Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “168.am” nəşri “Hökumət avantüraya gedir: Seçkilərdən sonra, lap sel olsa belə” başlıqlı məqaləsində yazıb.

Nəşrə görə, pensiyaların artırılması nə qədər zəruri olsa da, bu artım maliyyə vəsaiti ilə təmin olunmayıb.

“Çünki hökumət əvvəlcədən bunun üçün dövlət büdcəsində vəsait nəzərdə tutmayıb. Artım ehtimallara əsaslanaraq həyata keçirilib. Bu isə Maliyyə Nazirliyini narahat edib, çünki belə xərclərin hansı mənbə hesabına ödəniləcəyi sual altındadır. Üstəlik, söhbət kifayət qədər böyük məbləğdən gedir.

Hökumətin hesablamalarına görə, pensiya və müavinətləri artırmaq üçün təxminən 79 milyard dram lazımdır. Büdcə təsdiqlənərkən bu məbləğ xərclərə daxil edilməyib. Büdcənin proqnozlaşdırılan gəlirlərinə uyğun olaraq xərclər müəyyənləşdirilib, lakin onların arasında pensiyaların artırılması üçün tələb olunan təxminən 79 milyard dram yoxdur”, - deyə KİV vurğulayıb.

Nəşrə görə, məhz buna görə Ermənistan Maliyyə Nazirliyi xəbərdarlıq edib ki, belə qərar həm bu ilin, həm də gələcək illərin büdcələri üçün risklər yaradır.

“Təqdim edilən təklifin siyasi və sosial əhəmiyyətini nəzərə alaraq, fiskal sabitlik baxımından qeyd etməyi zəruri hesab edirik ki, bu halda söhbət 2026-cı il və sonrakı illər üçün cari xərclərin əhəmiyyətli dərəcədə artmasından gedir. Bu isə növbəti illərdə baza büdcəsinin sosial xərclərinin ciddi inert artımına səbəb olacaq və Ermənistan hökumətinin digər istiqamətlər üzrə xərclər həyata keçirmək imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıracaq.

Əgər buna mövcud fiskal məhdudiyyətləri, həmçinin ümumi səhiyyə sığortası sistemindən irəli gələn cari xərclər üzrə ciddi fiskal təzyiqləri və 2026-cı il və sonrakı illər üçün müxtəlif istiqamətlərdə yaranan əlavə xərcləri də əlavə etsək, təqdim olunan təklifi kifayət qədər riskli hesab edirik”, - deyə Ermənistan Maliyyə Nazirliyi pensiyaların artırılması təşəbbüsü ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Lakin hökumət bu xəbərdarlığa məhəl qoymayıb.

Müəllifin sözlərinə görə, fiskal sabitliklə bağlı risklər o deməkdir ki, büdcə bu xərclərin ödənilməsində problemlə üzləşə bilər.

“Çünki pensiyaların artırılması üçün tələb olunan vəsaitin hansı maliyyə mənbələrindən təmin ediləcəyi məlum deyil. Üstəlik, ümumi səhiyyə sığortasının tələsik tətbiqi də büdcə yükünü artırıb. Bu məqsədlə ayrılmış büdcə vəsaitləri ilin ortalarında, əvvəllər dövlət sifarişlərində olduğu kimi, tükənə və əlavə vəsaitə ehtiyac yarana bilər. Bu pulların haradan alınacağı isə məlum deyil.

Bununla kifayətlənməyərək, maliyyə təminatı olmadan pensiyaları da artırmaq qərarı verilib və büdcəyə tamamilə yeni bir yük əlavə olunub. Hakimiyyəti itirmək təhlükəsi onları bu addımı atmağa məcbur edib və indi isə sonradan pensiyaların ödənilməsi üçün vəsait axtarmağa başlayıblar.

Deyirlər ki, vergi gəlirləri üzrə əlavə gözləntilər var. Belə olan halda sual yaranır: əgər belə gözləntilər var idisə, niyə onlar cəmi bir neçə ay əvvəl təsdiqlənmiş dövlət büdcəsində nəzərə alınmayıb?

