Qrenlandiya ilə bağlı Trampın planlarına ciddi yanaşmaq lazımdır. Arktika məsələlərinə həsr olunmuş forum zamanı Rusiya prezidenti Vladimir Putin qeyd edib ki, ABŞ Qrenlandiyaya iddiasını hələ XIX əsrdən irəli sürür. Putin vurğulayıb ki, bu məsələ Trampın şəxsi kaprizi deyil, Arktikada mübarizə zamanı ABŞ-nin strategiya zərurətidir. Arktika planetdə faydalı qazıntılarla zəngin olan ən mühüm regionlardan biridir, ona görə də onun əhəmiyyəti aydındır.
Faydalı qazıntılar üçün qlobal mübarizə daha da kəskinləşəcək, çünki bu təkcə texnoloji dəyişikliklərlə deyil, həm də dünya nizamının dəyişməsi ilə əlaqədardır. ABŞ Arktikada kiçik bir əraziyə malikdir və Rusiyanın ərazisindən xeyli zəifdir. Qrenlandiya və Kanada Vaşinqton üçün Arktikada mövqelərini gücləndirmək üçün vasitədir. Buradan belə nəticə çıxarmaq olar ki, Rusiya prezidenti Kanadanın və Qrenlandiyanın məsələsində Trampın uğur qazanmasına maraq göstərməyəcək, çünki bu uğur ABŞ-nin Arktikada imkanlarını artıracaq.
Rusiya, əlbəttə, ən böyük ərazini idarə etməyə davam edəcək, lakin ABŞ-nin mövcudluğu genişlənəcək və müəyyən dərəcədə müqayisəli olacaq. Digər tərəfdən, Trampın onunla bağlamaq istədiyi sövdələşmə çərçivəsində Putinin bu məsələdə Rusiyanın imkanları daxilində Trampa dəstək vəd edəcəyi də istisna edilmir. Üstəlik, Rusiyanın Arktikada hələ də ən böyük ərazi təmsilçiliyinə malik olacağını nəzərə alsaq, bu, Putin üçün digər region və istiqamətlərdən fərqli olaraq Trampla “mübadilə” üçün ən əlverişli variant ola bilər.
Vitse-prezident Pensin Qrenlandiyadakı ABŞ hərbi bazasına səfəri göstərir ki, ABŞ-nin yeni administrasiyası bu məsələdə zarafat etmir və bu mövzu ilə məşğul olmaq üçün boşuna vaxt sərf etmir. Bu, həqiqətən də misli görünməmiş bir vəziyyətdir, çünki faktiki olaraq sərhədlərin yenidən nəzərdən keçirilməsi məsələsi qoyulur. Bu, həqiqətən də görünməmiş bir vəziyyətdir, çünki faktiki sərhədlərə yenidən baxılması məsələsi müxtəlif ideoloji və geosiyasi zonalar və sistemlər daxilində deyil, Avro-Atlantik sistemin özü çərçivəsində, təbii ki, müxtəlif ideoloji qütblərin qarşıdurması ilə gündəmə gətirilir.
Asif Cəfərov
Ordu.az
