Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev “Report”un sualını cavablandırarkən deyib.
Azərbaycanın bu məlumatından bir saatdan çox keçəndən sonra Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) səviyyəsində absurd cavab verdi və İrəvanın İlham Əliyev-Nikol Paşinyan görüşündən imtina etmədiyini, əksinə, Avropa Siyasi Birliyinin təşəbbüs sammiti çərçivəsində ikitərəfli görüş təklif etdiyini, Bakının bundan imtina etdiyini iddia etdi.
Sammit ərəfəsində yazdığımız məqalələrdə qeyd etmişik ki, Ermənistanın bu görüşdə heç bir marağı yoxdur və görüş təşəbbüsü olarsa, İrəvanın Londondakı tədbirdə konstruktivlik nümayiş etdirəcəyini təsəvvür etmək çətindir. Sonuncu belə görüş isə Almaniya kanslerinin himayəsi altında fevral ayında Münxendə beynəlxalq təhlükəsizlik konfransı çərçivəsində baş tutub. Sonra Berlinin təşəbbüsü ilə xarici işlər nazirlərinin görüşü baş tutub. Başlanğıcda, Avropa siyasi ictimaiyyətinin sammiti zamanı İlham Əliyevlə Paşinyan arasında mümkün görüşlə bağlı heç bir fərziyyə və ya informasiya axını görünməyib.
Buna baxmayaraq, Avropa İttifaqı (Aİ) Şurasının prezidenti vəzifəsini tərk edən Şarl Mişel Londonda bir-biri ilə görüşməyən İlham Əliyev və Nikol Paşinyanla ayrı-ayrılıqda görüşlər keçirib. Bununla bağlı diplomatik mənbə “Azadlıq Radiosu”na bildirib ki, ayrı-ayrı, lakin uğurlu görüşlər olub. Nikol Paşinyan Böyük Britaniyanın Baş nazirinin himayəsi altında görüşməyə razı olmayıbsa, İlham Əliyev isə Nikol Paşinyanın təklif etdiyi formatda - Avropa Siyasi Birliyinin Sammiti çərçivəsində görüşə razı olmayıbsa, həmin görüşlərdə uğurlu olan nədir?
Əslində Böyük Britaniya ilə münasibətlərini yavaş-yavaş yaxınlaşdıran Ermənistan yeni Baş nazirinin himayəsi altında görüşdən imtina etməməli idi. Məsələn, Qranadada baş tutan həmin formatın əvvəlki sammiti çərçivəsində gözlənilən İlham Əliyev-Paşinyan-Makron-Şolts-Mişel beştərəfli görüşü baş tutmayıb və masada dörd nəfər olub, İlham Əliyev haqlı olaraq Qranadaya getməyi lazım bilməyib. Azərbaycan Prezidenti getməməsinə səbəb kimi Fransanın mövqeyini göstərib, Fransanın qərəzli olduğunu ifadə edib. Yəni, Ermənistan Azərbaycan kimi vasitəçi tərəflə diplomatik müharibə içərisində deyil və yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, əksinə yaxınlaşma yolundadır.
Yeri gəlmişkən, Mişel Aİ Şurasının prezidenti vəzifəsini tərk edən şəxsdir, yəni əslində səlahiyyət müddətini başa vurmuş bir fiqurdur. Onun İlham Əliyev və Paşinyanla görüşü, yəqin ki, Ermənistan və Azərbaycan arasındakı prosesdə əhəmiyyətli bir şey ifadə edə biləcək görüşdən çox vida görüşü idi. Bu prosesdə Londonda İlham Əliyev-Paşinyan görüşünün baş tutmamasına əhəmiyyətli bir şey demək ola bilər. Bu, sadəcə olaraq görüşməmək məsələsi deyil. Burada diqqətəlayiq olan iki hal var.
Məsələn, ötən ilin sonunda Sankt-Peterburqda MDB-nin qeyri-rəsmi il sonu sammiti çərçivəsində belə görüş olmayıb, amma “ayaqüstü” təmas olub. Faktiki olaraq Londonda İlham Əliyevlə Paşinyan arasında heç bir təmas olmayıb. Görüşün olmaması isə diqqətəlayiqdir, çünki faktiki olaraq iki format imkanı olub, lakin onların heç biri konsensual olmayıb.
Habelə Avropada qüvvələrin yenidən sıralanması baş verir. Avropa sanki sol və sağ qütblərə “parçalanıb”, Avropa mərkəzi əhəmiyyətli dərəcədə “yüngülləşir”. Ola bilsin həm də buna görədir ki, Vaşinqton Ermənistanla Azərbaycan arasındakı prosesdə fəallaşıb. Birləşmiş Ştatlar buna qədər sanki bu funksiyanı Avropa İttifaqına (Aİ) “həvalə etmişdi”. Görünür, indi Aİ-nin bu səlahiyyətdən istifadə etmək potensialı yoxdur və buna görə də Vaşinqton vəziyyəti öz əlinə almağa çalışıb. Bir neçə gün əvvəl Vaşinqtonda dövlət katibi Entoni Blinkenin himayəsi altında Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşü baş tutub. Maraqlıdır ki, görüşün başa çatmasından sonra tərəflərin işi davam etdirmək niyyətində olduqları açıqlansa da, liderlər səviyyəsində mümkün görüş baş tutmayıb.
Yəni, sadəcə olaraq, görüş təşəbbüsü cəhdi olmasaydı və buna uyğun olaraq görüş də olmasaydı, təbii ki, xüsusilə bir neçə gün əvvəl Vaşinqtonda dövlət katibi Entoni Blinkenin himayəsi altında xarici işlər nazirlərinin görüşü şəraitində xüsusi diqqətə ehtiyac qalmazdı. Ancaq görüş təşəbbüsü olub və Ermənistan tərəfi əsassız iddialarla bundan imtina etmək yolunu seçib. Bu, belə bir sual doğurur ki, əgər görüşün formatı ilə bağlı razılıq əldə olunmayıbsa, belə demək mümkündürsə, sülh müqaviləsinin məzmununu necə razılaşdırmaq olar?
Bu mənada Londonda baş verənlərin əslində, belə demək mümkündürsə, həyəcan təbili əhəmiyyəti və mənası var. Yəni praktikada açıq şəkildə antaqonizm aktı özünü büruzə verib və bu, tarixi razılaşma məqamının olması, tərəflərin hərzamankından daha yaxın olması və s. ilə bağlı danışıqlar fonunda olub. Ən azından baş verənlərin zahiri məntiqinə görə, faktiki olaraq Londonda üzə çıxdı ki, Ermənistan məzmun bir yana qalsın, formatla razılaşmaq məsələsində belə konstruktivlik nümayiş etdirmir.
Firuz Bağırov
Ordu.az
