Yaponiyanın altıncı nəsil F-3 qırıcı layihəsində işlər necə gedir?

2020/03/ATD-X-1583915305.jpg
Oxunub: 1528     17:07     02 Aprel 2020    
Yaponiya Hərbi Hava Qüvvələrinin inkişaf planlarında əsas yeri F-3 layihəsi tutur. Onun məqsədi yüksək taktiki texniki xüsusiyyətlərə malik perspektivli yeni nəsil qırıcı təyyarə yaratmaqdır. Bu layihə erkən mərhələdədir və bəzi xüsusiyyətləri ya müəyyənləşdirilməyib, ya da yayımlanmayıb. Bu yaxınlarda isə bəzi yeni detallar məlum olub.

Mümkün görünüş

Son həftələrdə Yaponiya Müdafiə Nazirliyi F-3 layihəsi ilə bağlı bəzi maraqlı xəbərlər və yeni materiallar yayımladı. Onlardan belə görünür ki, hazırda təşkilati məsələlər həll olunur. Bu mərhələ başa çatdıqdan sonra mühəndislik problemlərinin həllinə keçmək mümkün olacaq. Eyni zamanda, yeni bir təyyarənin necə olacağına dair təxmini təsəvvür də formalaşıb.

Dizayn Bürosu


Dekabr ayında Müdafiə Nazirliyi, layihə ilə bağlı mövcud fikirləri əks etdirən gələcək qırıcının yeni görüntüsünü dərc etdi. Şəkildə yüksək qanadlı və yastı V-formalı quyruğa malik inteqral konstruksiyalı təyyarəsi göstərildı. Güc qurğusuna bir cüt turboreaktiv mühərrik daxildir. Silahları xarici və daxili asqıda yerləşdirilməsi planlaşdırılır.

Burada gələcək təyyarənin son görünüşünün müəyyənləşdirilməsindən danışmırıq. Bu məsələnin müzakirəsi davam edir və ən maraqlı təkliflər reallaşır. Xarici təyyarə istehsalçılarının öz texnoloji imkanları ilə layihəyə cəlb edilməsi də müzakirə mövzusudur.

Təşkilati məsələlər

Bildirilir ki, 2020-ci maliyyə ilində F-3 mövzusunda tammiqyaslı inkişaf işlərinin başlanması nəzərdə tutulur. Bunun üçün 2020-ci il üçün maliyyə büdcəsində 28 milyard yen (250 milyon dollardan çox) vəsait nəzərdə tutulur. Maliyyələşdirmə növbəti illərdə də davam edəcək, bu rəqəmlərlə müqayisə olunan məbləğlərin ayrılması ehtimal olunur.

F-3 qırıcısının baş tərtibatçısı “Mitsubishi Heavy Industries” konserni təyin olunub. Layihəyə digər şirkətlərin, o cümlədən xaricilərin də daxil edilməsi planlaşdırılır. Bu il Yaponiya Müdafiə Nazirliyi potensial xarici iştirakçıları tapmaq niyyətindədir. “BAE Systems”, “Airbus”, “Lockheed Martin” və s. kimi şirkətlərə dəvət göndəriləcək.

Xarici şirkətlərlə əməkdaşlıq etmək niyyəti dizaynda mümkün yanaşma variantlarının ortaya çıxmasına səbəb oldu. Mövcud xarici vasitələrin bazasında F-3 təyyarəsinin hazırlanması planları mediada daha çox populyarlıq qazanır. Hansı təyyarənin kopyalanması və ya təkrar istifadəsi, “Mitsubishi” ilə hansı xarici şirkətin əməkdaşlıq edəcəyindən asılıdır. Lakin rəsmilər əsas versiya barədə məslələrə münasibət bildirmirlər.

Gələcəyin təyyarəsi

Məlumatlara görə, F-3 qırıcı layihəsi çox erkən mərhələdədir. Tam sənəd dəstinin, eləcə də prototipin qurulmasına hələ bir neçə il sərf ediləcək. Prototipin inşasına yalnız iyirminci illərin ortalarında başlayacaq və onun sınaqları onilliyin sonuna qədər davam edə bilər.


