Çox güman ki, Türkiyə prezidenti Putinin təklif etdiyi cədvəli qəbuledilməz hesab edib. Mətbuat nəşrlərinə görə, Astanada Putin-Ərdoğan görüşü əsasən protokol xarakteri daşıyıb. Ərdoğanın Rusiya prezidentini yaxın gələcəkdə Türkiyədə görməyə hazır olduğunu söyləməsi prinsipialdır. İki ölkə arasında gələcək əməkdaşlığın perspektivi qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bu yaxınlarda deyib ki, BRICS-in niyyət ölçən mərkəzi yoxdur. Bundan əvvəl Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan BRICS sammitinə hazırlıq üzrə nazirlər toplantısında iştirak edib. Bu kontekstdə Astanada keçirilən üçtərəfli Türkiyə-Azərbaycan-Pakistan görüşü maraq doğurur. Mətbuatda Türk dünyası-Pakistan hərbi-siyasi alyansının formalaşdırılması mövzusuna toxunuş olub. Pakistanın Çinlə də ciddi hərbi-texnoloji əlaqələri var. Astanada İlham Əliyev Çin lideri Si Cinpinlə də danışıqlar aparıb.

Ukrayna müharibəsi başlayandan bəri Qərb ekspert mənbələri ardıcıl olaraq bir baxış inkişaf etdirirlər. Bu baxışda Çin Rusiyaya qarşı nəzarətlə birlikdə Asiya-Sakit Okean hiperregionunun nüvəsi kimi nəzərdən keçirilir. İlham Əliyevin Çin lideri ilə görüşü ABŞ Dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Ceyms O-Braynın Bakıya səfərindən sonra baş verir. Belə qənaətə gəlmək olar ki, İlham Əliyev ABŞ-nin Mərkəzi Asiya-Azərbaycan-Ermənistan-Türkiyə kommunikasiyası təklifini Çinlə uzlaşdırır.

Faktiki olaraq belə çıxır ki, Azərbaycan öz kommunikasiya imkanlarını bir tərəfdən Rusiyanın, digər tərəfdən isə Çinin geosiyasi maraqlarına inteqrasiya etməyə çalışır. Bununla yanaşı, Qərb analitik institutları Çinin Gürcüstandakı razılaşmaları irəli çəkir.

ABŞ və Avropa İttifaqının hakim partiya olan “Gürcü Arzusu”na münasibətinin dəyişməsi bununla izah edilir. Astanadakı diplomatik təlatümlər Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın Türkiyə ilə “sağlam dialoq”un olduğunu açıqladığı Tbilisiyə səfəri ilə eyni vaxta təsadüf edir. Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan Astanadakı “Avrasiya Klubu” toplantısından əvvəl Aİ-yə üzvlüklə bağlı referendumun keçirilməsinin mənasızlığından danışıb. Rusiyanın “Nezavisimaya qazeta” nəşri bu mövqeyi dəyərləndirib.

Rusiya Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazı Çin-Turan kondominiumunun idarəçiliyinə “təslim edir”? Bu, Qərbə edilən kompromisdir, yoxsa qarşıdurma potensialını Çin və Türkiyəyə yönəltmək üçün geosiyasi plandır? Astana mərci çox yüksəkdir. Gürcüstanda keçirilən parlament seçkilərindən sonra daxili siyasi böhran baş verərsə, Cənubi Qafqaz “partlaya bilər”.

Firuz Bağırov
Ordu.az