Ordu.az xəbər verir ki, yeni tədqiqat sistemin rabitə nəzarəti və radioelektron mübarizə kimi hərbi məqsədlərlə də istifadə oluna biləcəyini göstərir.
Kosmosa əsaslanan günəş enerjisi sistemləri uzun illərdir elm dünyasında gələcəyin enerji infrastrukturu baxımından ən iddialı konsepsiyalardan biri kimi qiymətləndirilir. Əsas prinsip olduqca sadədir: Atmosferdən kənarda, Günəş şüalarının fasiləsiz çatdığı orbitdə nəhəng günəş panelləri qurmaq və burada əldə edilən enerjini mikrodalğa və ya lazer şüaları ilə Yerə ötürmək. Bunun sayəsində gecə-gündüz dövrü, hava şəraiti və ya atmosfer itkiləri kimi məhdudiyyətlər aradan qalxır. Lakin son dövrdə aparılan yeni bir tədqiqat bu texnologiyanın yalnız enerji istehsalı ilə məhdudlaşmaya biləcəyini, eyni zamanda hərbi məqsədlərlə də istifadə oluna biləcəyini ortaya qoyur.
Çinli tədqiqatçılar tərəfindən dərc edilən bu araşdırma ölkənin kosmosa əsaslanan günəş enerjisi layihəsinin yenidən layihələndirilmiş arxitekturasına fokuslanır. Sian Elektronika və Texnologiya Universitetindən professor Duan Baoyan rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqata görə bu sistem yalnız enerji ötürməklə kifayətlənməyib rabitə, naviqasiya, kəşfiyyat və radioelektron mübarizə kimi sahələrdə də istifadə oluna biləcək çoxməqsədli platformaya çevrilə bilər. Bu isə layihəni klassik enerji infrastrukturu olmaqdan çıxarıb ikili təyinatlı strateji texnologiyaya çevirir.
Bu sistemin mərkəzində son dərəcə dar və dəqiq yönləndirilə bilən mikrodalğa şüaları dayanır. Normal şəraitdə bu şüalar orbitdəki günəş panellərində istehsal olunan enerjini Yer üzərindəki qəbul stansiyalarına ötürmək üçün istifadə olunur. Lakin eyni texnologiya nəzəri olaraq müəyyən bir bölgədə rabitə siqnallarını boğmaq və ya təhlükəsiz rabitə kanalları yaratmaq üçün də uyğunlaşdırıla bilər. Tədqiqatçılar bu cür şüa yönləndirmə qabiliyyətinin xüsusilə müasir döyüş mühitində kritik əhəmiyyət daşıyan radioelektron mübarizə sistemlərinə yeni ölçü qazandıra biləcəyinə diqqət çəkir.
Əslində kosmosda “günəş peykləri” qurmağı planlaşdıran təkcə Çin deyil. ABŞ-də NASA da uzun müddətdir oxşar layihə üzərində çalışır. Bu sistem də Çinin layihəsi kimi böyükmiqyaslı və modullu günəş paneli şəbəkələri vasitəsilə enerji toplamağı və onu Yerə ötürməyi hədəfləyir. 2023-cü ildə Kaliforniya Texnologiya İnstitutu tərəfindən kosmosa göndərilən “Space Solar Power Demonstrator” bu sahədə ilk praktiki sınaqlardan biri hesab olunur. Avropa tərəfində isə Avropa Kosmik Agentliyinin SOLARIS təşəbbüsü kosmosdan fasiləsiz bərpa olunan enerji təmin olunub-olunmayacağını araşdırır.
Digər tərəfdən, kosmosa əsaslanan bu günəş enerjisi sistemləri hələlik reallığa çevrilməkdən uzaqdır. Kilometrlərlə genişliyə malik konstruksiyaların orbitdə inşa edilməsi, enerjinin on minlərlə kilometr uzağa təhlükəsiz və səmərəli ötürülməsi və mikrodalğa şüalarının dəqiq idarə olunması kimi məsələlər hələ tam həll olunmayıb. Xüsusilə şüaların təhlükəsizliyi və yanlış istifadə ehtimalı bu texnologiyanın ən mübahisəli tərəflərindən biri kimi önə çıxır. Lakin Çində aparılan bu tədqiqat bu peyklərin gələcəkdə ikili məqsədli istifadəsinə dair mühüm xəbərdarlıq kimi diqqət çəkir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
