Müəssisənin layihə gücü ildə təxminən 12 milyon ton xam neft emal etməyə imkan verir. Zavod həm Moskva, həm də Rusiyanın bütün mərkəzi bölgəsi üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.

Müəssisə Moskvanın benzin tələbatının 40 faizini, dizel yanacağı tələbatının isə təxminən 50 faizini təmin edir. Bundan əlavə, Moskvanın hava limanlarına aviasiya yanacağı da tədarük edir.

Eyni zamanda bu obyekt öz sinfində ən kompakt neft emalı zavodlarından biri hesab olunur və cəmi 284 hektar ərazini əhatə edir. İstehsalat kompleksinə katalitik və termik krekinq, həmçinin reforminq də daxil olmaqla müxtəlif təyinatlı 30-dan çox emal qurğusu daxildir.

Müdafiə Qüvvələrinin əməliyyatından sonra Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, Ukraynanın uzaqmənzilli zərbə vasitələri bir həftə ərzində ikinci dəfə Moskva Neft Emalı Zavodunu vurub.

“Bu, Rusiya tərəfindən şəhərlərimizə və yaşayış məntəqələrimizə endirilən zərbələrə tam əsaslandırılmış cavabdır və rus hərbi maşınını dəstəkləyən obyektlərə qarşı əsgərlərimizin fəaliyyətinin növbəti mühüm nəticəsidir”, - deyə Zelenski vurğulayıb.


İnsansız Sistemlər Qüvvələrinin komandanı Robert “Madyar” Brovdi bildirib ki, əməliyyatda İSQ-nin 1-ci Əməliyyat Mərkəzinin operatorları, 414-cü “Madyarın Quşları” briqadasının 9-cu “Kairos” batalyonu, 413-cü “Raid” əməliyyat bölməsi və 412-ci “Nemesis” briqadası, həmçinin Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri, Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti və Baş Kəşfiyyat İdarəsi iştirak edib.

Moskvada şahidlər tərəfindən lentə alınmış görüntülər Ukrayna müdafiəçilərinin FP-1, An-196 “Liutyi” və “Bars” reaktiv mühərrikli Pilotsuz Uçuş Aparatları (PUA) da daxil olmaqla müxtəlif PUA-lardan istifadə etdiyini göstərir.

Neft emalı zavodunun ərazisində ən azı beş nöqtədə zərbələr və iri yanğınlar qeydə alınıb.


“CyberBoroshno” layihəsinin analitikləri hadisə yerindən əldə olunan görüntüləri təhlil etdikdən sonra neft emalı prosesinin əsas və yardımçı qurğularının əhəmiyyətli hissəsinin vurulduğunu müəyyən ediblər.

“Bu gün ikinci AVT-6 qurğusunu da özündə birləşdirən inteqrasiya olunmuş xam neft emalı kompleksi vurulub. Buna görə də nəticəyə gəlmək olar ki, bir neçə gün ərzində Ukrayna PUA-ları Moskva Neft Emalı Zavodunun ilkin neft emalı imkanlarının 100 faizini vurub və emal fəaliyyətini tam dayandırıb”, - deyə analitiklər bildirirlər.

Müəssisənin çən parkında da yanğınların baş verdiyi bildirilir. Yerli sakinlərin çəkdiyi görüntülərə görə, Ukrayna PUA-sını vurmağa çalışan Rusiya hava hücumundan müdafiə raketinin zərbəsi nəticəsində çənlərdən biri partlayıb.

Rusiyanın “Moskva Neft Emalı Zavodu”nda neft hər biri ildə 6 milyon ton gücə malik iki AVT-6 qurğusunda emal edilir. Daha sonra AVT qurğularında əldə olunan məhsullar müxtəlif növ yanacaq istehsalı üçün zavodun digər hissələrinə göndərilir. Məhz buna görə Ukrayna PUA-ları bu kritik qurğuları hədəfə alır və bununla da zavodun fəaliyyətini iflic vəziyyətinə salır.


