Ordu.az xəbər verir ki, Si Cinpin Tayvan məsələsinin Çin-ABŞ münasibətlərində “ən mühüm məsələ” olduğunu vurğulayıb və Vaşinqtonun adaya verdiyi hərbi dəstəyin Pekin üçün əsas təhlükəsizlik prioriteti olaraq qaldığını bildirib.
Pekindəki Böyük Xalq Zalında keçirilən və saatlarla davam edən görüş Tramp administrasiyasının Çinlə ticarət münasibətlərini yenidən canlandırmaq və iqtisadi əməkdaşlığı artırmaq cəhdlərinin davam etdiyi bir vaxtda baş tutub. Görüşdən əvvəl Tramp Tayvana yönəlmiş ABŞ silah satışlarını da müzakirə edəcəyini açıqlamışdı.
Çin Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına görə, Si Cinpin bildirib: “Tayvan məsələsi Çin-ABŞ münasibətlərində ən mühüm mövzudur. Bu məsələ düzgün şəkildə həll edilməsə, iki ölkə arasında toqquşmalar yaşana bilər və bütün münasibətlər ciddi təhlükə altına düşə bilər”. Ağ Evdən adı açıqlanmayan bir rəsm isə Trampın görüş zamanı Si Cinpinin Tayvanla bağlı mesajına birbaşa cavab vermədiyini bildirib.
Tramp görüşlər zamanı iki lider arasındakı şəxsi münasibətləri önə çəkərkən, Si Cinpin daha geniş strateji tarazlığa yönəlmiş mesajlar verib. Çin lideri iki ölkənin “Fukidides tələsi” kimi tanınan böyük güc toqquşmasından yayınmalı olduğunu qeyd edərək deyib: “İki tərəf rəqib deyil, tərəfdaş olmalıdır”.
Görüşlərin mərkəzində yalnız Tayvan deyil, ticarət, texnologiya, İran böhranı və qlobal təchizat zəncirləri də yer alıb. Ağ Evin açıqlamasında iki liderin ticarət əlaqələrinin gücləndirilməsi, ABŞ-yə yönələn fentanil prekursoru tədarüklərinin azaldılması və İranın Hörmüz boğazındakı hərəkəti yenidən açması barədə fikir mübadiləsi apardığı bildirilib.
Tayvan məsələsi isə görüşün ən həssas mövzusu kimi önə çıxıb. Çin Tayvanı öz ərazisi kimi görməyə davam edir, ABŞ isə rəsmi olaraq Tayvan administrasiyasının müstəqilliyini tanımasa da, adanın ən böyük hərbi dəstəkçisi mövqeyindədir. Vaşinqtonun bölgə ilə bağlı müharibə planlarına da mümkün Çin müdaxiləsinə qarşı Tayvanın müdafiəsi daxildir.
Tayvan hökuməti isə Pekinin açıqlamalarına sərt reaksiya verib. Tayvan administrasiyasının hökumət sözçüsü Mişel Li deyib: “Çinin hərbi təhdidləri Tayvan boğazı və Hind-Sakit okean bölgəsindəki sabitliyin əsas səbəbidir”.
Analitiklər zirvənin qısa müddətdə münasibətləri köklü şəkildə dəyişdirməyəcəyini, lakin tərəflərin nəzarətli rəqabət və böhran idarəçiliyi axtarışında olduqlarını bildirir. Bayden dövründən sonra Pekinə rəsmi səfər edilməməsinin ardınca baş tutan bu təmasın iki ölkə arasında ən aşağı səviyyədə strateji sabitlik yaratmağı hədəflədiyi qiymətləndirilir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