X-2 təcrübəli təyyarəsi

F-3 layihəsinin əsas məqsədi Yaponiya HHQ-nin taktiki təyyarə parkının tammiqyaslı yenilənməsidir. Bu təyyarələrin köməyi ilə köhnə F-2 qırıcılarının - ABŞ F-16 təyyarəsinin yenidən işlənən versiyasının - dəyişdirilməsi planlaşdırılır. Belə vasitələrin istehsalı 1996-cı ildə başlayıb və 2011-ci ilə qədər davam edib. Komandanlığın hazırkı planlarına görə, F-2 otuzuncu illərə qədər xidmətdə qalacaq.

Sənayenin imkanları ilə mütəmadi olaraq mövcud qırıcılar təmir edilir və modernləşdirir, lakin gələcəkdə onları silahlanmadan çıxaracaqlar. Təxminən 10-12 il sonra HHQ-də köhnə F-2-lərin yeni F-3-lərlə dəyişdirilməsi ilə istismardan çıxarılması prosesinə başlamaq planlaşdırır.

F-3 təyyarəsi uzaq gələcək nəzərə alınmaqla inkişaf etdirilir ki, bu da ona qarşı irəli sürülən tələblərə təsir edir. Layihədə şərti altıncı nəsil döyüşçülərin elementlərindən istifadə ediləcəyi iddia edilir. Beləliklə, perspektivli F-3 Yaponiyanın hazırkı qırıcıları ilə müqayisədə əhəmiyyətli üstünlüklərə sahib olacaq. Bundan əlavə, o, daha uzun müddət xidmətdə qalaraq uzaq gələcəkdə də vəzifələrini effektiv şəkildə yerinə yetirə biləcək.

Nəsil dəyişikliyi

Hazırda Yaponiya Hərbi Hava Qüvvələrinin taktiki aviasiyası bir neçə növ təyyarədən istifadə edir. HHQ-nin əsasını dördüncü nəsil F-15J və F-2 qırıcıları təşkil edir. Bu cür avadanlıqların istismarı növbəti bir neçə il ərzində davam edə bilər, lakin sonra dəyişdirmə tələb olunacaq. Yenidən silahlanma planları artıq hazırlanıb və onların icrasına da başlanılıb.

Əvvəlcə Yaponiya HHQ-si ABŞ-ın beşinci nəsil F-35 “Lightning II” qırıcısınin alınması ilə yenilənəcək. Təxminən iki modifikasiyadan 150 ədəd qırıcının tədarükü üçün müqavilə bağlanıb. Tədarükün üçdə ikisindən çoxu F-35A-dan ibarət olacaq. 42 ədəd F-35B təyyarəsinin alınması da planlaşdırılır. Bu günə qədər ABŞ qırıcıların bir hissəsini sifarişçiyə təhvil verib və Yaponiya kadr hazırlığı ilə məşğuldur.

Növbəti bir neçə il ərzində yeni idxal olunan F-35-lər əvvəlki qırıcılar ilə birlikdə xidmət göstərəcək. Sonra köhnə nümunələrin çıxarılması prosesi başlayacaq, bu isə güc balansını dəyişdirəcək və “Lightning II” qırıcılarının üzərinə qoyulan məsuliyyəti artıracaq.


Yaponiya HHQ-sinin ilk F-35A qırıcısı

Gələcəkdə, təxminən otuzuncu illərin əvvəlində, komandanlıq növbəti altıncı nəsil qırıcısının satınalmasına başlamağı planlaşdırır. İstehsalçının F-3-lərin tədarük etməsi, köhnə F-2-lərin tədricən istismardan çıxarılmasına imkan yaradacaq və eyni zamanda HHQ-yə bir sıra mühüm üstünlüklər qazandıracaq.

Beləliklə, Yaponiya komandanlığının hazırkı planlarına əsasən, növbəti illərdə HHQ döyüş effektivliyinin nəzərəçarpan dərəcədə artması ilə döyüş təyyarələri parkını ciddi şəkildə təkmilləşdirəcək. İyirminci illər ərzində beşinci nəsil döyüşçü tam tətbiq olunmağa başlayacaq, otuzuncu illərin əvvəlində isə qoşunlar sonrakı nəslin qırıcılarını əldə etməyə başlayacaqlar.

