Daha uzun, daha bahalı, daha ağır: "Bradley"in əvəzlənməsinə ruslar niyə bu qədər qısqanclıqla yanaşır?

2020/05/1-1588402741.jpg
Oxunub: 1814     10:54     02 May 2020    
Məşhur Amerika BMP M2-nin inkişaf tarixi dar dairələrdə geniş tanınan "Pentaqon müharibələri" komediyasında tapıla bilən sürprizlər və metamorfozlarla doludur. Xatırladaq ki, ABŞ ordusu üçün yeni bir BMP yaradılması üzərində fəaliyyət 1964-cü ildə başlayıb və yalnız 1981-ci ildə "Bradley" maşınlarının qəbul edilməsilə başa çatıb.

Yeri gəlmişkən, Amerika silahlarının layiqli bir nümayəndəsinə çevrilən və ABŞ əsgərlərinə müasir döyüşlərdə etibarlı müdafiə təmin edən bu BMP üçün əvəz axtarılması da maraqlı hekayədir. İndiki vaxtda, XM1206 "Infantry Carrier Vehicle" (piyada döyüş maşını) da daxil olmaqla, quru qüvvələri üçün yeni bir maşının yaradılmasını nəzərdə tutan FCS ("Future Combat Systems" - Gələcək Döyüş Sistemləri) kimi bir proqramın mövcudluğunu az adam xatırlayır. Strateji və Büdcə Qiymətləndirmə Mərkəzinin (CSBA) məlumatına görə, 2009-cu ildə layihənin dondurulduğu anda ABŞ vergi ödəyicilərinə 18 milyard dollardan çox ziyan dəysə də, proqramın heç bir şeylə başa çatmadığını söyləmək böyük bir şişirtmə deyil.


Eyni 2009-cu ildə, yeni GCV ("Ground Combat Vehicle"- Yerüstü Döyüş Maşını) proqramı başladı, bu da FCS-nin faktiki varisi oldu. Məlumdur ki, proqrama əsasən ABŞ Ordusu M113 zirehli personal daşıyıcısını 2018-ci ilə qədər, bir qədər sonra "Bradley M2"ni və orta perspektiv müddətdə M1126 "Stryker" piyada zirehli personal daşıyıcısını əvəz etməyi planlaşdırdı. Amerikalıların neqativ təcrübəni nəzərə aldıqlarını düşünmək olardı, lakin bu belə olmadı. 2014-cü ildə GCV proqramı bağlandı.


Üçüncü cəhd

"Future Combat Systems" və "Ground Combat Vehicle" proqramları ləğv edildikdən sonra ABŞ 2018-ci ildə "Next Generation Combat Vehicle" (NGCV) proqramını tətbiq etdi. Hazırda bu proqram "Optionally Manned Fighting Vehicle" (OMFV) kimi tanınır. Pentaqon quru qüvvələrinin "tam" yenidən silahlanmasından bir qədər imtina etdi. İndi Müdafiə Nazirliyi fərqli robotlarla geniş qarşılıqlı əlaqə qabiliyyətinə sahib olan, idarə olunan və pilotsuz versiyalarda işləyə bilən orta səviyyəli tırtıllı bir piyada döyüş maşını əldə etmək istəyir. Bunu nisbətən qısa müddətdə hazırlayıb 2026-cı ildə ordunun istifadəsinə vermək istəyirlər.

Tezliklə yeni OMFV proqramının özü illərlə davam edən, ziddiyyətlərlə dolu bir epopeyaya çevrildi. 2020-ci ilin əvvəlində ABŞ ordusunun "Optionally Manned Fighting Vehicle" proqramının müqayisəli sınaq mərhələsini ləğv etdiyi məlum oldu. Səbəb isə yalnız bir təklifin verilməsindən ibarət idi. Bu "General Dynamics"dən "Griffin III" döyüş vasitəsi idi. Almanların futuristik BMF KF41 "Lynx" maşınının sınaqdan keçirilməsinə dəyişdirilən nümunənin vaxtında təqdim edilməməsi səbəbindən imtina edildi: ən azı rəsmi səbəb bu idi. Daha əvvəl isə ingilislərin "BAE Systems" və Cənubi Koreyanın "Hanwha" şirkəti yarışdan imtina etdi. Onları nə müddət, nə də xərclər razı salmadı.


Bir çox şəxsin bu müsabiqəni razılaşdırılan və hansısa şəxslərin xüsusi dəvətli olduğunu ehtimal etdiyini deməyə ehtiyac varmı? Bu qarışıq hekayədə, amerikalıların özlərinə söz verə bilərik.

