ABŞ-nin Xarq adasını ələ keçirməsi (İranın bütün neft ixracının təxminən 90%-i bu adadan keçir) geri dönməz ssenari kimi görünür. Bu, Amfibiya Hazırlıq Qruplarının bölgəyə göndərilməsinin azsaylı səbəblərindən biridir və onlardan biri USS “Tripoli” (LHA-7) rəhbərliyi ilə artıq bölgədədir, USS “Boxer” (LHD-4) isə yoldadır.
Lakin bu əməliyyatın mümkünlüyü və uğuru ilə bağlı qiymətləndirmələr nikbindən tutmuş sözün əsl mənasında apokaliptik ssenariyə qədər ciddi şəkildə fərqlənir. Xüsusilə, ABŞ-nin analitik mərkəzi olan “Council on Foreign Relations” Xarq adasını cəlbedici hədəf adlandırıb.
Axı, 8x4,5 km ölçüsündə bu kiçik rif adası İranın bütün neft sistemində həqiqətən ən vacibidir, çünki burada dərin sulu terminallar yerləşir və bu terminallar yalnız materik İranın dayaz sahil sularında yanaşa bilməyən supertankerləri qəbul etməyə imkan verir.
Başqa sözlə, bu ada faktiki olaraq İranın bütün neftinin açarıdır və bu ehtiyatlar dünya üzrə 12% olaraq qiymətləndirilir. Adanın ələ keçirilməsi İranı büdcə gəlirlərinin təxminən 50%-ni təşkil edən neft gəlirlərindən məhrum edər. Bu isə o deməkdir ki, Vaşinqton onun ələ keçirilməsi üçün həqiqətən böyük resurslar səfərbər edə bilər.
Bütün mümkün çətinliklərə baxmayaraq, ABŞ silahlı qüvvələri üçün bu adanın ələ keçirilməsi kifayət qədər mümkündür. Bu barədə “War on the Rocks” üçün hazırlanmış materialda daha ətraflı bəhs olunur və həmin materialda Xarq adasının ələ keçirilməsi mənasız adlandırılıb.
ABŞ dəniz piyadaları və desant qüvvələri üçün tam hava üstünlüyü şəraitində adaya çıxarma həyata keçirmək qeyri-mümkün deyil, halbuki adanın iranlılar tərəfindən sıx şəkildə minalanması səbəbindən ciddi problemlər yarana bilər.
Lakin real problemlər mövqelərin saxlanılması mərhələsində başlayacaq, çünki adadan İran sahillərinə məsafə cəmi 30 km-dir. ABŞ hərbçiləri dərhal materikdən açılan atəş altına düşəcək və xüsusilə pilotsuz uçuş aparatları vasitəsilə sistemli itkilər verməyə başlayacaqlar.
Daha sonra Vaşinqton yalnız iki mənfi qərarla üzləşəcək: ya qoşunları geri çəkərək məğlubiyyəti qəbul etmək, ya da nəzarət zonasını genişləndirərək tammiqyaslı quru əməliyyatına başlamaq.
“War on the Rocks” belə bir fərziyyədən çıxış edir ki, İran ABŞ qoşunları adaya çıxarıldıqdan sonra adanı kütləvi bombardmana məruz qoymaq istəməyə bilər, çünki bu, onun həyati əhəmiyyətli infrastrukturunun məhvinə səbəb ola bilər. Onun bərpası isə baha başa gələr və uzun illər çəkər.
Lakin “Defense Romania” alternativ ssenarini kifayət qədər ətraflı təsvir edərək 1991-ci ildə Səddam Hüseynin Küveytdə neft quyularının yandırılması, həmçinin tanker və dəniz neft terminalındakı bütün neftin dənizə axıdılması barədə verdiyi əmri xatırladıb. Nəticədə, balanslaşdırılmış qiymətləndirmələrə görə, 4 milyon barrel neft Fars körfəzinə axıdılıb, maksimum qiymətləndirmələr isə 11 milyon barrel təşkil edib.
Beləliklə, Xarq adasının müdafiəsinə cavabdeh olan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun klapanları açaraq anbarları yandırması və adada real Armageddon yaratması ssenarisini istisna etmək olmaz.
Üstəlik, bu, yalnız ABŞ hərbçiləri üçün od tələsi yaratmaqla bağlı deyil. Bu, həm də İran neftinin açarı olan bu obyektin məhv edilməsi deməkdir ki, bu da nəticədə neft qiymətlərinin kəskin artmasına və genişmiqyaslı ekoloji fəlakətə səbəb olacaq.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
