Gündəlik həyatda istifadə etdiyimiz ağıllı tozsoran, soyuducu və kombi kimi internetə qoşulan qurğular potensial təhlükə yarada bilərmi? Bu suala cavab axtaran mütəxəssislər təhlükənin böyük olduğunu vurğulayırlar.
“Ağıllı cihazlar yanğın təhlükəsi yaradır”
Etik haker Tamer Şahin internetə qoşulan bütün ağıllı cihazların risk altında olduğunu bildirir: “Bu cihazlar daim internetə qoşulduğu üçün kiberhücumlar vasitəsilə manipulyasiya oluna və fiziki həyata zərər vermək üçün istifadə edilə bilər. Məsələn, soyuducuda yanğın törədə və ya televiziya kamerası vasitəsilə insanları seyr edə bilərlər”. Şahin onu da əlavə edir ki, smartfonlar söndürüldükdə belə digər cihazlarla əlaqə saxlayır və onları tamamilə söndürmək olmur.
Təhlükəsizlik tədbirləri tələb olunur
Mərmərə Universitetinin Kommunikasiya fakültəsindən Ali Murat Kırık deyir ki, ağıllı məişət texnikası kiberhücumlar vasitəsilə ciddi təhlükələrə səbəb ola bilər: “Ağıllı taxıc yuvaları, termostatlar və sobalar kimi cihazlar zərərli proqramlar vasitəsilə həddindən artıq istiləşməyə və ya elektrik yüklənməsinə səbəb ola bilər. Bu, yanğın və ya partlayış təhlükəsi yaradır”.
Cihazlar mütəmadi olaraq yenilənməli və güclü parollardan istifadə edilməlidir.
Modem təhlükəsizliyi vacibdir
Kiber təhlükəsizlik mütəxəssisi Osman Demircan modem təhlükəsizliyinin gözardı edilməməsinin lazım olduğunu vurğulayıb: “Modem evdəki bütün ağıllı cihazlara qoşulur. Zəif modem bütün ağıllı cihazlara girişi təmin edir. Modemin təhlükəsizliyi təmin olunmazsa, o, kənar müdaxilələrə açıq olur”.
Avtomobillər də risk altındadır
“Milliyet”də yer alan xəbərə görə, mütəxəssislər yeni nəsil avtomobillərin internetə qoşulduğunu və uzaqdan giriş vasitəsilə idarə oluna biləcəyini də bildirirlər. Şahin bir çox yeni avtomobillərdə əyləclərin kilidlənə, sükanın çevrilə və zolağın dəyişdirilə biləcəyini bildirib. Şahin qeyd edib ki, bu cür müdaxilələr xüsusilə yüksək sürətdə ciddi qəzalara səbəb ola bilər.
Cihazları qorumaq üçün nə etmək lazımdır?
Mütəxəssislər ağıllı cihazların təhlükəsizliyi üçün bir neçə vacib addımı tövsiyə edirlər:
Proqram təminatı yeniləmələri: Cihazların müntəzəm olaraq yenilənməsi təhlükəsizlik zəifliklərini bağlayır.
Güclü parollar: Mürəkkəb və güclü parollardan istifadə cihazların sındırılmasını çətinləşdirir.
Etibarlı brendlər: Etibarlı brendlərdən məhsul seçmək təhlükəsizlik risklərini azaldır.
Modem təhlükəsizliyi: Modemləri güclü parollarla qorumaq bütün şəbəkənin təhlükəsizliyini təmin edir.
İnternetə qoşulan cihazların sayı artdıqca kiberhücumlardan qorunmanın əhəmiyyəti də artır. Buna görə də istifadəçilərin diqqətli olması və lazımi təhlükəsizlik tədbirlərini görməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