"Ordu çox aqressiv bir cədvəldə böyük imkanlar tələb edir. Görünməyən sayda sərf edilən iş gününə, iki ildir tələblərin inkişaf etdirilməsinə, rəqabət təkliflərini formalaşdırmağa kömək edən səylərə baxmayaraq, tələblərin və cədvəlin birləşməsi, sənayenin ordunu verilən müddətdə təmin etmək qabiliyyəti üçün həddindən artıq sərt olduğu aydındır. Yeni BMP-yə ehtiyac aşkardır. OMFV ordu üçün çox vacib bir sahədir və proqrama düzəlişdən sonra irəliləyəcəyik",- deyə ABŞ ordu nazirinin satınalmalar üzrə müavini Bryus Jett bildirir.

Sadə dillə desək, "geri çəkilmək üçün yer yoxdur - geridə Moskvadır!". Üçüncü geriləmə, demək olar ki, ABŞ quru qüvvələrinin nüfuzu üçün fəlakət olacaq. "Bradley"nin mümkün qədər tez əvəzlənməsi isə vacibdir.

Yeni döngə

2020-ci ilin aprel ayında hekayə yeni inkişaf tempi əldə edərək OMFV proqramını tərsinə çevirdi. "Breaking Defence" veb saytı "OMFV: Army Revamps Bradley Replacement For Russian Front" məqaləsində ABŞ ordusunun perspektivli bir piyada döyüş maşını üçün etdiyi yeni tələblərdən bəhs etdi.


"İlk təkliflər üçün elan edilən tələblərdən heç biri qüvvədə qalmayıb. Bunlar təkliflər üçün yeni sorğudur", - deyə nəşr ABŞ ordusu sənədinin danışan cümlələrinə istinad edir.

Maraqlıdır ki, hava ilə daşınma tələbləri yumşaldılıb. Əvvəlki tələbin bir hissəsi olaraq, hərbiçilər iki ədəd OMFV-nin eyni S-17A təyyarəsində daşınmasını istəyirdi. Başqa sözlə, piyada döyüş maşını kütlədə "Bradley" ilə müqayisə olunmalı, lakin təhlükəsizlik baxımından sələfindən xeyli üstün olmalıdır.

İndi tələblər siyahısında ilk yerdə təhlükəsizlik dayanır. Maşın çox ağır olmamalıdır: hərəkətlilik ikinci yerə qoyulur. Bundan əlavə perspektiv BMP "orta" ölçüyə və kifayət qədər atəş gücünə sahib olmalı idi. Mühüm bir cəhət, son tarixlərə yenidən baxılması idi. Yenilənən proqram üçün tender 2021-ci ilin payızında başlayacaq: ABŞ ordusu beşə qədər təklif seçəcəyini gözləyir. Sonra iştirakçıların sayı üçə endiriləcək: 2025-ci ilin iyulunadək onlar piyada döyüş maşınlarının prototiplərini hazırlayacaq. Qalib 2027-ci ildə seçiləcək, eyni ildə ilk seriya istehsalına başlamaq istəyirlər. Tam həcmli seriya istehsalı 2029-cu maliyyə ilinin ikinci yarısına hesablanır.


Bəlkə də Pentaqonun qərarına Rusiya hadisələri, xüsusən perspektivli "Armata" tırtıllı platforması və onun əsasında hazırlanan T-15 piyada döyüş maşını, bəlkə də "Obyekt 695" kimi tanınan vahid orta tırtıllı platforma və piyada döyüş maşınları təsir etdi. Bir şey dəqiqdir: Amerika hərbi nəzəriyyəçiləri əvvəldən istədiklərini əldə edə bilmədilər. Bununla isə əvvəl səslənən tezisi bir daha təsdiq etdilər: zirehli maşınların əvvəlki modelləri ilə müqayisədə yüz faiz təhlükəsizlik ehtimalı olan döyüş maşınının kütləsi mütləq artacaq.

Digər tərəfdən, mövcud vəziyyət bütövlükdə amerikalıların hazırkı zirehli texnikalardan məmnun olduqlarını və onları hələ uzun müddət istismar etməyə hazır olduqlarını təsdiqləyir. Bununla isə onlar tamamilə yeni bir silahın, xüsusən həm quru qüvvələrinin, həm ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin, həm də Hərbi Dəniz Qüvvələrinin potensialını artıra biləcək perspektivli hipersəs raketlərin inkişafına əlavə vəsait yönləndirə bilərlər.

