Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “The Pillar” yazıb.
Qeyd edilib ki, 1999-cu ildən Erməni Apostol Kilsəsinə rəhbərlik edən II Qaregin Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən məhkəmə qərarının icrasına mane olmaqda ittiham olunur. Bu səbəbdən ona Avstriyaya rəhbərlik etdiyi Yepiskoplar Şurasının iclasında iştirak etmək üçün getməyə icazə verilməyib. Kilsə isə bu ittihamları dövlətin daxili kilsə işlərinə əsassız müdaxiləsi kimi qiymətləndirir.
“Gərginliyin artması Baş nazir Nikol Paşinyan tərəfindən 2026-cı ilin əvvəlində təqdim edilən kilsə islahatları üzrə “yol xəritəsi” ilə əlaqələndirilir. Həmin sənəddə II Qareginin vəzifədən uzaqlaşdırılması və yeni katolikosun seçilməsi çağırışı yer alıb. Gərginlik, katolikos tərəfindən vəzifədən kənarlaşdırılan, lakin mülki məhkəmənin qərarı ilə bərpa edilən yepiskop Gevorq Saroyan ətrafında yaranmış mübahisədən sonra daha da artıb.
Fevralın 14-də Ermənistanın Baş Prokurorluğu II Qareginə qarşı məhkəmə qərarını icra etməmək ittihamı ilə cinayət işi açıb. Paşinyan bildirib ki, yepiskopların xaricdə keçirilən görüşü “sürgündə katolikosluq” yaratmaq üçün alternativ planın bir hissəsi idi. O, dövlət tərəfindən sərt reaksiya veriləcəyini vəd edib.
Vatikanın rolu varmı?
Roma Papası XIV Leo 2025-ci il sentyabrın 16-da Kastel Qandolfoda keçirilən şəxsi görüşdə II Qaregini qəbul edib. Onların həmin vaxt Ermənistanda kilsə ilə dövlət arasında gərginliyi müzakirə edib-etmədiyi məlum deyil”, - deyə məqalədə qeyd edilib.
KİV vurğulayıb ki, 2025-ci il oktyabrın 20-də Roma Papası Vatikanda Baş nazir Nikol Paşinyanı da qəbul edib.
“Görüşün məzmunu açıqlanmayıb. Müqəddəs Taxt-Tac münaqişənin yumşaldılmasında rol oynaya bilərmi? Nəzəri baxımdan bəli. Vatikan hər iki tərəflə yaxşı münasibətlər saxlayır və tarixi-siyasi konteksti anlayan mütəxəssislərə malikdir.
Lakin vasitəçilik təklifi, böyük ehtimalla, rədd ediləcək. Ermənistan kiçik və sıx bağlı bir ölkədir və xarici müdaxilə ideyası bir çoxları üçün qəbuledilməzdir. Bundan əlavə, bir çox erməni hesab edir ki, son illərdə Müqəddəs Taxt-Tac Azərbaycanla həddindən artıq yaxınlaşıb və bu, Vatikanın neytrallığına olan inamı zəiflədir.
Bununla belə, Vatikanın tarixi böhrandan çıxış üçün ilham mənbəyi ola bilər.
Dekabr ayında “Armenian Weekly” üçün yazdığı məqalədə arxiyepiskop Xajak Barsamyan mövcud böhranı 1870-ci ildə Papa vilayətinin itirilməsindən sonra papalıq hakimiyyətinin üzləşdiyi vəziyyətlə müqayisə edib.
Barsamyan xatırladıb ki, 1929-cu ildə Lateran müqaviləsi Vatikanla İtaliya dövləti arasında münasibətləri aydın şəkildə müəyyənləşdirmişdi: biri qlobal kilsə icmasına malik ruhani mərkəz, digəri isə öz siyasi öhdəlikləri olan milli dövlətdir. Onun fikrincə, bu gün Ermənistanın da öz tarixi və şəraitini nəzərə alaraq münasibətlərin oxşar şəkildə dəqiqləşdirilməsinə ehtiyacı var”, - deyə nəşr bildirib.
Müəllif yazıb ki, lakin belə bir razılaşmanın həyata keçirilməsi hər iki tərəfin əməkdaşlığını tələb edir. Erməni Kilsəsi ilə dövlət arasında kəskin qarşıdurma şəraitində isə böhranın sakit və danışıqlar yolu ilə həlli perspektivi hazırda real görünmür.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
