Birgə bəyanatda bildirilir ki, “Avropa İttifaqı və ABŞ Ermənistanın demokratik, suveren, möhkəm gələcəyinə yönəlmiş Ermənistanla əməkdaşlığı genişləndirməyə hazırdır”. Bəyanatda bu istiqamətdə işlərin bütün istiqamətlərdə aparılacağı bildirilir, lakin söhbətin hansı işlərdən getdiyinə dair əhəmiyyətli dərəcədə təfərrüat çatışmazlıqları var.
Konkretlik odur ki, onlar Ermənistanla hərtərəfli və genişləndirilmiş tərəfdaşlıq proqramı üzrə işi davam etdirəcək, eyni zamanda yeni gündəliyi müzakirə edəcəklər. Daha konkreti odur ki, ABŞ dövlət katibi bu il Ermənistana 65 milyon dollar yardım ayıracağını bəyan edib, lakin bu, ümumi mənada böyük yenilik deyil və ABŞ-nin illik büdcəsində qeyd olunub. Avropa İttifaqı isə növbəti dörd il ərzində Ermənistana 270 milyon qrant ayıracağını açıqlayıb ki, bu da ildə təxminən 70 milyon dollar deməkdir.
Təbii ki, aprelin 5-də keçirilən görüşdən əldə olunan bu maliyyə ayırmalarının miqyası Ermənistan üçün kifayət deyil. Bunu qiymətləndirmək heç də çətin deyil, çünki Paşinyan hökumətinin daxili gözləntilərinin daha böyük olduğu məlum idi. Bu baxımdan, qeyd etmək lazımdır ki, rəqəmlər xüsusilə təsiredici deyil. Görünən odur ki, bunlar sadəcə olaraq Brüssel görüşü ətrafında yaranan səs-küyü və diqqəti müəyyən qədər “əsaslandırmaq” üçün “uydurulub”.
Eyni zamanda, Brüsselin əsas mövzusunun ayrılan pulun miqdarı olmadığı, Brüssel və Vaşinqton üçün bunun geosiyasi mərc olduğu açıq-aşkar görünür. Yekun bəyanatın son cümləsində bu mərc haqqında kifayət qədər şəffaf şəkildə danışılır: “öz tərəfdaşlıqlarını inkişaf etdirən və öz yolunu sərbəst müəyyənləşdirən, çiçəklənən, suveren və demokratik Ermənistan regional sabitliyə və çiçəklənməyə töhfə verəcək”.
Bu ifadənin dipnotunda Azərbaycanla sülh və Türkiyə ilə münasibətlərin tənzimlənməsi məsələsi də olmalıdır. Brüssel və Vaşinqtonun Ermənistanla münasibətləri Azərbaycanla münasibətlərində balansı pozmaq hesabına qurmayacaqlarını nəzərə alsaq, bu, mümkündür. Çünki o balans Qafqazda edilən geosiyasi mərc üçün lazımdır. Bu, Ermənistanın qaça bilməyəcəyi reallıqdır.
Ermənistanda düşünürlər ki, əsas məsələ isə bu reallığın gətirdiyi motivlərdən İrəvanın nə qədər yararlana biləcəyidir. Rəsmi İrəvana görə, maksimumu əldə etmək, eyni zamanda bütün bunların qiymətinə çevirməkdən yayınaraq, Azərbaycanın hərbi-siyasi üstünlüyünün önünə çıxmaq lazımdır.
Lakin bu məsələdə Ermənistanın gözləntilərinin əksinə olaraq, vəziyyəti dəyişmək üçün praktiki planın olmadığı göz qabağındadır. Brüsseldəki görüşdən əvvəl həm Blinkenin, həm də Fon der Lyayenin Prezident İlham Əliyevlə əlaqə saxlaması buna sübut idi.
Bu hal açıq şəkildə göstərir ki, təbii olaraq 5 aprel görüşünün iki iştirakçısı Ermənistanın deyil öz maraqlarından çıxış edərək, Azərbaycanla münasibətlərin pozulması və ya başqa cür desək, Bakı ilə gərginlik yaranması hesabına Ermənistanla münasibət qurmaq istəmir. Təbii ki, İrəvan da, əgər regional təhlükəsizliyin pozulmasını istəmirsə, Brüssel və Vaşinqton ilə, habelə digər ölkələrlə münasibətlərini hər hansı başqa istiqamətdə münasibətlərin pozulması və ya sadəcə olaraq hər hansı digər istiqamətdə qarşıdurma yaranması hesabına qurmamalıdır.
Firuz Bağırov
Ordu.az
