Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə TASS agentliyinə Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu bildirib.
“Mən digər ölkələrin dəmir yolu idarəçiliyi sahəsindəki səriştəsi barədə mühakimə yürütməyəcəyəm, lakin əminliklə deyə bilərəm ki, Ermənistanda uzun müddətdir ən çətin şəraitdə səmərəli fəaliyyət göstərən Rusiya dəmir yolu daşıyıcısını hər hansı başqa şirkətin tamamilə əvəzləməsi real görünmür.
Bu yaxınlarda Ermənistanın nüvə məsələlərində ABŞ ilə əməkdaşlıq planları ətrafında yaranmış vəziyyəti şərh etmişdim. Beləliklə, diplomatik dildə desək, bu cür yanlış düşünülmüş qərarlar sıravi Ermənistan vətəndaşlarının bədəlini ödəməli olacağı təhlükəli sınaqlara gətirib çıxara bilərmi? Demək olar ki, iyirmi il ərzində qurulmuş sistem sadəcə bir gecədə çökə bilər. Təbii ki, heç bir “dost ölkə” buna görə məsuliyyət daşımayacaq. Ümid edirəm ki, Ermənistan rəhbərliyi mühüm qərarlar qəbul edərkən müstəsna olaraq öz vətəndaşlarının maraqlarından çıxış edəcək”, - deyə Şoyqu vurğulayıb.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi qeyd edib ki, təxminən 20 ildir “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” (CQDY) konsessiya müqaviləsinin şərtlərini, o cümlədən investisiyalarla bağlı öhdəlikləri məsuliyyətlə yerinə yetirib.
Onun sözlərinə görə, bu müddət ərzində Ermənistanın dəmir yolu sisteminə, o cümlədən vaqon-lokomotiv parkına yatırılan Rusiya investisiyaları 30 milyard rubldan çox qiymətləndirilir.
“İndi isə (Ermənistanın Baş naziri-red.) Nikol Paşinyan deyir ki, Ermənistan dəmir yollarının Rusiya şirkətinə verilməsi potensial tərəfdaşları qorxudur, regional layihələrə mane olur. O, Ermənistan dəmir yolu şəbəkəsinin idarəçiliyinin həm Rusiya, həm də Ermənistan üçün dost olan bir ölkəyə verilməsi məsələsini müzakirə edir”, - deyə Şoyqu bildirib.
O xatırladıb ki, müqavilə CQDY-nin konsessiyaçı kimi aktivlərin sahibi olmasını, onlardan istifadəsini, idarə olunmasını, istismarını, saxlanılmasını, təmirini və lazımi təkmilləşdirmələrin aparılmasını nəzərdə tutur. “Sazişin imzalanması zamanı Rusiya tərəfi Ermənistan dəmir yolu sisteminin 1200-dən çox daşınmaz əmlakı və 12 500-dən çox daşınar aktivi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürüb”, - deyə Şoyqu bəyan edib.
Şoyqu bildirib ki, son 20 ildə konsessiya müqaviləsi sayəsində Ermənistan büdcəsinə vergi şəklində 15 milyard rubldan çox vəsait daxil olub və 520 km-dən çox dəmir yolu təmir edilib, halbuki CQDY QSC tərəfindən idarə olunan şəbəkənin istismar uzunluğu təxminən 700 km-dir.
“Şpal”ların 50 faizi dəyişdirilib, 50-dən çox struktur, o cümlədən 38 körpü və iki tunel təmir və bərpa olunub. İki illik statistikaya baxsaq, mənzərə belədir: orta hesabla CQDY QSC ildə 500 mindən çox sərnişin (onlardan təxminən 360 mini yerli daşımalardır) və 1,6 milyon tondan çox yük daşıyır.
Şirkətin ölkə iqtisadiyyatına verdiyi töhfəni yüksək qiymətləndirməmək çətindir, Ermənistanın ehtiyacları üçün lazım olan bütün yüklər CQDY QSC tərəfindən daşınır”, - deyə Şoyqu vurğulayıb.
O bildirib ki, dəmir yolu həm də dənizə çıxışı olmayan ölkə üçün quru nəqliyyat əlaqələrini təmin edərək strateji rol oynayır: “Bütün bunların arxasında insanlar, şirkət işçiləri dayanır. Hazırda şirkət işəgötürən kimi 2500-dən çox insanın məşğulluğuna təminat verir. Yeri gəlmişkən, onların demək olar ki, hamısı Ermənistan sakinləri və vətəndaşlarıdır ki, onlar bütün lazımi sosial müavinətləri alırlar”.
Şoyqu qeyd edib ki, müqaviləni müzakirə edərkən məsələnin tarixini və konsessiya ilə birbaşa bağlı olan bəzi hüquqi məqamları xatırlamağa dəyər.
“SSRİ-nin dağılmasından sonra Ermənistanın dəmir yolu sistemi ciddi böhran içində idi. İnfrastruktur kəskin şəkildə pisləşmişdi, dəmir yolunun bir çox hissəsi qar uçqunları və torpaq sürüşmələri səbəbindən işləmirdi. Ölkənin faktiki olaraq mühasirədə olduğunu nəzərə alsaq, yükdaşımalar və sərnişinlərin sayı xeyli azalmışdı. Modernləşdirmə üçün əhəmiyyətli maliyyə investisiyaları, o cümlədən köhnəlmiş vaqon parkının dəyişdirilməsi tələb olunurdu. Bu şəraitdə Ermənistan hökuməti dəmir yolunun bərpası üçün tender elan etdi və Rusiya bu tenderdə qalib gəldi.
2008-ci ilin fevralında Ermənistan, “Rusiya Dəmir Yolları” və “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” (“Rusiya Dəmir Yolları”nın xüsusi yaradılmış törəmə müəssisəsi) Ermənistanın dəmir yolu sisteminin 2038-ci ilə qədər “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları”na verilməsi barədə konsessiya müqaviləsi imzaladılar”, - deyə Şoyqu qeyd edib.
Xatırladaq ki, daha əvvəl Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Rusiyanın respublika dəmir yolları üzrə konsessiya hüququnu həm Moskvaya, həm də İrəvana dost olan bir dövlətə satmasını təklif etmişdi. O, variantlar arasında Qazaxıstan, BƏƏ və Qətərin adlarını çəkmişdi.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