Əsas layihə

Qeyd etmək lazımdır ki, bu cür planlarda hazırkı F-3 layihəsi xüsusi yer tutur. Əslində yenidən silahlanma proqramının əsas komponenti olan bu layihə, növbəti bir neçə onillik ərzində Yaponiya HHQ-sinin gələcəyini təyin edəcək. Bundan əlavə, o, Yaponiya sənayesinin yeni nəsil təyyarə yaratmaq qabiliyyətini də nümayiş etdirməli olacaq.

Yaponiya təyyarə istehsalçıları artıq müasir təyyarə yaratmaq qabiliyyətlərini nümayiş etdiriblər - bunun nəticəsində yaxın keçmişdə eksperimental X-2 qırıcısı sınaqdan keçirilib. Lakin indi sənaye yeni vəzifələrlə üzləşir. Ümidverici F-3 layihəsi uzaq gələcək üçün imkanlara malik xüsusiyətlərdə hazırlanmalıdır, yəni o hələ də tam formalaşmayan altıncı nəsilin tələblərinə cavab verməlidir.

Bütün planların yerinə yetirməyin mümkün olub-olmayacağı dəqiq bilinmir. Hələlik F-3 layihəsi çox erkən mərhələdədir və hətta təyyarələrin ümumi görünüşü də müəyyənləşməyib. Buna baxmayaraq, Yaponiya HQQ-si və podratçı şirkətləri yeni nəsil təyyarələrini istehsal və xidmətə yararlı vəziyyətə gətirmək niyyətindədirlər. Hələlik isə Yaponiya HHQ-si mövcud avadanlıqlardan istifadə edərək 5-ci nəslin qırıcılarını mənimsəməli olacaq.

Yazı Ryabov Kirilin məqaləsi əsasında hazırlanıb
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Yaponiya   F-3   HHQ  


Yaponiyanın altıncı nəsil F-3 qırıcı layihəsində işlər necə gedir?

2020/03/ATD-X-1583915305.jpg
Oxunub: 1529     17:07     02 Aprel 2020    
Yaponiya Hərbi Hava Qüvvələrinin inkişaf planlarında əsas yeri F-3 layihəsi tutur. Onun məqsədi yüksək taktiki texniki xüsusiyyətlərə malik perspektivli yeni nəsil qırıcı təyyarə yaratmaqdır. Bu layihə erkən mərhələdədir və bəzi xüsusiyyətləri ya müəyyənləşdirilməyib, ya da yayımlanmayıb. Bu yaxınlarda isə bəzi yeni detallar məlum olub.

Mümkün görünüş

Son həftələrdə Yaponiya Müdafiə Nazirliyi F-3 layihəsi ilə bağlı bəzi maraqlı xəbərlər və yeni materiallar yayımladı. Onlardan belə görünür ki, hazırda təşkilati məsələlər həll olunur. Bu mərhələ başa çatdıqdan sonra mühəndislik problemlərinin həllinə keçmək mümkün olacaq. Eyni zamanda, yeni bir təyyarənin necə olacağına dair təxmini təsəvvür də formalaşıb.

Dizayn Bürosu


Dekabr ayında Müdafiə Nazirliyi, layihə ilə bağlı mövcud fikirləri əks etdirən gələcək qırıcının yeni görüntüsünü dərc etdi. Şəkildə yüksək qanadlı və yastı V-formalı quyruğa malik inteqral konstruksiyalı təyyarəsi göstərildı. Güc qurğusuna bir cüt turboreaktiv mühərrik daxildir. Silahları xarici və daxili asqıda yerləşdirilməsi planlaşdırılır.

Burada gələcək təyyarənin son görünüşünün müəyyənləşdirilməsindən danışmırıq. Bu məsələnin müzakirəsi davam edir və ən maraqlı təkliflər reallaşır. Xarici təyyarə istehsalçılarının öz texnoloji imkanları ilə layihəyə cəlb edilməsi də müzakirə mövzusudur.

