Ordu.az xəbər verir ki, 2026-cı il aprelin 6-da Oklahoma ştatındakı “Tinker” Hava Bazasındakı Hərbi Hava Qüvvələrinin Nüvə Silahları Mərkəzi tərəfindən yayımlanan tender çağırışı raketin hədəfə yönləndirilməsini təmin edən kritik uçuş idarəetmə komponenti olan birləşdirilmiş sükan aktuator idarəedicilərindən 550 ədədə qədərinin yenidən istehsalını əhatə edir.
Müqavilə 2026-cı il iyul ayından 2033-cü il iyul ayına qədər olan yeddi illik qeyri-müəyyən təhvil/qeyri-müəyyən miqdar (IDIQ) strukturunda olacaq. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri bu iş üçün “Boeing”in Rəhbərlik və Təmir Mərkəzini yeganə səlahiyyətli mənbə kimi müəyyən edib, layihədə xarici iştirak nəzərdə tutulmur.
Təchizat planına əsasən aylıq səkkiz ədəd olmaqla ildə 94 ədəd yenilənmiş idarəedici istehsal ediləcək. Müqavilə çərçivəsində həmçinin istehsal sınaq sistemləri, obyekt hazırlıqları, məlumat təhviləri və iqtisadi cəhətdən təmir edilə bilməyən bölmələr kimi əlavə maddələr də yer alır. 2026-cı il aprelin 6-da edilən yeniləmə ilə istehsal sınaq dəsti sayı üçdən dördə qaldırılıb.
Birləşdirilmiş sükan aktuator idarəedicisi AGM-86B raketinin uçuş zamanı yönləndirilməsini təmin edən aerodinamik idarəetmə səthlərini idarə edən elektron qurğu kimi kritik rol oynayır. Bu komponent olmadan raketin hədəfə dəqiq yönləndirilməsi mümkün deyil.
Yenidən istehsal prosesi hər bir qurğunun çap lövhəsi səviyyəsinə qədər sökülməsini, üç əsas çap lövhəsi daxil olmaqla güc tranzistorlarının, müqavimətlərin və düzləndiricilərin dəyişdirilməsini, daha sonra yenidən montaj, sınaq və son əməliyyatları əhatə edir.
Diqqətəlayiq olaraq bu prosesin raketin əməliyyat uçuş proqram təminatına və ya nüvə sertifikatlaşdırma statusuna təsir etməməsi şərt qoyulur. Bu vəziyyət ABŞ-nin nüvə inventarına inteqrasiya olunmuş sistem üzərində işləməyin həssaslığını göstərir.
“Boeing” həmçinin istehsal tempini dəstəkləmək üçün əlavə sınaq sistemləri hazırlayacaq və bu avadanlıqlar dövlət inventarı çərçivəsində təhvil veriləcək. Proqramda istifadə olunmaq üçün “Gen 3” kimi müəyyən edilən sınaq sistemləri də dövlət tərəfindən şirkətə təqdim olunacaq.
Strateji kontekst və proqramın idarə edilməsi
AGM-86B onilliklərdir B-52 “Stratofortress” bombardmançı təyyarələri tərəfindən daşınan əsas nüvə çəkindirmə vasitələrindən biri olaraq qalır. Onun yerini alması planlaşdırılan “Long Range Standoff” (LRSO) raketinin hələ tam miqyasda xidmətə daxil olmaması mövcud inventarın döyüş qabiliyyətinin qorunmasını qısa müddətdə kritik edir.
Bu yenidən istehsal proqramı xüsusilə köhnələn elektron komponentlərdən qaynaqlanan xidmət müddəti məhdudiyyətlərini aradan qaldırmağı hədəfləyir.
Proqram “Tinker” Hava Bazasındakı Raketlərin Saxlanılması Bölməsi tərəfindən idarə olunur, təhvil verilən sistemlər xüsusi qablaşdırma prosedurları ilə göndəriləcək və xarici etiketlərdə real sistem identifikasiyası gizlədiləcək. Hər bir qurğu üçün ayrı-ayrı sınaq nəticələrinin təqdim olunması məcburi olacaq.
Digər tərəfdən layihənin maliyyələşdirilməsi hələ dəqiqləşməyib və müqavilənin verilmə tarixi “müəyyən ediləcək” kimi göstərilib. Təkliflərin son təqdimetmə tarixi isə 2026-cı il mayın 18-i olaraq açıqlanıb.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