Belə böyük yanacaq istehsalçısının qəfil dayanması ciddi logistika yükü yarada və artıq əvvəlki Ukrayna zərbələrindən sonra benzin çatışmazlığı yaşayan Rusiyanın digər bölgələrindən əlavə resursların yönləndirilməsinə səbəb ola bilər.

Ümumilikdə son bir ay ərzində Ukrayna Müdafiə Qüvvələri Moskva neft emalı zavodlarını PUA-larla üç dəfə vurub.

İlk hücum 2026-cı il mayın 17-də baş verib. Yerli hakimiyyət orqanları və zavod nümayəndələrinin sözlərinə görə, hücum guya müəssisəyə ciddi ziyan vurmayıb. Lakin mümkün risklərin qarşısını almaq məqsədilə fəaliyyət bir neçə gün müddətinə dayandırılıb. Moskva hakimiyyəti zavodun giriş hissəsində çalışan tikinti işçilərindən ibarət növbənin hücum nəticəsində yaralandığını bildirib.


Moskva Neft Emalı Zavoduna növbəti zərbə 2026-cı il iyunun 16-sı səhər saatlarında endirilib. PUA birbaşa ELOU-AVT-6 qurğusunu vurub. Bu qurğu xam neftin hazırlanması və ilkin emalı üçün nəzərdə tutulub. Onun əsas vəzifəsi sonrakı yanacaq istehsalı üçün xam nefti əsas fraksiyalara ayırmaqdır.


2024-cü ilin oktyabr ayında müəssisənin ərazisində müdafiəni gücləndirmək məqsədilə anti-PUA torları quraşdırıldığı müşahidə edilmişdi. Lakin hücumun nəticələrinə əsasən onların ciddi təsir göstərmədiyi görünür.

Moskvanın hava hücumundan müdafiə sisteminin yarılması

Ukrayna PUA-ları tammiqyaslı müharibə illərində Moskva ətrafında qurulmuş çoxqatlı hava hücumundan müdafiə sistemini yarmağa nail olub.

Rusiya paytaxtının hava hücumundan müdafiəsinin əsasını Ukrayna PUA-larını və qanadlı raketləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş təxminən 100 ədəd “Pantsir-S1” zenit-raket və top kompleksi, həmçinin məhdud sayda “Tor” hava hücumundan müdafiə sistemi təşkil edir. Bunları təxminən iki onlarla S-400 kompleksi tamamlayır. Bundan əlavə, Rusiya mobil atəş qrupları vasitəsilə müdafiəsini daha da gücləndirib.

Moskva ətrafındakı hava hücumundan müdafiə mövqelərinin xəritəsi. Sarı və yaşıl işarələr hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün qüllələri və bəndləri, “P” işarəsi təsdiqlənmiş “Pantsir-S1” mövqelərini, qırmızı işarələr məlum S-300/S-400 mövqelərini, mavi işarələr isə radarları göstərir. İnfoqrafika: jembob


Ümumilikdə 2026-cı ilin yazına olan vəziyyətə görə Moskva şəhərin daxilində yerləşən bir neçə mövqe ilə yanaşı, iki sıx hava hücumundan müdafiə halqası ilə qorunur. Açıq Mənbə Kəşfiyyatı (OSINT) qiymətləndirmələrinə əsasən şəhərdə və onun ətrafında 100-dən çox hava hücumundan müdafiə mövqeyi mövcuddur. Hava hücumundan müdafiə sistemlərinin ikinci müdafiə halqası isə 2025-ci ildə yaradılıb.

Moskva vilayətində “Pantsir-S1” kompleksi ilə təchiz edilmiş qüllə. 2023-cü ilin sentyabrı, Rusiya. TV Russia videosundan kadr.


2026-cı ilin may ayında Rusiya paytaxtına edilən PUA hücumundan sonra “Pantsir” zenit-raket və top sistemlərinin yerləşdirilməsi üçün ən azı yeddi yeni qüllə inşa edilib. Xüsusilə analitik Mark Krutovun sözlərinə görə, ruslar mövqelərindən birini birbaşa Moskva Neft Emalı Zavodunun yaxınlığında qurublar, lakin hava hücumundan müdafiə sistemini orada yerləşdirməyə vaxt tapmayıblar.

