Sistem ilk dəfə ictimaiyyətə 2022-ci ildə “Barbaros”un sınaq atışlarının Sinop sahillərindən uğurla həyata keçirildiyinin açıqlanması ilə təqdim olunub. 2023-2024-cü illərdə “Çakır” raketinin inteqrasiyası üzrə sınaqlar tamamlanıb və sistemin əməliyyat imkanları sübuta yetirilib. Sistem 2024 və 2025-ci illərdə beynəlxalq sərgilərdə (məsələn, İndoneziyada) nümayiş etdirilərək Türkiyənin müdafiə ixracı potensialını ön plana çıxarıb.
Sistemin komponentləri və quruluşu
“Barbaros” Sahil Müdafiə Sistemi modul və mobil vasitə-batareya quruluşu əsasında formalaşdırılıb. Onun əsas komponentləri aşağıdakılardır:
“Atmaca” raket sistemi
Milli gəmi əleyhinə raket sistemi kimi xarakterizə olunur. Uzun mənzilli qanadlı raketdir və bir batareyada 4 ədəd istifadə edilə bilər.
Quru əsaslı versiyası sahildən dənizə atəş açmaq imkanına malikdir.
Mənzil: 250 km
Çəki: 750 kq
Döyüş başlığı: 220 kq (yüksək partlayış qabiliyyətli və qəlpli)
Hədəf növü: Hərəkətdə olan suüstü gəmilər və sabit quru hədəfləri
Xüsusiyyətləri: Radar və infraqırmızı tuşlama sistemi, aşağı radar izi, yerli KTJ-3200 mühərriki, sahil müdafiəsi üçün optimallaşdırılmış quru versiyası.
“Çakır” raket sistemi
Milli qanadlı raket kimi hazırlanıb. Daha qısa mənzilli seçimdir və bir batareyaya 6 ədəd yüklənə bilər.
Quru əsaslı buraxılış qurğusu vasitəsilə yerləşdirilir; adətən hər vasitə batareyası daha çox sayda “Çakır” raketi daşıyır.
Mənzil: 150+ km
Çəki: təxminən 300 kq
Döyüş başlığı: 200 kq (nüfuzetmə qabiliyyətli)
Hədəf növü: Dəniz və quru hədəfləri
Xüsusiyyətləri: Ətalətli/GPS tuşlama sistemi, radio maneələrə davamlılıq, daha yüngül quruluş və sürətli nişanalma üçün əlverişlilik.
Komanda və İdarəetmə Bölməsi (Command and Control Vehicle)
Missiyanın planlaşdırılması, hədəfin müəyyən edilməsi və atəşə nəzarət funksiyalarını özündə birləşdirir.
Sistemlərin koordinasiyasını təmin edən əsas element olub, missiyanın planlaşdırılması, hədəfin müəyyən edilməsi və nişanalmanın idarə olunmasını həyata keçirir. Ehtiyacdan asılı olaraq sahil müşahidə radarı inteqrasiya edilə bilər.
ADVENT Döyüş İdarəetmə Sistemi kimi mövcud Türkiyə müdafiə şəbəkəsi sistemləri ilə inteqrasiyaya imkan verir.
Radar və sensor sistemləri
Sahil müşahidə radarları, ehtimal ki, ASELSAN SERDAR X-diapazon kimi yüksək ötürmə qabiliyyətinə malik radarlarla dəstəklənəcək.
Şəbəkə dəstəkli məlumat toplama, radar məlumatlarının emalı, hədəfin izlənilməsi və tanınması infrastrukturu.
Mobil batareya quruluşu və daşına bilmə qabiliyyəti
Sistem yerləşdirildikdən sonra atəşə hazırlıq müddəti baxımından yüksək hərəkət qabiliyyətinə malikdir; açıqlamalara görə, “5 dəqiqədən az müddətdə mövqe dəyişdirmə” xüsusiyyəti olacaq.
Batareyanın tərkibi:
- Komanda və İdarəetmə Vasitəsi
- Buraxılış Vasitəsi
- Daşıma və Yükləmə Vasitəsi
Bu, raketlərin buraxıldığı platformadır və 8×8 təkər formuluna malik zirehli vasitə üzərində quraşdırılıb. Hər batareyada simvolik olaraq eyni vaxtda 4 “Atmaca” və ya 6 “Çakır” raketinin daşınması və buraxılması planlaşdırılır.
Texniki və əməliyyat xüsusiyyətlər
Aşağıda “Barbaros” sistemi ilə bağlı məlum olan texniki və əməliyyat xüsusiyyətləri sadalanır:
Türkiyə üçün əhəmiyyəti
Sistem Türkiyənin strateji təhdid mühitində sahil təhlükəsizliyi baxımından bir sıra üstünlüklər təqdim edir:
Suverenlik və çəkindirmə: Sərhəd dəniz bölgələrinə yaxınlaşan düşmən gəmilərə və ya digər suüstü hədəflərə qarşı çəkindirici qüvvə yaradır; Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə koordinasiyalı fəaliyyət göstərərək suverenlik iddialarının qorunmasına töhfə verir.
Asimmetriya və xərc-effektivlik: Mobil batareyalara və yerli sursatdan istifadəyə əsaslanan sistem sabit sahil batareyaları ilə müqayisədə daha aşağı logistika yükü, daha çevik yerləşdirilmə və gözlənilməz şəkildə hərəkətə keçmək imkanı təqdim edir.
Müdafiə sənayesi bacarıqları: “Atmaca” və “Çakır” kimi milli raketlərin hazırlanması, istehsal potensialı, sistem inteqrasiyası və komanda-idarəetmə infrastrukturunun yerliləşdirilməsi Türkiyənin müdafiə sənayesinin inkişafı baxımından mühüm addım hesab olunur.
Geostrateji mövqe üstünlüyü: Türkiyənin Egey dənizi, Aralıq dənizi və Qara dənizdə malik olduğu uzun sahil xətti, dar boğazlar, adalar və yarımadalar səbəbindən dəniz yolları və dəniz mənşəli təhdidlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Barbaros” sistemi bu coğrafi reallıqlarla uyğun müdafiə təbəqəsi təqdim edir.
Çoxqatlı müdafiə konsepsiyası ilə uyğunluq: Türkiyə hava müdafiəsi, dəniz müdafiəsi, quru müdafiəsi və digər sahələrdə çoxqatlı müdafiə yanaşmasını mənimsəyib. “Barbaros” dəniz xəttinin müdafiəsinin quru və hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə koordinasiyalı fəaliyyət göstərəcəyi vasitə kimi bu strategiyaya töhfə verir.
ROKETSAN “Barbaros” Sahil Müdafiə Sistemi Türkiyə üçün dəniz sərhədlərinin və suveren hüquqlarının müdafiəsində mühüm texnoloji sıçrayışı ifadə edir. Yerli müdafiə sənayesinin imkanlarını bir araya gətirən, “Atmaca” və “Çakır” raketləri ilə təchiz edilən, mobil, sürətlə yerləşdirilə bilən və şəbəkə dəstəkli sistem kimi Türkiyənin müdafiə strategiyasında kritik rol oynamaq potensialına malikdir. Sistemin inkişaf prosesi irəlilədikcə onun texniki imkanları və performansı ictimaiyyətə açıqlanan məlumatlar əsasında daha dəqiq qiymətləndirilə biləcək.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
