Qafqazın “Kalininqrad”ı təhlükəli müstəqillik yolunda – Kreml buna səssiz qalacaq?

2022/05/1652096319.jpg
Oxunub: 3526     15:58     09 May 2022    
Ermənistan xarici siyasətdə öz ciyərləri ilə nəfəs alır? Ermənistanda daxili siyasi gündəmlər kənardan diktə olunur, xarici siyasət baxımından Ermənistan Kalininqrad kimi anklav hesab olunur. İrəvan bir sıra addımlarla bu statusdan uzaqlaşmağa çalışır. Son iki ayda çoxlu səfərlər olub. Belçika, Fransa, Polşa, Rusiya, Böyük Britaniya, Baltikyanı ölkələr, Gürcüstan, Hindistan, Almaniya, ABŞ və s. Bu hələ tam siyahı deyil. Bəlkə də bu, dünyanın, indiki mərhələdə isə daha çox dəyişdiyinin parlaq sübutudur.

Bununla belə, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin Ararat Mirzoyanın uçuşlarının trayektoriyası daha diqqətəlayiqdir, bu da həm müttəfiqlə münasibətlər sahəsində, həm də düşmən və tərəfdaşlarla təmaslar sahəsində bir çox suallara cavab verir.

Şərq-Ermənistan-Qərb əməkdaşlığı martın sonlarında Mirzoyanın Gürcüstana getməsi ilə başlayıb.

Gürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili ilə görüşdə Ararat Mirzoyan Gürcüstanla mehriban qonşuluq münasibətlərinin daha da inkişafının Ermənistan üçün strateji əhəmiyyət daşıdığını, bu münasibətlərin hətta Ermənistan hökumətinin 2021-2026-cı illər fəaliyyət planında da təsbit edildiyini bildirib.

Bu görüşdən sonra ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri Zbiqnon Raunun İrəvana, daha sonra isə Mirzoyanın Avropaya səfəri baş tutur. Bildirilib ki, səfərin məqsədi YUNESKO-nun baş katibi ilə görüşmək olub, lakin Brüsseldə Mirzoyan NATO baş katibinin birinci müavini Mirça Joanna ilə də görüşüb. Regional təhlükəsizliklə bağlı məsələlərin müzakirə edildiyi bildirilib.

Daha sonra Mirzoyanın Hindistana səfəri baş tutub. Həmin səfər keçən il Hindistanın xarici işlər naziri Ermənistana tarixi səfərlə gələndə və faktiki olaraq erməni həmkarını Nyu-Dehliyə dəvət edəndə planlaşdırılıb. Aprelin 25-də Ermənistanın xarici işlər naziri “Raisina dialoqu” konfransında iştirak etmək üçün artıq Hindistanda olub. Bu konfrans Çinin “Bir Kəmər, Bir Yol Layihəsi” nəqliyyat meqalayihəsinə bənzəyir. Hindistan indi öz logistik geosiyasi layihəsinə başlayır.

Həmin günlərdə Mirzoyan Hindistanın xarici işlər naziri Subramanyam Caişankarla görüşüb. Tərəflər informasiya texnologiyaları, aviasiya, təhsil, mədəniyyət, turizm sahələrində əlaqələrin gələcək inkişaf perspektivlərini müzakirə ediblər.

Bu səfərdə diqqət çəkən məqam isə Mirzoyanın Mumbayda Ermənistan Respublikasının fəxri konsulluğunun nəzdində fəaliyyət göstərən erməni ticarət ofisində iştirak etməsi olub. Bununla da Ermənistan Hindistan dəhlizinin yaradılmasında iştirak etmək öhdəliyini təsdiqləyib.

Daha sonra Mirzoyan ABŞ-a gedib. Mirzoyanın səfəri ilə paralel olaraq, demək olar ki, eyni vaxtda bir sıra erməni rəsmiləri Gürcüstana gediblər. Müdafiə naziri Suren Papikyan, Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan, ədliyyə naziri Karen Andreasyan Tbilisiyə səfər ediblər. Bir sıra sənədlər imzalanıb.

