may ayında Suxumi kilsəsinin rəhbəri Visarion eyni sualla Moskva və Bütün Rusiyanın Patriarxı Kirillə məktub göndərib və məktub cavabsız qalıb. 1943-cü ildə Gürcü Pravoslav Kilsəsi yenidən aftokefal kimi tanındıqda, Rus Pravoslav Kilsəsi Abxaziya və Cənubi Osetiyanı da öz kanonik ərazisi kimi tanıdı.

Rusiya 2008-ci ildə qondarma Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini tanısa da, Moskva və Bütün Rusiya Patriarxlığı öz mövqeyini dəyişməyib. Abxaz kilsəsinin problemi beləliklə “aftokefaliyadan və ya onun kanonik tabeliyindən” daha çoxdur. Gürcü ekspertlər hesab edirlər ki, qarşıdan gələn parlament seçkilərində Gürcü Pravoslav Kilsəsinin mövqeyi “həlledici ola bilər”.

Politoloq Zakarieşvlinin qiymətləndirməsinə görə, Gürcü Pravoslav Kilsəsinin qırx yüksək rütbəli din xadimindən “cəmi dörd-beş nəfər” İstanbul istiqamətinin tərəfdarıdır, digərləri pravoslav dünyasında Rus Pravoslav Kilsəsi ilə əməkdaşlığı dəstəkləyir. Bundan başqa, o, əmindir ki, Gürcüstan ictimaiyyəti Rus Pravoslav Kilsəsinin Abxaziya və Cənubi Osetiyanı Gürcü Pravoslav Kilsəsinin kanonik ərazisi kimi tanımaq mövqeyini yüksək qiymətləndirir və müəyyən mənada bunu Gürcüstanın gələcək birləşməsi üçün ilkin şərt hesab edir.

Əgər həqiqətən də belədirsə, o zaman parlament seçkilərində “Gürcü Arzusu” Gürcü Pravoslav Kilsəsinin katolik patriarxı II Yeqiyanın dəstəyinə arxalana bilər. Gürcü ekspertlərin fikrincə, katolik patriarxın ictimai reputasiyası yüksəkdir. Amma Ukrayna nizamlanmasından sonra Moskvanın “konfederativ Gürcüstan” layihəsinə baxacağı dəqiqdir.

Bəzi şərhçilər deyirlər ki, Rusiya çox ağır ilkin şərtlər irəli sürüb. Onların arasında Axalkalaki və Vazianidə hərbi bazaların bərpası və Oçamçiridə hərbi dəniz bazasının yerləşdirilməsi məsələsi qeyd olunur. İstanbul Ekumenik Patriarxatının Ekzarxı ilə əlaqə yaratmaqla, Gürcüstan hakimiyyəti Qərb dünyasına hansı siqnalı verib? Məlumdur ki, pravoslav xristian dünyasının iki mərkəzi - Moskva və İstanbul Rum Ekumenik Patriarxının Ukrayna Kilsəsinin avtokefaliyasını tanımasından sonra kəskin ziddiyyətlərdədir.

Rəsmi Tbilisinin İstanbul istiqamətində addımı Moskva və Bütün Rusiyanın Patriarxı Kirilli Abxaziya kilsəsini tanımağa və ya Abxaziyanı Rus Pravoslav Kilsəsinin kanonik ərazisi elan etməyə sövq edə bilərmi? Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan etibarən Moskva ən azından açıq şəkildə Suxumi və Sxinvali ilə ciddi şəkildə məhdud əlaqələrə malikdir.

Əvvəlcədən elan olunsa da, qondarma Cənubi Osetiya Rusiyaya birləşmək üçün referendum keçirməyib. Bu, şübhəsiz ki, Moskvanın mövqeyi ilə bağlı idi.

Asif Cəfərov
Ordu.az