Yazı İlya Leqatın məqaləsi əsasında hazırlanıb
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Bradley   ABŞ   Rusiya  


Daha uzun, daha bahalı, daha ağır: "Bradley"in əvəzlənməsinə ruslar niyə bu qədər qısqanclıqla yanaşır?

2020/05/1-1588402741.jpg
Oxunub: 1815     10:54     02 May 2020    
Məşhur Amerika BMP M2-nin inkişaf tarixi dar dairələrdə geniş tanınan "Pentaqon müharibələri" komediyasında tapıla bilən sürprizlər və metamorfozlarla doludur. Xatırladaq ki, ABŞ ordusu üçün yeni bir BMP yaradılması üzərində fəaliyyət 1964-cü ildə başlayıb və yalnız 1981-ci ildə "Bradley" maşınlarının qəbul edilməsilə başa çatıb.

Yeri gəlmişkən, Amerika silahlarının layiqli bir nümayəndəsinə çevrilən və ABŞ əsgərlərinə müasir döyüşlərdə etibarlı müdafiə təmin edən bu BMP üçün əvəz axtarılması da maraqlı hekayədir. İndiki vaxtda, XM1206 "Infantry Carrier Vehicle" (piyada döyüş maşını) da daxil olmaqla, quru qüvvələri üçün yeni bir maşının yaradılmasını nəzərdə tutan FCS ("Future Combat Systems" - Gələcək Döyüş Sistemləri) kimi bir proqramın mövcudluğunu az adam xatırlayır. Strateji və Büdcə Qiymətləndirmə Mərkəzinin (CSBA) məlumatına görə, 2009-cu ildə layihənin dondurulduğu anda ABŞ vergi ödəyicilərinə 18 milyard dollardan çox ziyan dəysə də, proqramın heç bir şeylə başa çatmadığını söyləmək böyük bir şişirtmə deyil.


Eyni 2009-cu ildə, yeni GCV ("Ground Combat Vehicle"- Yerüstü Döyüş Maşını) proqramı başladı, bu da FCS-nin faktiki varisi oldu. Məlumdur ki, proqrama əsasən ABŞ Ordusu M113 zirehli personal daşıyıcısını 2018-ci ilə qədər, bir qədər sonra "Bradley M2"ni və orta perspektiv müddətdə M1126 "Stryker" piyada zirehli personal daşıyıcısını əvəz etməyi planlaşdırdı. Amerikalıların neqativ təcrübəni nəzərə aldıqlarını düşünmək olardı, lakin bu belə olmadı. 2014-cü ildə GCV proqramı bağlandı.


Üçüncü cəhd

"Future Combat Systems" və "Ground Combat Vehicle" proqramları ləğv edildikdən sonra ABŞ 2018-ci ildə "Next Generation Combat Vehicle" (NGCV) proqramını tətbiq etdi. Hazırda bu proqram "Optionally Manned Fighting Vehicle" (OMFV) kimi tanınır. Pentaqon quru qüvvələrinin "tam" yenidən silahlanmasından bir qədər imtina etdi. İndi Müdafiə Nazirliyi fərqli robotlarla geniş qarşılıqlı əlaqə qabiliyyətinə sahib olan, idarə olunan və pilotsuz versiyalarda işləyə bilən orta səviyyəli tırtıllı bir piyada döyüş maşını əldə etmək istəyir. Bunu nisbətən qısa müddətdə hazırlayıb 2026-cı ildə ordunun istifadəsinə vermək istəyirlər.

Tezliklə yeni OMFV proqramının özü illərlə davam edən, ziddiyyətlərlə dolu bir epopeyaya çevrildi. 2020-ci ilin əvvəlində ABŞ ordusunun "Optionally Manned Fighting Vehicle" proqramının müqayisəli sınaq mərhələsini ləğv etdiyi məlum oldu. Səbəb isə yalnız bir təklifin verilməsindən ibarət idi. Bu "General Dynamics"dən "Griffin III" döyüş vasitəsi idi. Almanların futuristik BMF KF41 "Lynx" maşınının sınaqdan keçirilməsinə dəyişdirilən nümunənin vaxtında təqdim edilməməsi səbəbindən imtina edildi: ən azı rəsmi səbəb bu idi. Daha əvvəl isə ingilislərin "BAE Systems" və Cənubi Koreyanın "Hanwha" şirkəti yarışdan imtina etdi. Onları nə müddət, nə də xərclər razı salmadı.


Bir çox şəxsin bu müsabiqəni razılaşdırılan və hansısa şəxslərin xüsusi dəvətli olduğunu ehtimal etdiyini deməyə ehtiyac varmı? Bu qarışıq hekayədə, amerikalıların özlərinə söz verə bilərik.