İki ehtimal var: ya bu gözləntilər saxta və əsassızdır, ya da vaxtında qəsdən gizlədilib”, - deyə nəşr bildirib.

KİV-in yazdığına görə, daha real ehtimal odur ki, belə gözləntilər ümumiyyətlə olmayıb və belə qısa müddətdə yaranması da mümkün deyildi.

“Sadəcə seçkilər ərəfəsində pensiyaların artırılması üçün saxta əsas yaratmağa çalışıblar. Əgər sabah bu gözləntilər doğrulmasa, nə edəcəklər? Hazırda büdcə gəlirlərinin planlaşdırılandan çox olacağını və bunun hesabına pensiya artımının maliyyələşdiriləcəyini deməyə heç bir əsas yoxdur.

Digər sual isə budur: əgər bu gəlirlər əldə olunmasa, deyəcəklər ki, pensiya artımından imtina etmək lazımdır?

Təbii ki, seçkilərə qədər nəsə edəcəklər, müxtəlif yerlərdən vəsaitləri kəsərək pensiyaların artırılması xərclərini örtməyə çalışacaqlar. Lakin seçkilərdən sonra büdcənin götürülmüş bütün maliyyə yükünü qarşılamaqla bağlı problemlə üzləşməsi riski tam realdır. O zaman isə həm pensiyaların ödənilməsi, həm də digər büdcə xərclərinin icrası problemə çevrilə bilər”, - deyə KİV qeyd edib.

Müəllif bildirib ki. siyasi məqsədlərlə büdcəni belə təhlükə qarşısında qoymaq əsl avantüradır. Amma bu, Ermənistanın indiki idarəçiləri üçün problem deyil.

“Heç bir əsas və izah olmadan iddia edirlər ki, pensiyaların artırılması üçün lazım olan 79 milyard dramın 40 milyardını əlavə vergi gəlirləri hesabına təmin edəcəklər. Büdcənin təsdiqlənmiş vergi gəlirlərinin 40 milyard dram artıq toplanacağı barədə məlumatı haradan götürüblər?

Nikol Paşinyan öz yalanlarının içində o qədər dolaşıb ki, hökumət iclasında açıq şəkildə yanlış məlumat verir. O deyir ki, ötən il planlaşdırılandan 30 milyard dram artıq vergi gəliri toplanıb. Halbuki hökumət üzvlərindən heç biri onun bu “səhvini” düzəltməyə cəsarət etmir. Ötən ilin təsdiqlənmiş büdcəsinə görə 2 trilyon 720 milyard dram vergi toplamaq planlaşdırılmışdı, nəticədə isə 2 trilyon 725 milyard dram toplanıb. Yəni heç bir 30 milyardlıq artıq icra olmayıb. Belə olan halda ötən il vergi gəlirlərinin 30 milyard dram artıq toplandığını haradan götürüb?

Belə saxta əsaslandırmalarla ümid edirlər ki, bu il planlaşdırılandan ən azı 40 milyard dram artıq vergi toplayacaqlar və bununla pensiya artımının yarısını maliyyələşdirəcəklər. Vergi ilinin ilk iki ayı artıq başa çatıb və həmin aylarda toplanan vergilər belə nəticəyə gəlmək üçün heç bir əsas vermir. Üstəlik, qarşıdakı dövrdə həm iqtisadi, həm də büdcə problemləri regiondakı qeyri-sabitlik və Ermənistanda gözlənilən daxili siyasi proseslərin fəallaşması səbəbindən daha da kəskinləşə bilər.

Pensiyaların artırılması üçün tələb olunan vəsaitin digər yarısını isə ehtiyat fondundan götürmək niyyətindədirlər. Görünür, ehtiyat fondunun nə üçün yaradıldığını unudublar.

Ehtiyat fondu fövqəladə hallarda ölkənin iqtisadi və maliyyə vəziyyətini sabitləşdirmək üçündür. Amma Ermənistanın indiki idarəçiləri nə edir? Ehtiyat fondunun vəsaitləri hesabına öz siyasi və hakimiyyətlərini qoruma problemlərini həll etməyə çalışırlar və gələcək riskləri tamamilə nəzərə almırlar”, - deyə nəşr bildirib.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az