Ukrayna tərəfindən həyata keçirildiyi təxmin edilən, Rusiya ərazisindəki aerodromlara PUA hücumları Vaşinqtonun narahatlığını artırır. Vaşinqton, Ukraynanın birbaşa məsuliyyəti üzərinə götürmədiyi bu cür hücumların Rusiyanı daha da aqressivləşdirəcəyindən, nüvə silahından istifadə təhlükəsinin artacağından və müharibəni regionallaşdıracağından ehtiyat edir.
Kiyevə hərbi dəstəyin Rusiya ərazisini hədəf almamaq şərtilə edilməsi, Ukrayna qüvvələrinin təbirincə desək, Moskvaya qarşı daha effektiv müharibənin qarşısını almaq üçün onların əl-qolunu bağlayır. Belə olan halda Ukrayna ordusu öz torpaqlarını xilas etmək cəhdi ilə kifayətlənməli, Rusiyanı hədəf almamalıdır. Vaşinqtonun Rusiyanın nüvə silahından istifadə etməsi və müharibənin Rusiya ilə Qərb arasında münaqişəyə çevrilməsindən narahatlığı hərbi dəstəyin hədlərini müəyyən edir.
Aydındır ki, Rusiya işğalının əvvəlindən Qərb alyansının Ukraynaya verdiyi intensiv hərbi və maddi-texniki dəstək Rusiyanın öz məqsədlərinə çatmasına mane olub. Digər tərəfdən, Rusiyanın zaman-zaman Qərbi nüvə müharibəsi ilə təhdid edən açıqlamaları Kremlin “xüsusi hərbi əməliyyat” olaraq təyin etdiyi işğalın Moskvanın istədiyi kimi getmədiyini göstərir. Putinin Qərbin birləşərək Ukraynaya kömək edə biləcəyi ehtimalını səhv hesabladığı da aydındır. Eyni zamanda, aydındır ki, Putinin təhdidləri Ukraynanın döyüş əzmini sıradan çıxarmasa da, Qərbin hərbi dəstəyinin sərhədlərini çəkməkdə təsirlidir.
NATO-ya üzv ölkələrin və ümumilikdə Qərbin Ukraynaya hərbi dəstəyinin effektivliyində lider rolunu öz üzərinə götürən ABŞ-ın bu dəstəyin siyasi məqsədlərini izah etməkdə çətinlik çəkdiyi prosesin şahidi oluruq. Krım da daxil olmaqla, işğal olunmuş və ilhaq edilmiş bütün Ukrayna torpaqları azad edilənə qədər bu dəstəyin davam edib-etməyəcəyi qarşımızda mühüm sual olaraq qalır. Bayden administrasiyası demokratiyaların avtokratiyalara qarşı ideoloji mübarizəsi ilə Ukraynaya dəstəyi legitimləşdirməyə çalışsa da, bir çox strateqlər üçün Rusiyanın Ukraynada “qanaxması” ilə ABŞ üçün daha böyük problem olan Çinə verilən mesaj daha vacibdir.
Bayden administrasiyası son vaxtlar Ukraynada Rusiya ilə mübarizəni “qaydalara əsaslanan beynəlxalq sistemin” müdafiəsi kimi qələmə versə də, sistem daxilində “öncə Amerika” deyənlərin səsi daha çox yüksəlməyə başlayıb. Aralıq seçkilərdə Nümayəndələr Palatasında əksəriyyət yeri qazanan respublikaçıların Ukraynaya verilən maliyyə yardımını şübhə altına almaları təəccüblü olmayacaq. Xüsusən də Tramppərəst siyasətçilərin Ukraynanı niyə dəstəklədikləri ilə bağlı sualları və “Fox” kimi mühafizəkar kanalların az qala Rusiyayönlü verilişləri Respublikaçılar Partiyasının Ukrayna yardımını daha çox gündəmə gətirəcəyini göstərir. Büdcə səlahiyyətlərinə sahib olan Nümayəndələr Palatasının Baydenin Ukrayna üçün əlavə büdcə tələblərini yerinə yetirməkdə çətinlik çəkəcəyini də gözləyə bilərik.
Konqres Bayden administrasiyasının işini çətinləşdirmək istəsə də, Pentaqonun hərbi yardıma o qədər də müdaxilə etməyəcəyini proqnozlaşdıra bilərik. Buna səbəb Ukraynaya verilən hərbi yardımda yer alan bir çox silah sistemləri və sursat istehsalının Amerika iqtisadiyyatına verdiyi töhfədir. Birləşmiş Ştatlarda müdafiə sənayesini birbaşa və dolayısı ilə dəstəkləyən hərbi xarici yardıma qarşı çıxmaq, Amerika iqtisadiyyatına müxalif töhfələr kimi qəbul edilmə riskini daşıyır. Başqa sözlə, Konqres Amerika müdafiə sənayesinə zərər versə də, Bayden administrasiyasının Amerika iqtisadiyyatına birbaşa töhfə verməyəcək yardım səylərinə mane ola biləcək hərəkətlərdən çəkinəcək.
Çinə verilən mesaj, Rusiyanın döyüş əməliyyatları teatrında geriləməsi, Qərb ittifaqında formalaşan birlik və Amerika Konqresində formalaşan hər iki partiyanın ortaq anti-Rusiya siyasi münasibəti Bayden administrasiyası üçün mühüm qazanc kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla belə, noyabr ayında ABŞ-ın Birləşmiş Qərargahlar Rəisləri Komitəsi rəisi Millinin bir tərəfdən müharibənin dayandırılması üçün danışıqların aparılmasının zəruri olduğunu bəyan etməsi, digər tərəfdən isə Kiyevi sona qədər dəstəkləyəcəkləri ilə bağlı vədləri administrasiyanın Ukraynaya hərbi dəstək məsələsində dilemmada olduğunu göstərir.
Bayden administrasiyası Ukraynaya hərbi yardımı demokratiya uğrunda mübarizənin və ya beynəlxalq sistemdə özünümüdafiənin müdafiəsinin bir hissəsi kimi görsə də, müharibənin Ukraynadan kənara yayılmaması kimi mühüm strateji prioritetə malikdir. Xüsusilə işğalın ilk aylarında Ukraynanı “sona qədər” dəstəkləyəcəyini bildirən Vaşinqtonun müharibənin böyüməsindən qorxduğunu dilə gətirməsi, bu dəstəyin hərbi ölçüsünün nəzarətli çərçivədə olmasının zəruriliyini göstərir.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