"Ordu çox aqressiv bir cədvəldə böyük imkanlar tələb edir. Görünməyən sayda sərf edilən iş gününə, iki ildir tələblərin inkişaf etdirilməsinə, rəqabət təkliflərini formalaşdırmağa kömək edən səylərə baxmayaraq, tələblərin və cədvəlin birləşməsi, sənayenin ordunu verilən müddətdə təmin etmək qabiliyyəti üçün həddindən artıq sərt olduğu aydındır. Yeni BMP-yə ehtiyac aşkardır. OMFV ordu üçün çox vacib bir sahədir və proqrama düzəlişdən sonra irəliləyəcəyik",- deyə ABŞ ordu nazirinin satınalmalar üzrə müavini Bryus Jett bildirir.

Sadə dillə desək, "geri çəkilmək üçün yer yoxdur - geridə Moskvadır!". Üçüncü geriləmə, demək olar ki, ABŞ quru qüvvələrinin nüfuzu üçün fəlakət olacaq. "Bradley"nin mümkün qədər tez əvəzlənməsi isə vacibdir.

Yeni döngə

2020-ci ilin aprel ayında hekayə yeni inkişaf tempi əldə edərək OMFV proqramını tərsinə çevirdi. "Breaking Defence" veb saytı "OMFV: Army Revamps Bradley Replacement For Russian Front" məqaləsində ABŞ ordusunun perspektivli bir piyada döyüş maşını üçün etdiyi yeni tələblərdən bəhs etdi.


"İlk təkliflər üçün elan edilən tələblərdən heç biri qüvvədə qalmayıb. Bunlar təkliflər üçün yeni sorğudur", - deyə nəşr ABŞ ordusu sənədinin danışan cümlələrinə istinad edir.

Maraqlıdır ki, hava ilə daşınma tələbləri yumşaldılıb. Əvvəlki tələbin bir hissəsi olaraq, hərbiçilər iki ədəd OMFV-nin eyni S-17A təyyarəsində daşınmasını istəyirdi. Başqa sözlə, piyada döyüş maşını kütlədə "Bradley" ilə müqayisə olunmalı, lakin təhlükəsizlik baxımından sələfindən xeyli üstün olmalıdır.

İndi tələblər siyahısında ilk yerdə təhlükəsizlik dayanır. Maşın çox ağır olmamalıdır: hərəkətlilik ikinci yerə qoyulur. Bundan əlavə perspektiv BMP "orta" ölçüyə və kifayət qədər atəş gücünə sahib olmalı idi. Mühüm bir cəhət, son tarixlərə yenidən baxılması idi. Yenilənən proqram üçün tender 2021-ci ilin payızında başlayacaq: ABŞ ordusu beşə qədər təklif seçəcəyini gözləyir. Sonra iştirakçıların sayı üçə endiriləcək: 2025-ci ilin iyulunadək onlar piyada döyüş maşınlarının prototiplərini hazırlayacaq. Qalib 2027-ci ildə seçiləcək, eyni ildə ilk seriya istehsalına başlamaq istəyirlər. Tam həcmli seriya istehsalı 2029-cu maliyyə ilinin ikinci yarısına hesablanır.


Bəlkə də Pentaqonun qərarına Rusiya hadisələri, xüsusən perspektivli "Armata" tırtıllı platforması və onun əsasında hazırlanan T-15 piyada döyüş maşını, bəlkə də "Obyekt 695" kimi tanınan vahid orta tırtıllı platforma və piyada döyüş maşınları təsir etdi. Bir şey dəqiqdir: Amerika hərbi nəzəriyyəçiləri əvvəldən istədiklərini əldə edə bilmədilər. Bununla isə əvvəl səslənən tezisi bir daha təsdiq etdilər: zirehli maşınların əvvəlki modelləri ilə müqayisədə yüz faiz təhlükəsizlik ehtimalı olan döyüş maşınının kütləsi mütləq artacaq.

Digər tərəfdən, mövcud vəziyyət bütövlükdə amerikalıların hazırkı zirehli texnikalardan məmnun olduqlarını və onları hələ uzun müddət istismar etməyə hazır olduqlarını təsdiqləyir. Bununla isə onlar tamamilə yeni bir silahın, xüsusən həm quru qüvvələrinin, həm ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin, həm də Hərbi Dəniz Qüvvələrinin potensialını artıra biləcək perspektivli hipersəs raketlərin inkişafına əlavə vəsait yönləndirə bilərlər.

Yazı İlya Leqatın məqaləsi əsasında hazırlanıb
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Bradley   ABŞ   Rusiya