Təşkilati məsələlər

Bildirilir ki, 2020-ci maliyyə ilində F-3 mövzusunda tammiqyaslı inkişaf işlərinin başlanması nəzərdə tutulur. Bunun üçün 2020-ci il üçün maliyyə büdcəsində 28 milyard yen (250 milyon dollardan çox) vəsait nəzərdə tutulur. Maliyyələşdirmə növbəti illərdə də davam edəcək, bu rəqəmlərlə müqayisə olunan məbləğlərin ayrılması ehtimal olunur.

F-3 qırıcısının baş tərtibatçısı “Mitsubishi Heavy Industries” konserni təyin olunub. Layihəyə digər şirkətlərin, o cümlədən xaricilərin də daxil edilməsi planlaşdırılır. Bu il Yaponiya Müdafiə Nazirliyi potensial xarici iştirakçıları tapmaq niyyətindədir. “BAE Systems”, “Airbus”, “Lockheed Martin” və s. kimi şirkətlərə dəvət göndəriləcək.

Xarici şirkətlərlə əməkdaşlıq etmək niyyəti dizaynda mümkün yanaşma variantlarının ortaya çıxmasına səbəb oldu. Mövcud xarici vasitələrin bazasında F-3 təyyarəsinin hazırlanması planları mediada daha çox populyarlıq qazanır. Hansı təyyarənin kopyalanması və ya təkrar istifadəsi, “Mitsubishi” ilə hansı xarici şirkətin əməkdaşlıq edəcəyindən asılıdır. Lakin rəsmilər əsas versiya barədə məslələrə münasibət bildirmirlər.

Gələcəyin təyyarəsi

Məlumatlara görə, F-3 qırıcı layihəsi çox erkən mərhələdədir. Tam sənəd dəstinin, eləcə də prototipin qurulmasına hələ bir neçə il sərf ediləcək. Prototipin inşasına yalnız iyirminci illərin ortalarında başlayacaq və onun sınaqları onilliyin sonuna qədər davam edə bilər.


X-2 təcrübəli təyyarəsi

F-3 layihəsinin əsas məqsədi Yaponiya HHQ-nin taktiki təyyarə parkının tammiqyaslı yenilənməsidir. Bu təyyarələrin köməyi ilə köhnə F-2 qırıcılarının - ABŞ F-16 təyyarəsinin yenidən işlənən versiyasının - dəyişdirilməsi planlaşdırılır. Belə vasitələrin istehsalı 1996-cı ildə başlayıb və 2011-ci ilə qədər davam edib. Komandanlığın hazırkı planlarına görə, F-2 otuzuncu illərə qədər xidmətdə qalacaq.

Sənayenin imkanları ilə mütəmadi olaraq mövcud qırıcılar təmir edilir və modernləşdirir, lakin gələcəkdə onları silahlanmadan çıxaracaqlar. Təxminən 10-12 il sonra HHQ-də köhnə F-2-lərin yeni F-3-lərlə dəyişdirilməsi ilə istismardan çıxarılması prosesinə başlamaq planlaşdırır.

F-3 təyyarəsi uzaq gələcək nəzərə alınmaqla inkişaf etdirilir ki, bu da ona qarşı irəli sürülən tələblərə təsir edir. Layihədə şərti altıncı nəsil döyüşçülərin elementlərindən istifadə ediləcəyi iddia edilir. Beləliklə, perspektivli F-3 Yaponiyanın hazırkı qırıcıları ilə müqayisədə əhəmiyyətli üstünlüklərə sahib olacaq. Bundan əlavə, o, daha uzun müddət xidmətdə qalaraq uzaq gələcəkdə də vəzifələrini effektiv şəkildə yerinə yetirə biləcək.

Nəsil dəyişikliyi

Hazırda Yaponiya Hərbi Hava Qüvvələrinin taktiki aviasiyası bir neçə növ təyyarədən istifadə edir. HHQ-nin əsasını dördüncü nəsil F-15J və F-2 qırıcıları təşkil edir. Bu cür avadanlıqların istismarı növbəti bir neçə il ərzində davam edə bilər, lakin sonra dəyişdirmə tələb olunacaq. Yenidən silahlanma planları artıq hazırlanıb və onların icrasına da başlanılıb.