“Pantsir” sistemlərinin yeni Pantsir-SMD-E versiyası birbaşa Moskvadakı yaşayış binalarının, ticarət mərkəzlərinin və biznes mərkəzlərinin damlarında yerləşdirilməyə başlanıb.


Xüsusilə may ayının sonunda belə bir sistemin Rusiya paytaxtının Şimal İnzibati Dairəsində, Beqovaya küçəsində yerləşən “Nordstar Tower” biznes mərkəzinin damında yerləşdirildiyi bildirilib.

Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemlərinin və radioelektron mübarizə vasitələrinin fəaliyyəti nəticəsində bəzi PUA-lar mülki obyektlərin üzərinə düşüb və ya çoxmərtəbəli binalara çırpılıb.


Moskva meri Sergey Sobyanin bildirib ki, düşən bir PUA paytaxtdakı “Sadovod” ticarət mərkəzinə ziyan vurub. Eyni zamanda Moskva vilayətinin qubernatoru “Belaya Dacha” ticarət mərkəzinin damına “qalıqların” düşdüyünü və bunun yanğına səbəb olduğunu açıqlayıb. Bundan sonra ticarət mərkəzi “texniki səbəblərlə” müvəqqəti bağlanıb.

Moskva və Moskva vilayətinin sakinləri Ukraynanın neft emalı zavoduna endirdiyi zərbədən sonra “neft yağışı”ndan şikayət ediblər. Onlar şəhərdə SMS bildirişlərinin, çat qruplarında və sosial şəbəkələrdə xəbərdarlıqların, eləcə də hava həyəcan siqnallarının olmamasından narazılıqlarını ifadə ediblər.

Hücum nəticəsində Rusiyanın dörd hava limanının, yəni Vnukovo, Domodedovo, Şeremetyevo və Jukovski hava limanlarının fəaliyyəti eyni vaxtda dayandırılıb.


Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, onun hava hücumundan müdafiə sistemi gecə ərzində müxtəlif bölgələr, o cümlədən Moskva vilayəti üzərində guya 555 Ukrayna PUA-sını vurub. Eyni zamanda Moskva meri səhər açıqlamasında şəhərə yaxınlaşarkən ümumilikdə təxminən 200 PUA-nın vurulduğunu iddia edib. Lakin o da hərbçilər kimi hədəflərinə çatan PUA-ların sayını açıqlamayıb.

Ümumilikdə işğalçı tərəfin açıqladığı rəqəmlərə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır, çünki onlar müharibədə əldə etdikləri “uğurlar” və uğursuzluqları barədə davamlı olaraq həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar yayırlar.

Neft emalı zavodları və anbarlarına qarşı zərbə kampaniyasının əhəmiyyəti

Moskva Neft Emalı Zavoduna endirilən zərbə Ukraynanın Rusiyanın neft anbarları və neft emalı müəssisələrinə qarşı həyata keçirdiyi silsilə hücumların davamıdır. Son aylarda bu cür hücumlar Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini maliyyələşdirən və işğalçı qüvvələri yanacaqla təmin edən infrastrukturun məhv edilməsinə yönəlmiş kampaniyanın müntəzəm hissəsinə çevrilib.


Məsələn, belə zərbələr artıq Rusiyanı neft emalı infrastrukturuna və yanacaq daşıyan tankerlərə qarşı həyata keçirilən genişmiqyaslı PUA hücumlarından sonra yaranmış yanacaq çatışmazlığını aradan qaldırmaq məqsədilə benzini dəniz yolu ilə idxal etməyi planlaşdırmağa vadar edir. Bu barədə “Reuters” agentliyi 2026-cı il iyunun 17-də öz mənbələrinə istinadən məlumat yayıb.

Agentliyin məlumatına görə, iyun ayında dünyanın ən böyük neft və neft məhsulları ixracatçılarından biri olan Rusiya Qərb dəniz limanlarından biri vasitəsilə benzin partiyası qəbul etməyə hazırlaşır.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az