Dəqiq bir şey söyləmək çətindir, lakin məlumatı xüsusilə Trampın əsas komanda yoldaşı İlon Maskın ifadə etdiyi fikir fonunda nəzərdən keçirməyə dəyər. Mask son müsahibələrinin birində İranın investisiya üçün çox yaxşı yer olduğunu bildirib. Tramp seçiləndən etibarən onun İrana münasibəti beynəlxalq münasibətlərdə əsas dilemmalardan birinə çevrilib: Tramp İrana qarşı müharibəyə başlayacaq, yoxsa yox?

Təbii ki, bu dilemma rasionallıqdan kifayət qədər uzaqdır, çünki İrana qarşı müharibə ABŞ üçün sadəcə olaraq bataqlığa çevrilə bilər və orada qələbə qazanmaq mümkün olmayacaq. Bununla belə, sual çox populyardır və praktikada o qədər tez-tez verilir ki, uyğun mühit də yaradır. Trampın bu mühiti “dağıtmaq” problemi ola bilər, çünki bu mühiti saxlamaq ona həqiqətən mane olan və əngəl yaradan bir hala çevrilə, beləliklə, onu sadəcə olaraq İran məsələsində diplomatik oyun üçün məkan və vaxtdan məhrum edə bilər.

Bu cür qeyri-müəyyən gözləntilər, zərbə vurub-vurmamaq dilemması yarandıqda, bir tərəfdən zərbə endirməyin və müharibəyə daxil olmağın macəra olacağı, digər tərəfdən isə daxil olmamaq halında istənilən diplomatik hərəkətin birbaşa və ya dolayı yolla geri çəkilmə əlaməti kimi qəbul ediləcəyi aydındır. Görünür, Trampın komandası beynəlxalq münasibətlərdə bu “dilemma”dan çıxmaq yollarını, mühiti dəyişmək imkanlarını axtaracaq.

İranın regionumuza yaxınlığını nəzərə alsaq, bu variant region üçün kifayət qədər sərfəli olardı, ona görə də ABŞ-nin siyasəti ilə bağlı “zərbə endirib-endirməmək” dilemmasını neytrallaşdırmaq, sözsüz ki, bütün bölgədə müəyyən gərginlik gözləntilərini azaldacaq.

Digər tərəfdən, təbii olaraq bu heç də o demək deyil ki, ABŞ Qafqaz da daxil olmaqla, İran üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən ərazilərdə kəsişən geosiyasi maraqlarından əl çəkəcək. Ancaq, görünür, Tramp bu məsələlərə Rusiya və Çin prezidentləri ilə müzakirələrin bir hissəsi kimi baxır.

Firuz Bağırov
Ordu.az