Davam edən Ukrayna müharibəsində daha bir ilk hadisə baş verib, Ukrayna insansız quru platformaları həftənin əvvəlində heç bir insan dəstəyi olmadan Rusiya səngər xəttini ələ keçirib.
Ukrayna pilotsuz sistem texnologiyalarının öncüllərindən biri olub, Rusiyaya qarşı mübarizə aparmaq üçün yeni hava, quru və dəniz dronlarını istifadəyə verib.
Ukrayna robotları fəaliyyətdə
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bazar ertəsi bildirib ki, Ukrayna insansız quru platformaları heç bir insan dəstəyi olmadan Rusiya səngərini ələ keçirib.
“Gələcək artıq cəbhə xəttindədir və Ukrayna onu qurur”, - deyə Zelenski “X”də yazıb. O, həmçinin qeyd edib: “Bunlar bizim yerüstü robot sistemlərimizdir (insansız quru platformaları-red.). Bu müharibənin tarixində ilk dəfə olaraq düşmən mövqeyi yalnız insansız platformalar, yerüstü sistemlər və pilotsuz uçuş aparatları tərəfindən ələ keçirildi. İşğalçılar təslim oldular və əməliyyat piyada olmadan və bizim tərəfdən itki verilmədən həyata keçirildi”.
Ukrayna lideri videoda bildirib ki, yeddi müxtəlif insansız quru platforması sistemi 2026-cı ildə döyüş meydanında təxminən 22 min missiya yerinə yetirib.
“Başqa sözlə, robot döyüşçü əvəzinə ən təhlükəli ərazilərə daxil olanda 22 mindən çox dəfə həyat xilas edilib. Bu, ən yüksək dəyərin, insan həyatının yüksək texnologiyalarla qorunması deməkdir”, - deyə Zelenski bildirib.
Daha böyük Rusiya ordusu ilə müqayisədə canlı qüvvə çatışmazlığı ilə üzləşən Ukrayna Silahlı Qüvvələri bir çox tapşırıqları insansız sistemlərə həvalə edib. Şübhəsiz ki, robotlar yerdə insan hərəkətlərini və ya qərarlarını tam təkrarlaya bilməz. Lakin onlar normal halda insan tələb edən bir çox işi görə bilir və bununla insan resursunu azad edir. Bundan əlavə, dronlar sərf edilə biləndir, insanlar isə, ən azı Ukrayna tərəfində belə deyil.
Bu, döyüş meydanında insansız quru platformasından ilk istifadə deyil. Yanvar ayında avtonom texnologiya ilə təchiz olunmuş Ukrayna insansız quru platforması üç Rusiya əsgərini əsir götürmüşdü. Daha əvvəl bəzi Rusiya əsgərləri Ukraynanın kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarına təslim olmuşdular.
İnsansız sistemlər vasitənin daxilində insan olmadan fəaliyyət göstərir. Lakin onlar uzaqdan insan operator tərəfindən idarə olunur, bəzən həmin operator idarə etdiyi pilotsuz uçuş aparatından on minlərlə mil uzaqda ola bilər. Əksinə, avtonom sistemlər əvvəlcədən müəyyən edilmiş girişlər və süni zəka parametrləri əsasında özbaşına fəaliyyət göstərir.
Həftənin əvvəlində Rusiya mövqeyinə qarşı hücumun insan tərəfindən idarə olunan pilotsuz uçuş aparatlarından fərqli olaraq avtonom sistemlər tərəfindən nə dərəcədə müstəqil həyata keçirildiyi hələlik aydın deyil.
Yaxşı və ya pis olmasından asılı olmayaraq, robotlar müharibənin gələcəyidir
Müharibə dəyişir. Davam edən Ukrayna müharibəsində yeni texnologiyalar görünməmiş sürətlə tətbiq olunub, döyüşçülərə yeni, dəyərli vasitələr təqdim edib və hətta orduların əməliyyat keçirmə üsulunu dəyişib.
İnsansız sistemlər yeni deyil, məsələn, ABŞ ordusu artıq 30 ildən çoxdur ki, pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə edir. Lakin onlar getdikcə daha qabiliyyətli olur və əlavə döyüş vəzifələrini öz üzərinə götürə bilir. Süni zəka və maşın öyrənməsindəki inkişaf bu prosesi sürətləndirib və pilotsuz, eləcə də avtonom silahlar üçün əlavə imkanlar yaradıb. Bu isə öz növbəsində insanların “öldürmə zənciri”nin, yəni düşmən döyüşçüsünə qarşı ölümcül zərbəyə aparan qərarvermə prosesinin hansı həddə qədər hissəsi olaraq qalmalı olduğu və ya süni zəkanın onların yerini tutmasına etibar edilə biləcəyi barədə müzakirələrə səbəb olub.
Bu, acı reallıqdır ki, müasir yeniliklərin çoxu müharibənin nəticəsidir. Nəticə göstərmək və ya məhv olmaq təzyiqi insanları əsrlər boyu döyüş meydanından kənarda da istifadə olunan yeni texnologiyalar yaratmağa sövq edib. Xüsusilə tibb sahəsi müharibədən böyük fayda götürüb və döyüş meydanında əsgərlərin həyatını xilas etmək üçün istifadə olunan eyni üsullar sonradan cəmiyyətdə tətbiq olunub.
Başqa sözlə, Ukraynanın bugünkü döyüş robotları gələcəkdə sülh dövrü iqtisadiyyatının faydalı hissəsinə çevrilə bilər.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
