Ordu.az xəbər verir ki, bu satınalma həyata keçirilərsə, Braziliyanın ümumi “Gripen” sifarişi 36 təyyarədən 56 təyyarəyə yüksələcək.
Braziliyanın müdafiə naziri Joze Musio və İsveçin müdafiə naziri Pol Yonsonun 2026-cı il iyunun 4-də verdiyi açıqlamada bildirilib ki, iki ölkə mövcud “Gripen” proqramının genişləndirilməsi ilə bağlı danışıqlar aparır. Bu qərar Braziliyanın köhnəlmiş F-5 döyüş təyyarələrini mərhələli şəkildə silahlanmadan çıxarma prosesinə paralel olaraq qəbul edilib.
Braziliya Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı general-leytenant Marselo Kanits Damaseno daha əvvəlki açıqlamalarında ölkənin əməliyyat ehtiyaclarını tam qarşılaya bilməsi üçün 50-60 müasir döyüş təyyarəsinə ehtiyac duyduğunu bildirmişdi.
Yerli istehsal imkanları güclənir
Bu təşəbbüs Braziliyanın “Gripen” proqramındakı rolunun artmasından sonra gündəmə gəlib. 2026-cı ilin mart ayında “Embraer” şirkəti Braziliyada yığılmış ilk “Gripen E” döyüş təyyarəsini ictimaiyyətə təqdim edib. Bununla da “Gripen” tarixində ilk dəfə İsveçdən kənarda istehsal olunmağa başlayıb.
2026-cı il iyunun 2-də isə “Saab” və onun braziliyalı tərəfdaşları tərəfindən hazırlanmış iki yerlik “Gripen F” variantı ilk dəfə nümayiş etdirilib. Bu hadisələr Braziliyanın artıq yalnız istifadəçi deyil, həm də proqramın istehsal və inkişaf tərəfdaşlarından birinə çevrildiyini göstərib.
Tərəflər gələcəkdə “Gripen”in inkişafı, texniki xidmət texnologiyaları, proqram təminatı yeniləmələri və yeni əməliyyat imkanlarına fokuslanacaq ortaq innovasiya mərkəzinin yaradılması imkanlarını da nəzərdən keçirirlər.
F-5-lərin yerini “Gripen” alacaq
Hazırda Braziliya Hərbi Hava Qüvvələrinin inventarında təxminən 50 ədəd F-5EM/FM döyüş təyyarəsi mövcuddur. Lakin bu platformaların böyük hissəsi 1970-ci və 1980-ci illərdə xidmətə qəbul edilib.
Aparılmış modernizasiya işlərinə baxmayaraq, köhnələn parkın yerini yeni nəsil “Gripen E/F” təyyarələrinin tutması planlaşdırılır. Beləliklə, Braziliya Soyuq müharibə dövründən qalan ABŞ istehsalı döyüş təyyarələrindən 2060-cı illərə qədər xidmət göstərəcəyi nəzərdə tutulan yeni nəsil platformalara keçid etmiş olacaq.
Dünyanın ikinci ən böyük “Gripen” parkı formalaşa bilər
Əlavə 20 təyyarə sifarişinin təsdiqlənəcəyi təqdirdə Braziliya İsveçdən sonra dünyanın ikinci ən böyük “Gripen” istifadəçisinə çevriləcək.
56 təyyarədən ibarət park Braziliyanın 8,5 milyon kvadrat kilometrlik quru ərazisinin və 3,6 milyon kvadrat kilometrdən artıq müstəsna iqtisadi zonasının qorunmasında mühüm rol oynayacaq. Amazon hövzəsinin, Atlantik okeanındakı enerji infrastrukturlarının və uzun dəniz yaxınlaşma marşrutlarının təhlükəsizliyi də “Gripen” parkının əsas vəzifələri sırasında olacaq.
“Gripen E/F” qabaqcıl sensor və silah sistemləri təqdim edir
“Gripen E/F” “General Electric” F414-GE-39E mühərriki ilə təchiz olunub və əvvəlki “Gripen” versiyaları ilə müqayisədə daha böyük yanacaq ehtiyatı və daha yüksək faydalı yük daşıma qabiliyyəti təqdim edir. Platformada “Leonardo ES-05 Raven” AESA radarı, “Skyward-G” infraqırmızı axtarış və izləmə sistemi, həmçinin “Saab” tərəfindən hazırlanmış “Arexis” radioelektron mübarizə kompleksi quraşdırılıb.
Təyyarə “Meteor” və IRIS-T “hava-hava” raketləri, gəmi əleyhinə sursatlar, idarəolunan bombalar və radioelektron mübarizə konteynerləri də daxil olmaqla təxminən 7,2 ton faydalı yük daşıya bilir. Digər tərəfdən, Braziliya “Gripen” parkını milli Link BR2 məlumat ötürmə sistemi vasitəsilə E-99 erkən xəbərdarlıq təyyarələri və komanda-idarəetmə şəbəkələri ilə inteqrasiya etməyi davam etdirir.
“Gripen F” xüsusi diqqət çəkir
Proqramın ən diqqətçəkən elementlərindən biri də Braziliya və “Saab” tərəfindən birgə hazırlanmış “Gripen F” variantıdır. Ənənəvi təlim məqsədli iki yerlik döyüş təyyarələrindən fərqli olaraq, “Gripen F” modeli “Gripen E” ilə eyni radar, radioelektron mübarizə sistemi, missiya proqram təminatı və silah inteqrasiyası imkanlarını qoruyub saxlayır.
İkinci kokpitin əsas məqsədi radioelektron mübarizə əməliyyatları, insansız sistemlərin koordinasiyası, uzaqmənzilli zərbə tapşırıqları və intensiv məlumat axınının idarə olunduğu mürəkkəb əməliyyatlar zamanı ekipajın iş yükünü azaltmaqdır.
Yeni sifariş təsdiqlənərsə, Braziliya yalnız döyüş təyyarələri parkını genişləndirməyəcək, eyni zamanda ölkə daxilində aviasiya və müdafiə sənayesi infrastrukturunun uzun illər ərzində inkişafını da dəstəkləmiş olacaq.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
