Birləşmiş Ştatlar Ordusu etibarlı hipersəs silahı yaratmaq uğrunda apardığı axtarışda praktik innovasiya mükafatını səssizcə qazanır. İllərlə ABŞ etibarlı hipersəs silah arsenalı yaratmaqda, Çindən və Rusiyadan, hətta İran və Şimali Koreyadan belə geridə qalmışdı.
Bu, Avrasiya periferiyası və Orta Şərqdə sərt mübahisəli bölgələrdə yerləşdirilmiş ABŞ qüvvələri üçün bir çox strateji başağrısı yaradıb.
“Blackbeard” Raketi Sadə və Effektivdir
Ordunun inkişaf etdirdiyi, həm innovativ, həm də sərfəli olan hipersəs silahlarından biri “Blackbeard Ground Launch” layihəsidir. Keçmiş “SpaceX” mühəndislərindən ibarət, üç yaşlı startap olan “Castelion Corporation”a aid bu silah M142 Yüksək Hərəkət Qabiliyyətli Artilleriya Roket Sistemi (HIMARS) vasitəsilə atılmaq üçün nəzərdə tutulub ki, bu da onu müasir döyüş meydanında son dərəcə faydalı edir.
Ordu, həmçinin “Blackbeard”ın özünün hələ inkişaf etməkdə olan “Common Autonomous Multi-Domain Launcher” (CAML) platformalarından da atılmasını planlaşdırır. Əslində, “Blackbeard” əsas “Dark Eagle” hipersəs silah sisteminin bazası əsasında hazırlanan hipersəs sistemlər ekosisteminin bir hissəsidir. Lakin “Blackbeard” “Dark Eagle” sistemindən daha ucuz və kütləvi istehsala daha asan olduğuna görə, ehtimal ki, digər hər hansı bir Ordu hipersəs silahından əvvəl yerləşdiriləcək.
“Blackbeard” “Mach 5”dən yüksək sürətlə hərəkət etmək üçün dizayn edilib və bu onu zamanla həssas, mobil və ya möhkəmləndirilmiş hədəflərə qarşı sürətli zərbələr üçün çox effektiv edir. Onun terminal istiqamətləndirmə sistemi izləyici əsaslıdır, bu, təmaslı və ya pozulmuş mühitlərdə belə hərəkətli və ya gizlədilmiş hədəfləri vurmağa imkan verir.
Raketin əməliyyat diapazonu gizlidir, lakin Ordu “Blackbeard”ı orta məsafəli raket kimi təsnif edir və ehtimallar 621 mildən (təxminən 1.000 km) artıq diapazon olduğunu göstərir. Raket həm quru, həm dəniz hədəflərini vurmaq üçün dizayn edilib, yəni bu sistem Çin kimi bir sıra rəqiblərə qarşı əsas əleyhətedici tədbirlərdən biri olacaq, Çin son on ildə həm inkişaf etmiş hipersəs silahları, həm də A2/AD (girişə/əraziyə maneə) platformalarını Cənubi Çin dənizi boyunca yerləşdirib.
Birləşmiş Ştatların Hərbi Dəniz Qüvvələri və Hərbi Hava Qüvvələrinin bu mübahisəli regionlara hərbi gücünü proyeksiya edə bilməsi üçün A2/AD və hipersəs təhdidləri horizonun o tayından həll olunmalıdır. Elə məhz burada Ordunun hipersəs silah proqramı, o cümlədən “Blackbeard” rol oynayır.
“Blackbeard”ın Büdcəsi Təəccüblü Dərəcədə Məhduddur
Maraqlıdır ki, Ordunun “Castelion Corporation”a vəd etdiyi məbləğ digər qoşun növlərinin öz hipersəs silah sistemlərinə xərclədikləri məbləğdən xeyli azdır. 2026-cı maliyyə ilində cəmi 25 milyon dollar üçün Ordu “Blackbeard”ın Mühəndislik və İstehsalat İnkişafı (EMD) mərhələsinə keçidini dəstəkləyir. Bu maliyyələşdirmə proqram təminatının doğrulanmasını, sistem uçuş sınaqlarını və Bütün Dəyirmi + Konteynerin (All Up Round and Canister, AUR+C) atılma platformalarına inteqrasiyasını əhatə edəcək.
“Blackbeard”ın ilk prototipi 2024-cü il martın 9-da Kaliforniyada bir sınaq sahəsində uçuş edib, bundan sonra etibarlılıq və dəqiqlik göstərən bir neçə sınaq keçirilib. Daha sonra 2024-cü ilin dekabrında “Blackbeard” “Cape Canaveral” Kosmos Qüvvələri Stansiyasında uğurlu sondan-sona uçuş sınağı həyata keçirib.
Gələn il Ordu uyğunlaşdırılmış havadan atılan variantdan istifadə edərək, sabit qanadlı sübut-konsepsiya sınağı planlaşdırır. Bir il sonra, 2027-ci ildə qurudan atılan konfiqurasiyanın döyüş atışı nümayişi keçiriləcək. 2028-ci ildə isə sahə bölmələrinə ilkin əməliyyat çatdırılmaları başlayacaq.
Ordu kütləvi şəkildə real hipersəs silahları inkişaf etdirməkdə tarixi uğurlara malikdir. Hər kəsin xeyri üçün Ordunun bu təsirli nailiyyəti vaxtında və büdcə çərçivəsində əldə edə biləcəyinə ümid etmək lazımdır.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