Lakin bu parad daha çox Ararat Miroyanın ABŞ-a səfəri ilə bağlı idi. Əvvəlcə Mirzoyan ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenlə görüşür və onunla Dövlət Departamentində strateji dialoq haqqında sənəd imzalayır. Və bu səfərlər, Ermənistanın KTMT adlı amorf strukturda olduğu, NATO-nun əsas təhlükə hesab etdiyi Rusiya ilə müttəfiq olduğu, Moskvadan çox asılı olduğu vəziyyətdə baş verir. Mirzoyanın səfəri təkcə Blinkenlə görüşlə məhdudlaşmır. Ermənistan XİN rəhbəri Ermənistan-ABŞ strateji dialoqunun yekun iclasında iştirak edir. O, əsas məruzəçi kimi Amerikanın nüfuzlu “Atlantic Council” beyin mərkəzində təşkil olunan dəyirmi masada iştirak edir. O, həmçinin Milli Demokratiya İnstitutunun (NDI) prezidenti Derek Mitçel və USAİD-in idarəedici direktoru Samanta Pauer ilə görüşür.

Ermənistan XİN rəhbərlərinin belə görüşü və tam müzakirələri indiyədək olmayıb. Mirzoyanın Rusiyaya qarşı geniş diplomatik uçuşunu yekunlaşdıraraq, ən mühüm məsələyə gəlirik. Ermənistan-Aİ-ABŞ-Hindistan-Gürcüstan təmasları strateji müttəfiq Rusiyanı qane etmir, belə ki, belə səfərlər zamanı Ermənistan müstəqil və təkbaşına geosiyasi mərkəzlərlə ünsiyyət qurmaq, vasitəçiləri aradan götürmək və İrəvanın bütün bu mərkəzlərlə əməkdaşlığı necə nəzərdə tutduğunu birbaşa söyləmək üçün real imkan əldə edir. Adı çəkilən dövlətlər demək olar ki, tamamilə anti-Rusiya və ya neytral siyasət həyata keçirmək sferasındadır. Hindistan eyni yolla getdiyi üçün bu gün dünyada Çinin əsas iqtisadi rəqibinə çevrilir. Hindistan ABŞ-ın dəstəyi ilə məşhur nəqliyyat dəhlizini reallığa çevirməyi qarşısına məqsəd qoyub ki, bu dəhliz vasitəsilə hindlilər öz məhsullarını böyük bazarlara, xüsusən də Aİ-yə ixrac edə biləcəklər.

Bu baxımdan əsas əhəmiyyət kəsb edən İrandır, yaxın gələcəkdə nüvə sazişi imzalana bilər, Moskva isə təəccüblü şəkildə buna qarşı çıxır, çünki bu halda İran embarqo altından çıxaraq demək olar ki, bütün Rusiya neftini və qazını əvəz edə biləcək. ABŞ-Hindistan iqtisadi əməkdaşlığı həm də Çinin artan gücünün qarşısını almaq və əslində Moskvanın hərbi-siyasi baxımdan yeganə əsas iqtisadi tərəfdaşını zəiflətmək məqsədi daşıyır. Və Hindistanın iqtisadi fəallığını artırmaq üçün ABŞ Tehrana qarşı siyasətini yumşaltmalı, ermənilərə mübahisələrin həllində kömək etməli, gürcülərin tələblərini təmin etməli və Aİ ilə regionumuzun infrastrukturunun qurulmasına sərmayə qoymalı, Hindistandan Avropaya təhlükəsiz logistika mərkəzi təmin etməlidir. Hazırda İrəvan, Tehran və Yeni Dehlinin maraqları həmişəkindən daha çox üst-üstə düşür. Bu arada regionda Çin var. Çinin “Bir kəmər, Bir yol” təşəbbüsünün ikinci Xəzər hissəsi Azərbaycandan keçir. Bu iki layihə rəqabət meydanına daxil olur, ona görə də Moskva Ermənistanın sırf Amerika-Hindistan iqtisadi layihəsində iştirakına xüsusi həvəs göstərmir, çünki İrəvanın Kremlin təsir dairəsini tərk etməsi riski yüksəkdir.

Bütün bunlara Hindistanla Pakistan arasında mövcud olan münaqişəni, dərin Türkiyə-Azərbaycan-Pakistan müttəfiqliyini də əlavə etsək, mənzərə göz qabağında olar.

Rusiya tərəfi də öz növbəsində hər şeyi edəcək ki, ya Ermənistandan keçən Hindistan dəhlizinə nəzarət etsin və öz rıçaqlarından Çinin xeyrinə istifadə etsin, ya da Ermənistan ərazisi vasitəsilə eyni vaxtda Azərbaycan və Türkiyəyə, nə az, nə çox İrana təsir göstərsin.

Dəyanət Ağalarlı  
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rusiya   Kalininqrad  


Bizi "telegram"da izləyin