Əvvəlcə Yaponiya HHQ-si ABŞ-ın beşinci nəsil F-35 “Lightning II” qırıcısınin alınması ilə yenilənəcək. Təxminən iki modifikasiyadan 150 ədəd qırıcının tədarükü üçün müqavilə bağlanıb. Tədarükün üçdə ikisindən çoxu F-35A-dan ibarət olacaq. 42 ədəd F-35B təyyarəsinin alınması da planlaşdırılır. Bu günə qədər ABŞ qırıcıların bir hissəsini sifarişçiyə təhvil verib və Yaponiya kadr hazırlığı ilə məşğuldur.

Növbəti bir neçə il ərzində yeni idxal olunan F-35-lər əvvəlki qırıcılar ilə birlikdə xidmət göstərəcək. Sonra köhnə nümunələrin çıxarılması prosesi başlayacaq, bu isə güc balansını dəyişdirəcək və “Lightning II” qırıcılarının üzərinə qoyulan məsuliyyəti artıracaq.


Yaponiya HHQ-sinin ilk F-35A qırıcısı

Gələcəkdə, təxminən otuzuncu illərin əvvəlində, komandanlıq növbəti altıncı nəsil qırıcısının satınalmasına başlamağı planlaşdırır. İstehsalçının F-3-lərin tədarük etməsi, köhnə F-2-lərin tədricən istismardan çıxarılmasına imkan yaradacaq və eyni zamanda HHQ-yə bir sıra mühüm üstünlüklər qazandıracaq.

Beləliklə, Yaponiya komandanlığının hazırkı planlarına əsasən, növbəti illərdə HHQ döyüş effektivliyinin nəzərəçarpan dərəcədə artması ilə döyüş təyyarələri parkını ciddi şəkildə təkmilləşdirəcək. İyirminci illər ərzində beşinci nəsil döyüşçü tam tətbiq olunmağa başlayacaq, otuzuncu illərin əvvəlində isə qoşunlar sonrakı nəslin qırıcılarını əldə etməyə başlayacaqlar.

Əsas layihə

Qeyd etmək lazımdır ki, bu cür planlarda hazırkı F-3 layihəsi xüsusi yer tutur. Əslində yenidən silahlanma proqramının əsas komponenti olan bu layihə, növbəti bir neçə onillik ərzində Yaponiya HHQ-sinin gələcəyini təyin edəcək. Bundan əlavə, o, Yaponiya sənayesinin yeni nəsil təyyarə yaratmaq qabiliyyətini də nümayiş etdirməli olacaq.

Yaponiya təyyarə istehsalçıları artıq müasir təyyarə yaratmaq qabiliyyətlərini nümayiş etdiriblər - bunun nəticəsində yaxın keçmişdə eksperimental X-2 qırıcısı sınaqdan keçirilib. Lakin indi sənaye yeni vəzifələrlə üzləşir. Ümidverici F-3 layihəsi uzaq gələcək üçün imkanlara malik xüsusiyətlərdə hazırlanmalıdır, yəni o hələ də tam formalaşmayan altıncı nəsilin tələblərinə cavab verməlidir.

Bütün planların yerinə yetirməyin mümkün olub-olmayacağı dəqiq bilinmir. Hələlik F-3 layihəsi çox erkən mərhələdədir və hətta təyyarələrin ümumi görünüşü də müəyyənləşməyib. Buna baxmayaraq, Yaponiya HQQ-si və podratçı şirkətləri yeni nəsil təyyarələrini istehsal və xidmətə yararlı vəziyyətə gətirmək niyyətindədirlər. Hələlik isə Yaponiya HHQ-si mövcud avadanlıqlardan istifadə edərək 5-ci nəslin qırıcılarını mənimsəməli olacaq.

Yazı Ryabov Kirilin məqaləsi əsasında hazırlanıb
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Yaponiya   F-3   HHQ