Bununla belə, Fransanın Qafqaza diqqəti, həm də Parisin daha geniş geosiyasi problemləri və ya Şərqlə Qərbin toqquşduğu dünya nizamının transformasiyalarının indiki mürəkkəb və qızğın mərhələsində əsas geosiyasi oyunçu statusunun saxlanması kontekstinə uyğun gəlir. Öz rolunu qoruyub saxlamaq və həmin böyük münaqişə prosesində həlledici subyektlər arasında olmaq məsələsi hazırda Fransanın əsas geosiyasi problemidir. Lakin bütün məsələləri nəzərə alsaq, indiki Fransa bu problemi təkbaşına həll etmək iqtidarında deyil. Buna görə də Makron kifayət qədər fəal şəkildə əsas tərəfdaş axtarır.
Fransa prezidenti həftələr əvvəl Çində idi və Çinin adından məsələni həll etməyə çalışırdı. Çinə səfərindən qısa müddət sonra onun ABŞ prezidenti Baydenlə telefon danışığı baş tutub. Paralel olaraq Çinə səfərindən sonra Fransa Ukraynanın nizamlama planının təqdimatını elan edib. Lakin Bayden-Makron telefon danışığından sonra Parisin bu məsələdə həvəsi bir qədər soyumuş kimi görünür. Kolonnanın Qafqaz səfərindən sonra bu məsələdə hərəkətlənmələrin olmasının mümkünlüyünə baxmayaraq, Fransa bəlkə də orada “mərkəz” formalaşdırmağa və bunu sonradan özünün əsas geosiyasi probleminin həlli prosesində reallaşdırmağa çalışacaq. Bu mənada, bir neçə dəfə qeyd etdiyimiz kimi, Makronu Pekinə səfəri zamanı müşayiət edən Kolonnanın Çində İranın xarici işlər naziri Abdullahian ilə görüşü olduqca maraqlıdır.
Fransanın xarici işlər naziri faktiki olaraq Ermənistan-İran-Hindistan xarici işlər nazirlikləri səviyyəsində Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyində keçirilən ilk üçtərəfli siyasi məsləhətləşmədən sonra Qafqaza gəlir ki, bu da şübhəsiz ki, təkcə texniki deyil, müəyyən dərəcədə yetişmiş vəziyyəti nəzərdə tutur. Bu baxımdan, Paris yəqin ki, Gürcüstan prezidenti Salome Zurabişvilinin Fransa trayektoriyası sayəsində əldə edə biləcəyi təsirdən istifadə edərək, Tbilisidə həmin formata müəyyən qədər loyallıq qazanmağa çalışacaq. Lakin Parisin bilavasitə Ermənistan-Azərbaycan məsələsinə aktiv təsirini itirməsi səbəbindən Azərbaycanla danışıqlarda hansısa məsələdə uğur qazanacağını gözləməyə dəyməz. Çünki Fransanın bu məsələdə təkbaşına ciddi təsir imkanları tükənib və o, münasibətləri normallaşdırmağa məcburdur.
Aqil Məmmədov
Ordu.az
